Sau 36 năm làm việc trong ngành ngân hàng, ông Selvan sống tại bang Tamil Nadu, Ấn Độ, nghỉ hưu với một trăn trở lớn. Trong suốt sự nghiệp của mình, ông từng phụ trách cho vay và hỗ trợ tài chính cho nhiều nông dân ở các vùng nông thôn.
Chính quá trình đó giúp ông tận mắt chứng kiến những khó khăn mà người nông dân đang gặp phải: đất đai bạc màu vì hóa chất, chi phí phân bón và thuốc trừ sâu ngày càng tăng, trong khi thu nhập của người nông dân lại bấp bênh. Không ít người dù được tiếp cận vốn vay vẫn không thể trả nợ vì đất đã kiệt quệ, năng suất giảm sút nghiêm trọng.
Những trải nghiệm ấy khiến ông Selvan sớm nhận ra rằng vấn đề không chỉ nằm ở vốn, mà nằm ở cách con người đối xử với đất. Khi nghỉ hưu, thay vì an phận với khoản lương hưu ổn định, ông quyết định thử nghiệm một con đường khác: nông nghiệp hữu cơ bền vững.
Để hiện thực hóa lựa chọn này, ông Selvan đã bán ngôi nhà của mình tại Katpadi với giá khoảng 40 lakh rupee (hơn 1,1 tỷ đồng) và dùng số tiền đó để mua mảnh đất rộng khoảng 3 mẫu Anh (hơn 12.000 m2) tại làng Kalampattu, huyện Vellore. Tuy nhiên, mảnh đất mà ông mua lại khô cằn, từng bị lạm dụng phân bón hóa học trong thời gian dài và gần như không thể canh tác.
Thay vì trồng trọt ngay để thu hồi vốn nhanh, ông Selvan đã dành nhiều năm đầu chỉ để phục hồi đất. Ông khoan giếng, dựng hàng rào, trồng cây che phủ, sử dụng phân chuồng từ bò và các loại phân hữu cơ tự ủ để cải tạo thổ nhưỡng. Quá trình này diễn ra chậm rãi, đòi hỏi sự kiên nhẫn và đầu tư lâu dài, nhưng theo ông Selvan, đó là bước bắt buộc nếu muốn trả lại sức sống cho đất.
Sau 6 năm kiên trì, mảnh đất từng bị coi là cằn cỗi đã thay đổi hoàn toàn. Trang trại của ông hiện trồng nhiều loại cây ăn trái và cây bản địa phù hợp với điều kiện tự nhiên. Mỗi năm, vườn cho sản lượng khoảng 10.000–15.000 trái dừa, gần 4 tấn xoài, cùng nhiều loại nông sản khác như chanh, chuối và cây thảo mộc. Riêng cây chanh mang lại cho ông khoảng 30.000 rupee mỗi năm (gần 9 triệu đồng), chưa kể nguồn thu từ các loại cây xen canh khác.
Tổng thu nhập từ trang trại hữu cơ của ông Selvan hiện đạt khoảng 6 lakh rupee mỗi năm (hơn 176 triệu đồng).
“Khoản thu này không quá lớn, song tôi vui khi tạo ra nguồn thực phẩm sạch, không hóa chất cho người tiêu dùng”, ông chia sẻ.
Tuy nhiên, con đường nông nghiệp hữu cơ không hề bằng phẳng. Ông Selvan cho biết một trong những thách thức lớn nhất là đầu ra cho sản phẩm. Thị trường hiện nay tràn lan các sản phẩm gắn mác “hữu cơ” nhưng không thực sự đạt tiêu chuẩn, khiến người làm đúng gặp khó trong việc tạo niềm tin với người tiêu dùng.
Bên cạnh đó, việc bán nông sản thông qua thương lái thường làm giảm lợi nhuận, trong khi giá bán phụ thuộc rất nhiều vào địa điểm. Cùng một loại xoài, nếu bán tại trang trại, giá thu về thấp hơn nhiều so với khi đưa vào các thành phố lớn như Chennai.
Dù vậy, ông Selvan vẫn kiên trì với lựa chọn của mình. Hiện nay, sản phẩm của trang trại chủ yếu được tiêu thụ thông qua kênh quen biết và truyền miệng, đặc biệt là tại Chennai, nơi ông có nhiều mối quan hệ cá nhân. Song song với sản xuất, ông còn mở cửa trang trại như một không gian học tập miễn phí, đón tiếp nông dân nhỏ lẻ, sinh viên và học sinh đến tham quan, học hỏi về canh tác bền vững.
Theo ông Selvan, nông nghiệp hữu cơ không phải con đường “làm giàu nhanh”, nhưng là hướng đi lâu dài giúp nông dân giảm chi phí, phục hồi đất và tạo ra giá trị bền vững. Ông cũng nhấn mạnh vai trò của các chính sách hỗ trợ từ chính phủ Ấn Độ, đặc biệt là về tài chính và đào tạo, để giúp những nông dân nhỏ có thể chuyển đổi sang mô hình này một cách hiệu quả.
Câu chuyện của ông Selvan cho thấy, đôi khi một quyết định táo bạo ở tuổi xế chiều lại có thể mở ra con đường mới không chỉ cho bản thân mà còn cho cả cộng đồng.
Ánh Lê (Theo The better India)
