Theo Cyrus Nguyễn, điều anh quan sát được trong vài năm gần đây không phải là sự thay thế giữa AI và con người, mà là sự thay đổi trong những kỹ năng tạo ra khác biệt của một kỹ sư phần mềm.
“AI khiến những việc trước đây mất 2 ngày giờ còn 2 tiếng, vậy 6 tiếng còn lại bạn làm gì?”
Trong khoảng hai năm trở lại đây, AI đã trở thành chủ đề gần như không thể tránh khỏi trong các cuộc thảo luận về ngành công nghệ. Khi các công cụ như ChatGPT, GitHub Copilot hay Claude ngày càng có khả năng hỗ trợ lập trình, nhiều người bắt đầu đặt câu hỏi liệu doanh nghiệp có còn cần nhiều kỹ sư như trước hay không?
Từ góc nhìn của người trực tiếp tham gia tuyển dụng và phát triển đội ngũ công nghệ, Cyrus cho biết nhu cầu tìm kiếm các kỹ sư tài năng chưa hề giảm.
Khi làm việc với những hệ thống lớn và phức tạp như trong lĩnh vực công nghệ ngân hàng như tại NAB Innovation Centre Vietnam, công việc không chỉ dừng lại ở việc viết mã nguồn. Theo Cyrus, AI giúp nâng mặt bằng năng suất của toàn đội ngũ, nhưng đồng thời cũng khiến tiêu chuẩn dành cho kỹ sư tăng lên. Nếu trước đây một kỹ sư được đánh giá chủ yếu qua khả năng viết mã nguồn, thì hiện nay khả năng giao tiếp, phối hợp và hiểu bài toán thực tế mới là yếu tố tạo ra khác biệt. “AI viết code nhanh hơn là điều chắc chắn. Nhưng AI không thể ngồi cùng bộ phận nghiệp vụ và hiểu tại sao họ cần tính năng này, chứ không phải cái kia.”
Đó cũng là lý do Cyrus cho rằng những kỹ năng khó bị thay thế nhất trong kỷ nguyên AI lại không phải các kỹ năng thuần kỹ thuật, mà là sự đồng cảm với người dùng, khả năng đưa ra quyết định, tư duy phản biện và tinh thần trách nhiệm với sản phẩm mình đang xây dựng.
Sự thay đổi đó cũng tác động trực tiếp đến cách lựa chọn nhân sự. Theo Cyrus, ở những vị trí tuyến dưới, nền tảng kiến thức, khả năng làm việc nhóm và tư duy học hỏi được đặt lên hàng đầu. Nhưng với các vị trí cấp cao hơn, NAB Vietnam muốn “tìm người học nhanh, hơn là người biết nhiều”.
Kỹ sư công nghệ trẻ cần kỹ năng gì để thành công trong thời đại AI?
Khi được hỏi đâu là điều quan trọng nhất đối với một kỹ sư trẻ trong bối cảnh AI và công nghệ thay đổi liên tục, Cyrus nhấn mạnh đến khả năng học những điều mới. “Công nghệ đang được sử dụng rộng rãi hôm nay có thể thay đổi chỉ sau vài năm, thậm chí vài tháng. Trong khi đó, những kỹ năng phân tích nguyên nhân của một vấn đề, giao tiếp với đồng nghiệp hay làm việc trong môi trường quốc tế vẫn sẽ tiếp tục có giá trị dù trong thời đại nào“, anh cho biết.
Một trong những kỹ năng mà Cyrus cho rằng đang bị đánh giá thấp trong giới công nghệ là khả năng giao tiếp. Không chỉ là ngoại ngữ, mà còn là khả năng giải thích một vấn đề kỹ thuật phức tạp cho những người không có nền tảng kỹ thuật, hay khả năng trình bày quan điểm một cách rõ ràng và thuyết phục.
Bên cạnh đó là tư duy phản biện - kỹ năng ngày càng trở nên quan trọng trong thời đại AI. “Theo mình, không nên tin ngay cả AI. Quan trọng là biết khi nào cần kiểm chứng và khi nào cần đặt câu hỏi.”
Điều khiến anh ấn tượng nhất ở thế hệ kỹ sư trẻ hiện nay là sự chủ động. Theo Cyrus, nhiều bạn bắt đầu suy nghĩ về lộ trình nghề nghiệp, kỹ năng cần học hay mục tiêu dài hạn sớm hơn thế hệ của anh trước đây. “Các bạn trẻ bây giờ có rất nhiều lợi thế. Các bạn tiếp cận thông tin nhanh hơn, học nhanh hơn và chủ động hơn. Điều quan trọng là phải biến những lợi thế đó thành hành động thực tế.”
“Không cần rời Việt Nam vẫn có cơ hội phát triển sự nghiệp trong môi trường đẳng cấp toàn cầu”
Trước khi trở về Việt Nam, Cyrus từng có khoảng hai năm làm việc tại Malaysia. Đây là giai đoạn giúp anh tiếp xúc với môi trường đa văn hóa và làm việc cùng đồng nghiệp đến từ nhiều quốc gia khác nhau. Tuy nhiên, theo anh, việc ra nước ngoài không còn là con đường duy nhất để phát triển sự nghiệp trong môi trường quốc tế chuyên nghiệp như trước đây.
Theo Cyrus, điểm khác biệt lớn nhất của NAB Vietnam nằm ở việc nhân viên được trao quyền để thử nghiệm, được tin tưởng giao những trách nhiệm lớn. Gia nhập vào năm 2022, Cyrus là một trong những người đầu tiên đồng hành cùng quá trình xây dựng văn phòng tại Hà Nội của NAB. Gần 4 năm sau, anh hiện dẫn dắt đội ngũ khoảng 65 chuyên gia hàng đầu, đồng thời trực tiếp tham gia tuyển dụng, đào tạo và phát triển nhân sự công nghệ cho trung tâm.
“Mỗi năm tại đây, mình lại được học, được làm và được giao những trọng trách mới. Đó là điều khiến mình luôn tự hào.”
Nhìn lại sau gần bốn năm, Cyrus cho rằng quyết định gia nhập NAB khi đó không chỉ mở ra một cơ hội nghề nghiệp mới mà còn mở ra cho anh một hành trình đầy khát vọng. Khi đội ngũ liên tục phát triển và mở rộng quy mô, những bài toán anh phải giải quyết cũng dần thay đổi. Từ việc tập trung vào công nghệ, trọng tâm công việc bắt đầu chuyển sang một lĩnh vực khó hơn nhiều: quản lý và phát triển con người.
Theo anh, đây là giai đoạn mà nhiều kỹ sư gặp khó khăn khi chuyển từ vai trò kỹ sư công nghệ, vốn quen làm việc với màn hình, sang vị trí quản lý. “Kỹ sư giỏi hay được khen vì giải quyết vấn đề nhanh. Nhưng khi chuyển sang quản lý, nếu bạn vẫn giữ thói quen đó thì bạn sẽ trở thành điểm nghẽn của cả đội.”
Thay vì cố gắng trở thành người giải quyết mọi vấn đề, anh phải học cách trao quyền nhiều hơn cho các trưởng nhóm, tin tưởng vào đội ngũ và tập trung vào việc tạo ra môi trường để họ phát huy năng lực. “Vai trò của mình không phải là người giải quyết vấn đề giỏi nhất, mà là người giúp mở rộng cơ hội phát triển cho đội ngũ.”
Theo Cyrus, đây cũng là khác biệt lớn nhất giữa một kỹ sư giỏi và một người quản lý giỏi. Nếu thành công của kỹ sư thường được đo bằng những gì bản thân họ làm được, thì thành công của người quản lý lại được phản ánh qua sự phát triển của những người xung quanh.
Bình Minh
