Một báo cáo mới công bố tại Mỹ đã tiếp tục thu hút sự chú ý khi công bố danh sách 12 loại rau củ, trái cây có dư lượng thuốc bảo vệ thực vật cao nhất năm 2026.
Đáng chú ý, nhiều loại thực phẩm quen thuộc trong bữa ăn hằng ngày như rau bina, táo, nho, dâu tây hay việt quất đều góp mặt.
Báo cáo cũng lần đầu ghi nhận sự xuất hiện phổ biến của nhóm hóa chất PFAS, còn được gọi là "hóa chất vĩnh cửu" trên các loại nông sản này.
Theo Cẩm nang mua sắm về thuốc trừ sâu trong nông sản năm 2026 do Nhóm Công tác Môi trường (Environmental Working Group - EWG) công bố thì rau bina (spinach) đứng đầu danh sách "Dirty Dozen" (12 loại rau củ, trái cây có dư lượng thuốc bảo vệ thực vật cao nhất năm 2026).
Các vị trí tiếp theo lần lượt là: cải xoăn và các loại rau lá xanh, dâu tây, nho, đào, anh đào, táo, mâm xôi đen, lê, khoai tây, việt quất và ớt chuông cùng các loại ớt cay.
Đây đều là những loại thực phẩm phổ biến, giàu vitamin và khoáng chất, thường xuyên xuất hiện trong bữa ăn của nhiều gia đình.
Theo EWG, rau bina là loại nông sản có lượng dư lượng thuốc bảo vệ thực vật tính theo trọng lượng cao nhất trong số các mẫu được kiểm tra. Trung bình mỗi mẫu rau bina chứa từ bốn loại thuốc bảo vệ thực vật trở lên.
Ngoại trừ khoai tây có trung bình khoảng hai loại, hầu hết các loại nông sản còn lại trong danh sách đều phát hiện từ bốn loại thuốc bảo vệ thực vật trở lên trên mỗi mẫu.
Để xây dựng báo cáo, EWG đã phân tích kết quả kiểm nghiệm mới nhất của Bộ Nông nghiệp Mỹ (USDA) trên 54.344 mẫu thuộc 47 loại rau củ, trái cây.
Trước khi được đưa đi xét nghiệm, toàn bộ mẫu đều được gọt vỏ hoặc rửa sạch nhằm mô phỏng đúng cách người tiêu dùng thường xử lý thực phẩm tại nhà.
Mặc dù đã được làm sạch trước khi kiểm tra, kết quả vẫn phát hiện dấu vết của 264 loại thuốc bảo vệ thực vật, trong đó 203 loại xuất hiện trên các loại nông sản thuộc danh sách "Dirty Dozen".
Theo EWG, điều đáng quan tâm không chỉ là số lượng thuốc bảo vệ thực vật được phát hiện mà còn là việc nhiều mẫu thực phẩm cùng lúc chứa nhiều loại hóa chất khác nhau.
Tổ chức này cho rằng việc tiếp xúc lâu dài với hỗn hợp thuốc bảo vệ thực vật có thể tạo ra hiệu ứng tích lũy, từ đó làm gia tăng nguy cơ ảnh hưởng đến sức khỏe.
Nhiều nghiên cứu trước đây đã ghi nhận mối liên hệ giữa việc phơi nhiễm thuốc bảo vệ thực vật với nguy cơ sinh non, sảy thai tự nhiên, dị tật bẩm sinh như dị tật ống thần kinh, tổn thương di truyền, giảm số lượng tinh trùng, bệnh tim mạch, ung thư và nhiều rối loạn sức khỏe khác.
Theo Học viện Nhi khoa Mỹ (AAP), trẻ em là nhóm đặc biệt nhạy cảm với các chất ô nhiễm như thuốc bảo vệ thực vật, ngay cả khi còn trong bụng mẹ. Tổ chức này cho biết việc tiếp xúc trong thời kỳ mang thai có thể làm tăng nguy cơ dị tật bẩm sinh, trẻ sinh nhẹ cân hoặc thai chết lưu.
Trong khi đó, việc phơi nhiễm trong giai đoạn đầu đời được cho là có liên quan đến các vấn đề về khả năng chú ý, học tập cũng như nguy cơ mắc một số bệnh ung thư.
Điểm mới đáng chú ý của báo cáo năm nay là lần đầu tiên EWG phát hiện hơn 60% mẫu trong danh sách "Dirty Dozen" có chứa thuốc bảo vệ thực vật thuộc nhóm PFAS, hay còn gọi là "hóa chất vĩnh cửu".
Ba loại thuốc bảo vệ thực vật được phát hiện phổ biến nhất trên các mẫu nông sản đều thuộc nhóm hợp chất này.
PFAS được gọi là "hóa chất vĩnh cửu" bởi các liên kết hóa học của chúng rất bền vững, có thể tồn tại trong môi trường suốt nhiều năm, thậm chí hàng chục hoặc hàng trăm năm trước khi phân hủy hoàn toàn.
Theo Cơ quan Bảo vệ Môi trường Mỹ (EPA), một số hợp chất PFAS có liên quan đến nguy cơ ung thư, béo phì, bệnh tuyến giáp, cholesterol cao, giảm khả năng sinh sản, tổn thương gan, rối loạn nội tiết và suy giảm hệ miễn dịch.
Một số hóa chất trong nhóm này được cho là có thể gây ảnh hưởng tới sức khỏe ngay cả ở nồng độ rất thấp.
Tuy nhiên, báo cáo của EWG cũng tiếp tục nhận được những ý kiến phản biện từ các tổ chức đại diện ngành nông nghiệp.
Liên minh vì Thực phẩm và Nông nghiệp (Alliance for Food and Farming - AFF) cho rằng việc phát hiện dư lượng thuốc bảo vệ thực vật không đồng nghĩa thực phẩm không an toàn.
Theo AFF, nông dân Mỹ phải tuân thủ nghiêm ngặt các quy định trong quá trình sử dụng thuốc bảo vệ thực vật và các giới hạn dư lượng do EPA thiết lập đã bao gồm biên độ an toàn lớn nhằm bảo vệ người tiêu dùng, đặc biệt là trẻ sơ sinh và trẻ nhỏ.
Trong khi đó, CropLife America, tổ chức đại diện ngành công nghiệp thuốc bảo vệ thực vật cho biết hơn 99% mẫu nông sản được kiểm nghiệm đều đáp ứng tiêu chuẩn an toàn do EPA quy định. Tổ chức này cho rằng các báo cáo thường niên của EWG có thể khiến người tiêu dùng hiểu sai về mức độ an toàn của thực phẩm.
Song song với danh sách "Dirty Dozen", EWG cũng công bố danh sách "Clean Fifteen" gồm 15 loại nông sản có lượng dư lượng thuốc bảo vệ thực vật thấp nhất.
Đứng đầu danh sách là dứa, ngô ngọt và bơ, tiếp theo là đu đủ, hành tây, đậu Hà Lan đông lạnh, măng tây, bắp cải, súp lơ, dưa hấu, xoài, chuối, cà rốt, nấm và kiwi. Theo EWG, gần 60% số mẫu trong danh sách này không phát hiện dư lượng thuốc bảo vệ thực vật.
Các chuyên gia nhấn mạnh, kết quả của báo cáo không có nghĩa người tiêu dùng nên ngừng ăn rau củ và trái cây. Đây vẫn là nhóm thực phẩm nền tảng của một chế độ ăn uống lành mạnh.
Thay vào đó, người dân nên đa dạng hóa các loại rau củ, trái cây trong khẩu phần ăn, ưu tiên lựa chọn các sản phẩm có dư lượng thấp hoặc sử dụng phiên bản hữu cơ đối với những loại thường xuyên nằm trong danh sách "Dirty Dozen" nếu điều kiện cho phép.
Ngoài ra, Cục Quản lý Thực phẩm và Dược phẩm Mỹ (FDA) khuyến cáo tất cả các loại rau củ, trái cây, kể cả sản phẩm hữu cơ đều cần được rửa sạch dưới vòi nước trước khi ăn hoặc gọt vỏ nhằm loại bỏ bụi bẩn và vi khuẩn.
Với các loại có vỏ cứng như: khoai tây, cà rốt, dưa chuột hay dưa hấu, người tiêu dùng có thể sử dụng bàn chải chuyên dụng để chà rửa dưới nước chảy.
FDA cũng lưu ý không nên dùng xà phòng, thuốc tẩy hoặc các dung dịch rửa chuyên dụng vì rau củ, trái cây có thể hấp thụ những hóa chất này.
Đối với các loại rau lá, nên loại bỏ lớp lá ngoài cùng rồi rửa từng lá nhẹ nhàng để giảm lượng bụi bẩn và dư lượng còn bám trên bề mặt.
Nguồn: CNN
Hân Ly
