Một bài đăng trên Threads gợi ý lập “danh sách hướng dẫn cách tự làm mọi việc khi lớn” vì không phải ai cũng được dạy những kỹ năng tưởng như rất cơ bản đang thu hút sự chú ý trên MXH. Từ cách làm giấy tờ, quản lý tiền bạc cho đến những chuyện rất đời thường như chăm sóc chiếc xe mình đi mỗi ngày, nhiều người mới nhận ra: lớn rồi có những thứ cũng phải tự mò mẫm mới biết.
Chẳng hạn, đi xe máy bao lâu thì phải thay dầu, khi nào cần bảo dưỡng và có nhất thiết cứ 2.000 - 3.000 km lại mang xe đi thay nhớt? Đây là những câu hỏi tưởng đơn giản nhưng không phải ai cũng có câu trả lời chính xác.
Thực tế, không có một mốc thay dầu chung cho tất cả xe máy. Khoảng thời gian này phụ thuộc vào từng mẫu xe, loại dầu sử dụng cũng như cách và điều kiện vận hành. Các hãng xe cũng đưa ra lịch bảo dưỡng riêng cho từng dòng xe.
Đi xe máy bao lâu thì nên thay dầu?
Nếu cần một con số dễ nhớ, với nhiều dòng xe máy sử dụng động cơ 4 kỳ, mốc 2.000 - 3.000 km thường được nhắc đến. Tuy nhiên, đây không phải quy định áp dụng cho mọi loại xe.
Theo Yamaha Motor Việt Nam, với động cơ 4 kỳ, lần thay dầu đầu tiên được khuyến cáo sau 500 - 1.000 km sử dụng. Những lần tiếp theo, dầu động cơ nên được thay sau mỗi 2.000 - 3.000 km. Nếu xe thường xuyên vận hành trong môi trường bụi bẩn hoặc điều kiện khắc nghiệt, thời gian thay dầu có thể cần rút ngắn hơn.
Trong khi đó, Honda Việt Nam đưa ra một mốc khác. Theo thông tin hướng dẫn của hãng, trong điều kiện sử dụng bình thường, xe cần thay dầu sau 1.000 km đầu tiên, sau đó khoảng 6.000 km/lần. Với người sử dụng xe thường xuyên, trên 1.000 km/tháng, Honda khuyến nghị rút ngắn thời gian thay dầu.
Điều này cũng cho thấy một điều khá quan trọng: Không nên lấy một con số trên mạng rồi áp dụng cho mọi chiếc xe.
Honda cũng lưu ý thời điểm thay dầu còn phụ thuộc vào tình trạng xe, tần suất sử dụng, tốc độ chạy, tải trọng, môi trường vận hành và cấp chất lượng của dầu. Hãng khuyến nghị người dùng ưu tiên theo dõi lịch bảo dưỡng trong sách hướng dẫn sử dụng của chính mẫu xe đang đi.
Vậy cứ 2.000 - 3.000 km thay dầu là đúng hay sai?
Nhiều người cho rằng điều này không sai nhưng chưa chắc đã cần thiết với tất cả xe.
Mốc 2.000 - 3.000 km có thể phù hợp với khuyến cáo của một số hãng, trong đó có Yamaha. Nhưng nếu chiếc xe của bạn có lịch bảo dưỡng được nhà sản xuất quy định khác, việc thay dầu theo một mốc chung có thể khiến bạn thay quá sớm hoặc bỏ qua những hạng mục bảo dưỡng quan trọng khác.
Cách đơn giản nhất là kiểm tra sổ bảo hành, sách hướng dẫn sử dụng hoặc lịch bảo dưỡng chính thức của mẫu xe. Đây mới là căn cứ phù hợp nhất thay vì chỉ nhớ một con số cố định.
Đặc biệt, nếu xe phải chạy nhiều mỗi ngày, thường xuyên chở nặng, đi đường dài, đường bụi bẩn hoặc vận hành trong điều kiện khắc nghiệt, thời gian thay dầu có thể phải rút ngắn.
Không chỉ thay dầu, xe máy còn phải bảo dưỡng định kỳ
Một lỗi khá phổ biến là nghĩ rằng mang xe ra tiệm thay dầu đồng nghĩa với việc đã bảo dưỡng xe.
Thực tế, thay dầu chỉ là một trong những hạng mục của quá trình chăm sóc xe.
Honda Việt Nam cho biết bảo dưỡng định kỳ được thực hiện theo quãng đường hoặc thời gian sử dụng. Một số chi tiết có thể hao mòn tự nhiên trong quá trình vận hành; nếu không được kiểm tra và thay thế khi cần thiết, khả năng hoạt động có thể giảm, thậm chí ảnh hưởng đến an toàn khi sử dụng.
Vì vậy, đến kỳ bảo dưỡng, chủ xe không nên chỉ nói với thợ “thay nhớt” rồi đi về. Những hạng mục cần kiểm tra có thể bao gồm hệ thống phanh, lốp, đèn, còi, lọc gió, bugi, hệ thống truyền động, dầu láp với xe tay ga... tùy từng mẫu xe và lịch bảo dưỡng.
Nói cách khác, thay dầu giúp chăm sóc động cơ, còn bảo dưỡng định kỳ là kiểm tra sức khỏe tổng thể của chiếc xe.
Xe tay ga còn có một loại dầu khác cần chú ý
Với xe tay ga, ngoài dầu động cơ còn có dầu láp/dầu truyền động cuối.
Đây là hạng mục nhiều người dễ quên vì xe vẫn có thể chạy bình thường dù đã đến thời điểm cần thay. Theo Honda Việt Nam, dầu láp nên được thay khoảng 2 năm/lần trong điều kiện thông thường. Nếu xe thường xuyên chở nặng, chạy đường dài thì nên rút ngắn thời gian thay. Trường hợp xe đi qua khu vực ngập nước, Honda cũng khuyến cáo đưa xe đến đại lý để kiểm tra khả năng nước đã lọt vào hệ thống hay chưa.
Với Yamaha, hãng khuyến cáo dầu bộ truyền động cuối của một số dòng xe tay ga được thay lần đầu sau 500 - 1.000 km, những lần tiếp theo sau mỗi 10.000 km; thời gian này cũng có thể rút ngắn nếu xe hoạt động trong điều kiện khắc nghiệt.
Nhìn chung, lịch của từng hãng có thể khác nhau đáng kể. Vì thế, chủ xe vẫn nên ưu tiên thông tin dành riêng cho mẫu xe mình đang sử dụng.
Khi nào nên đưa xe đi kiểm tra sớm hơn lịch?
Không nhất thiết phải chờ đến đúng số km quy định mới mang xe đi kiểm tra. Nếu xuất hiện những dấu hiệu bất thường như động cơ phát ra tiếng động lạ, xe rung giật, khó khởi động, tăng tốc kém, phanh có vấn đề, lốp xuống cấp hoặc xe vận hành không còn “mượt” như trước, chủ xe nên kiểm tra sớm.
Tương tự, những người sử dụng xe với tần suất cao cũng không nên quá máy móc chuyện “chưa đủ km thì chưa cần bảo dưỡng”. Honda lưu ý rằng trường hợp xe chạy trên 1.000 km mỗi tháng nên rút ngắn thời gian thay dầu để phù hợp với cường độ sử dụng.
Còn xe máy điện thì sao?
Xe máy điện không sử dụng dầu động cơ như xe máy xăng, vì vậy không có chuyện phải thay nhớt động cơ định kỳ giống xe máy sử dụng động cơ đốt trong. Tuy nhiên, điều đó không có nghĩa là có thể “đi mãi không cần bảo dưỡng”.
Các hãng vẫn có lịch kiểm tra định kỳ đối với những bộ phận như phanh, lốp, tay ga, hệ thống điện, pin, động cơ điện, chân chống... tùy từng mẫu xe.
Chẳng hạn, VinFast quy định nhiều hạng mục trên xe máy điện được kiểm tra sau 1.000 km hoặc 1 tháng đầu tiên, sau đó kiểm tra định kỳ mỗi 5.000 km hoặc 6 tháng, tùy điều kiện nào đến trước.
Nếu chỉ cần nhớ nhanh, có thể “note” lại thế này:
Xe mới: chú ý đặc biệt đến lần bảo dưỡng và thay dầu đầu tiên theo đúng hướng dẫn của hãng.
Xe máy xăng: không có một mốc thay dầu chung. Yamaha khuyến cáo 2.000 - 3.000 km/lần sau lần thay đầu tiên, trong khi Honda đưa ra mốc khoảng 6.000 km/lần trong điều kiện sử dụng bình thường.
Xe chạy nhiều, chở nặng hoặc hoạt động trong điều kiện khắc nghiệt: có thể cần rút ngắn chu kỳ bảo dưỡng, thay dầu.
Xe tay ga: ngoài dầu máy, đừng quên kiểm tra dầu láp/dầu truyền động cuối.
Xe máy điện: không cần thay dầu động cơ nhưng vẫn phải bảo dưỡng định kỳ.
Suy cho cùng, cộng đồng mạng cho rằng chăm xe cũng giống nhiều việc của người trưởng thành khác. Đến lúc tự đi làm, tự đổ xăng, tự trả tiền sửa mới bắt đầu để ý xem chiếc xe của mình đang cần gì. Không cần thuộc lòng mọi mốc bảo dưỡng nhưng ít nhất, nên biết tình trạng của chiếc xe mình đang đi và đừng chờ đến lúc xe “có bệnh” mới mang đi kiểm tra.
Nguồn: Honda Vietnam, Yamaha Vietnam, Vinfast
Hải My
