Nếu từng làm việc trong môi trường công sở, bạn sẽ hiểu rằng có những khoảnh khắc nhỏ đến mức không ai nghĩ sẽ thành chuyện, nhưng lại đủ để phơi bày EQ của cả người hỏi lẫn người trả lời. Câu chuyện của Lý Mạn Văn - một nhân viên văn phòng tại Thượng Hải (Trung Quốc), bắt đầu từ một tình huống như thế.
Lý Mạn Văn 28 tuổi, làm việc tại bộ phận vận hành của một công ty công nghệ tầm trung. Cô không phải nhân vật nổi bật, không giữ chức vụ quản lý, chỉ là một nhân viên bình thường đang cố gắng trụ vững trong môi trường làm việc nổi tiếng khắc nghiệt của Trung Quốc, nơi khái niệm “996” (9 giờ làm, 9 giờ tan, 6 ngày/tuần) không còn xa lạ và việc ngồi lì trước màn hình hàng giờ liền được xem là điều hiển nhiên.
Hôm đó là một buổi chiều giữa tuần, dự án đang ở giai đoạn chạy nước rút. Cả văn phòng chìm trong bầu không khí căng như dây đàn. Tiếng gõ bàn phím vang đều, các nhóm chat công việc liên tục hiện thông báo mới. Sau gần hai tiếng không rời khỏi ghế, Lý Mạn Văn đứng dậy đi vệ sinh - một hành động rất bình thường, thậm chí đáng ra không cần phải được chú ý.
Nhưng ngay khi vừa bước ra khỏi khu làm việc chung, cô chạm mặt trưởng nhóm trực tiếp. Ông là một quản lý nam hơn 40 tuổi, nổi tiếng nghiêm khắc và có thói quen để mắt đến từng chuyển động nhỏ của nhân viên. Thấy cô đứng dậy rời bàn làm việc, ông nhìn theo, hơi cau mày rồi buột miệng hỏi bằng giọng rất quen thuộc trong môi trường công sở Trung Quốc: “Em đi đâu đấy?”.
Câu hỏi ấy nghe qua tưởng vô hại, nhưng với người đi làm, nó mang một lớp nghĩa khác. Đó không đơn thuần là sự tò mò, mà là một dạng kiểm soát ngầm mang ý nghĩa rời khỏi chỗ ngồi cũng cần có lý do. Trả lời không khéo, bạn có thể bị đánh giá là thiếu tập trung, thậm chí thiếu trách nhiệm.
Trong khoảnh khắc ngắn ngủi đó, Lý Mạn Văn hiểu rằng mình đang đứng trước một bài test EQ bất ngờ. Trả lời thẳng “đi vệ sinh” sẽ khiến không khí trở nên awkward một cách không cần thiết. Nói “em ra ngoài chút” lại quá mơ hồ, dễ bị hỏi tiếp. Còn ấp úng hay đứng khựng lại chỉ khiến bản thân rơi vào thế yếu.
Cô đã không chọn bất kỳ phương án quen thuộc nào.
Không dừng bước, không thay đổi tốc độ đi, Lý Mạn Văn giữ giọng bình tĩnh và nói một câu ngắn gọn: “Em xử lý một việc cá nhân rất nhanh, khoảng ba phút sẽ quay lại, không ảnh hưởng đến tiến độ công việc”.
Chỉ một câu nói, nhưng đủ để thay đổi cục diện.
Theo lời kể của những đồng nghiệp chứng kiến, trưởng nhóm sững lại trong chớp mắt. Ánh mắt đang dò xét bỗng chùng xuống, gương mặt thoáng lúng túng. Ông “à” nhẹ một tiếng, gật đầu rồi bước đi mà không hỏi thêm câu nào. Khoảnh khắc đó diễn ra rất nhanh, nhưng đủ để cả không gian văn phòng nhận ra cán cân giao tiếp vừa được đặt lại.
Sở dĩ câu trả lời ấy khiến leader “tái mặt” không phải vì nó sắc sảo hay mang tính đối đầu, mà vì nó quá đúng mực. Lý Mạn Văn không biến câu hỏi thành một vấn đề riêng tư nhạy cảm, cũng không tỏ ra khó chịu hay phản ứng phòng thủ. Cô chọn cách trả lời trung tính, lịch sự, tập trung vào yếu tố mà cấp trên quan tâm nhất: hiệu suất công việc.
Việc đưa ra mốc thời gian cụ thể “ba phút” cùng cam kết “không ảnh hưởng tiến độ” khiến người hỏi không còn lý do chính đáng để truy vấn tiếp. Quan trọng hơn, cô giữ được thể diện cho cả hai bên. Không làm sếp mất mặt, nhưng cũng không tự đặt mình vào vị thế thấp hơn. Đó chính là EQ cao kiểu Á Đông - giữ ranh giới mà không cần đối đầu.
Sau sự việc đó, trưởng nhóm dần hạn chế những câu hỏi mang tính kiểm soát vụn vặt. Còn Lý Mạn Văn không hề “nổi loạn” hay trở nên đặc biệt trong mắt mọi người, nhưng cô được nhìn nhận là người biết việc, biết cách giao tiếp và không dễ bị lấn át. Câu chuyện sau này được chính cô chia sẻ ẩn danh trên một diễn đàn nghề nghiệp Trung Quốc và nhanh chóng lan truyền, không phải vì drama, mà vì nó chạm đúng nỗi niềm của hàng triệu người đi làm.
Trong môi trường công sở hiện đại, EQ không nằm ở những bài phát biểu hoành tráng hay những lần phản biện nảy lửa. Nó nằm trong cách bạn trả lời một câu hỏi tưởng chừng rất đời thường, thậm chí là trong vài phút đi vệ sinh. Đôi khi, chỉ cần một câu đúng mực, bạn không chỉ bảo vệ được ranh giới của mình, mà còn khiến người đối diện nhận ra rằng quyền lực không nằm ở việc hỏi, mà nằm ở cách trả lời.
Và nếu một ngày nào đó, giữa giờ làm việc căng thẳng, bạn nghe thấy câu “em đi đâu đấy”, hy vọng bạn sẽ nhớ câu chuyện này. EQ cao không giúp bạn tránh khỏi những tình huống khó xử, nhưng nó giúp bạn bước ra khỏi đó với một vị thế khác.
