Theo ThS.BS Đoàn Dư Mạnh, Phó Giám đốc Trung tâm Tim mạch và Đột quỵ Quốc tế Phương Đông, thành viên Hội Bệnh mạch máu Việt Nam, giấc ngủ giữ vai trò như “khoảng nghỉ sinh lý” bắt buộc của hệ tim mạch. Khi ngủ sâu và đủ giấc, nhịp tim và huyết áp giảm xuống, giúp tim và mạch máu được phục hồi sau một ngày hoạt động liên tục.
Thiếu ngủ khiến huyết áp luôn ở trạng thái báo động
Khi bạn không ngủ đủ 7–9 tiếng mỗi ngày, cơ thể rơi vào trạng thái căng thẳng kéo dài. Các hormone stress, đặc biệt là cortisol, bị tiết ra liên tục, khiến huyết áp không thể hạ thấp như sinh lý bình thường. Song song với đó, hệ thần kinh giao cảm bị kích thích quá mức, làm tim đập nhanh hơn và mạch máu co lại.
“Nếu tình trạng này chỉ diễn ra trong thời gian ngắn, huyết áp có thể tăng tạm thời. Nhưng khi mất ngủ kéo dài, nguy cơ tiến triển thành tăng huyết áp mạn tính là rất cao”, bác sĩ Mạnh cảnh báo. Tăng huyết áp lâu ngày chính là nền tảng của hàng loạt biến chứng tim mạch nguy hiểm.
Gia tăng xơ vữa động mạch, đe dọa nhồi máu cơ tim
Một hậu quả nghiêm trọng khác của việc ngủ không đủ giấc là thúc đẩy quá trình xơ vữa động mạch, đặc biệt ở mạch vành – hệ thống mạch nuôi tim. Theo bác sĩ Mạnh, thiếu ngủ khiến cơ thể rơi vào trạng thái viêm mạn tính, rối loạn chuyển hóa lipid, từ đó tạo điều kiện cho các mảng xơ vữa hình thành và phát triển.
Khi mảng xơ vữa làm hẹp lòng mạch, lượng máu nuôi tim bị giảm sút. Nguy hiểm hơn, nếu mảng xơ vữa không ổn định và bị vỡ, cục máu đông có thể hình thành, gây tắc mạch vành cấp và nhồi máu cơ tim. Với những người thường xuyên luyện tập thể thao cường độ cao, tim vốn đã phải làm việc nhiều; nếu nền tảng tim mạch bị suy yếu do thiếu ngủ, nguy cơ biến cố càng tăng.
Rối loạn nhịp tim và nguy cơ đột quỵ âm thầm
Ban đêm, trong giấc ngủ sâu, hệ thần kinh thực vật giúp nhịp tim chậm lại và ổn định. Khi ngủ kém hoặc mất ngủ, cơ chế điều hòa này bị phá vỡ. Tim dễ rơi vào trạng thái loạn nhịp, phổ biến nhất là rung nhĩ.
Bác sĩ Mạnh cho hay, rung nhĩ làm máu ứ đọng trong buồng tim, tạo điều kiện hình thành cục máu đông. Nếu cục máu đông di chuyển lên não, người bệnh có thể bị đột quỵ; nếu đi vào mạch vành, nguy cơ nhồi máu cơ tim tăng cao; còn nếu tắc mạch thận, hậu quả có thể là suy thận cấp.
Không dừng lại ở đó, thiếu ngủ kéo dài còn làm suy giảm miễn dịch, tăng phản ứng viêm toàn thân, gây rối loạn chuyển hóa và làm tăng nguy cơ mắc đái tháo đường – những “đồng minh nguy hiểm” của bệnh tim mạch.
Ngủ bao nhiêu là đủ để bảo vệ trái tim?
Theo ThS.BS Đoàn Dư Mạnh, ngủ dưới 6 giờ mỗi ngày được xem là ngưỡng nguy hiểm, làm tăng rõ rệt nguy cơ mắc bệnh tim mạch và các biến cố đột tử.
“Với người trưởng thành, 7–9 giờ ngủ mỗi ngày là khoảng thời gian lý tưởng. Quan trọng không chỉ là ngủ đủ, mà còn phải ngủ sâu và đều”, bác sĩ nhấn mạnh.
Hiện nay, mất ngủ không còn là vấn đề riêng của người cao tuổi mà ngày càng phổ biến ở người trẻ, đặc biệt là phụ nữ, do áp lực công việc, rối loạn nội tiết và lối sống thiếu khoa học. Các chuyên gia khuyến cáo nên tạo thói quen thư giãn trước khi ngủ như đọc sách nhẹ, nghe nhạc dịu, uống nước ấm, tắt bớt ánh sáng và hạn chế tiếng ồn. Khi mất ngủ kéo dài, người bệnh cần thăm khám chuyên khoa để được đánh giá và can thiệp đúng cách, tránh tự ý dùng thuốc ngủ.
Ngọc Minh
