Ô nhiễm không khí với nồng độ bụi mịn cao gây ra nhiều vấn đề cho sức khỏe như hô hấp, tim mạch… Tuy nhiên, có một cơ quan chịu ảnh hưởng trực tiếp nhưng ít người để ý, đó chính là làn da.
TS.BS Vũ Nguyệt Minh, Giám đốc Trung tâm Thử nghiệm lâm sàng (Bệnh viện Da liễu Trung ương), cho biết rất nhiều nghiên cứu đã chỉ ra rằng ô nhiễm bụi mịn là một trong những yếu tố thúc đẩy quá trình lão hóa da, gây nám và làm tăng nguy cơ mắc các bệnh lý da liễu.
Bụi mịn chủ yếu sinh ra từ môi trường công nghiệp, khí thải giao thông và thậm chí từ nhiều thiết bị trong gia đình như tivi, tủ lạnh, điều hòa. Thành phần của bụi mịn thường bao gồm carbon, sulphate và kim loại nặng, với kích thước siêu nhỏ, đặc biệt là bụi PM2.5 và thậm chí PM1.0, có thể thâm nhập qua da vào máu, tác động trực tiếp lên tế bào.
"Khi đó, bụi mịn xâm nhập vào tế bào sẽ thúc đẩy quá trình suy thoái tế bào, phá hủy collagen, làm giảm độ đàn hồi và kích thích tế bào sắc tố sản xuất melanin, dẫn đến sạm da, nám da và lão hóa sớm", bác sĩ Nguyệt Minh cho hay.
Liên quan đến lo ngại bụi mịn và kim loại nặng gây ung thư, bác sĩ cho biết nhiều kim loại nặng như thủy ngân, chì… đã được chứng minh có khả năng làm tăng nguy cơ ung thư. Những chất này hiện diện phổ biến trong môi trường công nghiệp và có thể tồn tại dưới dạng bụi mịn, dễ xâm nhập vào cơ thể qua đường hô hấp hoặc qua da.
Số bệnh nhân gặp vấn đề về da do ô nhiễm tăng
TS.BS Vũ Huy Lượng, Trưởng khoa Laser & Săn sóc da, Bệnh viện Da liễu Trung ương, cho biết nhiều năm trước, các tháng mùa đông thường được xem là "thấp điểm" của chuyên ngành da liễu. Tuy nhiên, thực tế một đến hai năm trở lại đây cho thấy xu hướng hoàn toàn ngược lại. Lượng bệnh nhân đến khám da liễu trong mùa đông tăng lên rõ rệt, đặc biệt tại Bệnh viện Da liễu Trung ương.
Lý giải hiện tượng này, TS.BS Vũ Huy Lượng cho rằng ô nhiễm không khí, đặc biệt là bụi mịn, là một trong những yếu tố quan trọng tác động trực tiếp đến làn da, có thể chiếm tới khoảng 50% nguyên nhân thúc đẩy các rối loạn da trong giai đoạn này.
Theo phân tích của bác sĩ Lượng, ô nhiễm không khí ảnh hưởng đến da thông qua hai cơ chế song song: tác động toàn thân và tác động tại chỗ.
Về tác động toàn thân, TS.BS Vũ Huy Lượng nhấn mạnh rằng để duy trì một làn da khỏe mạnh, điều kiện tiên quyết là cơ thể phải được cung cấp máu đầy đủ, tuần hoàn tốt nhằm đưa dưỡng chất đến da, đồng thời đào thải các gốc oxy hóa tự do cũng như sản phẩm chuyển hóa có hại. Khi cơ thể bị ảnh hưởng bởi ô nhiễm không khí, tình trạng mệt mỏi, suy giảm thể trạng sẽ khiến quá trình lưu thông máu kém hiệu quả hơn. Hệ quả là da không được nuôi dưỡng đầy đủ, khả năng thải độc suy giảm, tạo điều kiện cho các tổn thương da xuất hiện và tiến triển.
Ở góc độ tác động tại chỗ, các chất ô nhiễm trong không khí khi tiếp xúc trực tiếp với bề mặt da sẽ gây ra những phản ứng khác nhau tùy cơ địa từng người. Với nhóm có làn da nhạy cảm hoặc cơ địa dị ứng, phản ứng có thể xảy ra ngay tức thì, biểu hiện bằng khô da, bong tróc, mẩn đỏ, thậm chí sưng phù.
Trong khi đó, với những người có làn da bình thường, tổn thương không xuất hiện ngay nhưng sau nhiều ngày tiếp xúc liên tục với không khí ô nhiễm, da bắt đầu xỉn màu, hàng rào bảo vệ da suy yếu dần, dễ trở nên nhạy cảm và dễ tổn thương hơn. Về lâu dài, tình trạng này có thể dẫn đến rối loạn sắc tố, da sạm và lão hóa sớm.
Khuyến cáo chăm sóc da trong mùa ô nhiễm không khí
Bác sĩ Nguyệt Minh khuyến cáo, trong bối cảnh ô nhiễm không khí tại Hà Nội chưa thể cải thiện ngay, người thường xuyên di chuyển ngoài trời cần chủ động bảo vệ sức khỏe và làn da. Những biện pháp đơn giản nhưng hiệu quả gồm: bôi kem chống nắng ban ngày, sử dụng kem dưỡng ẩm để củng cố hàng rào bảo vệ da, đeo khẩu trang lọc bụi đạt chuẩn PM2.5.
Ngoài ra, cần tăng cường làm sạch da khi trở về nhà như rửa mặt, rửa tay chân, thay quần áo để hạn chế bụi bám lại trong không gian sống và tránh tiếp xúc lặp lại với các tác nhân ô nhiễm.
Ngọc Minh
