Tình trạng đột quỵ đang ngày càng trẻ hóa khiến giới khoa học phải đặt dấu hỏi lớn. Một nghiên cứu công bố trên tạp chí Nutrients mới đây đã hé lộ nguyên nhân đáng báo động: Không chỉ do ăn uống thiếu lành mạnh, đột quỵ còn bắt nguồn từ loạt thói quen hàng ngày tưởng chừng vô hại của giới trẻ.
Nhóm chuyên gia từ Đại học Nam Úc đã phân tích dữ liệu từ hơn 293.000 thanh thiếu niên trong độ tuổi 12-17, đến từ 73 quốc gia thuộc 5 khu vực lớn trên thế giới. Kết quả cho thấy một bức tranh tổng quan về sức khỏe của một bộ phận không nhỏ thế hệ trẻ:
- 85% không vận động đủ.
- 80% ăn thiếu rau và trái cây.
- 50% thường xuyên ăn thức ăn nhanh.
- 39% tiêu thụ quá nhiều nước ngọt.
- 32% dành quá nhiều thời gian trước màn hình (điện thoại, máy tính,...).
Tổng cộng, hơn 92,5% thanh thiếu niên được ghi nhận có từ 2 hành vi không lành mạnh trở lên. Trong đó, 30% có 2 thói quen xấu, 36,5% có 3 thói quen, 21,5% có 4 thói quen và 4,5% có đến 5 thói quen không tốt cho sức khỏe.
Tiến sĩ Ming Li, người dẫn đầu nghiên cứu, cho biết: Tuổi thiếu niên là giai đoạn quan trọng để phát triển thể chất, tinh thần và cảm xúc. Tuy nhiên, khi đồ ăn vặt ngày càng dễ tiếp cận, còn thời gian vận động lại bị thay thế bằng việc ngồi lì trước màn hình thiết bị thông minh, thì các thói quen không lành mạnh dần hình thành, ảnh hưởng nghiêm trọng đến sức khỏe lâu dài của người trẻ.
Lối sống chiếm 70% nguyên nhân gây bệnh
Các nhà nghiên cứu nhấn mạnh rằng đa số bệnh mạn tính, trong đó có đột quỵ, đều là bệnh do lối sống không lành mạnh gây ra. Những hành vi như ăn uống thiếu kiểm soát, lười vận động, thức khuya, hút thuốc, uống rượu… có thể chiếm đến 70% nguyên nhân gây bệnh, trong khi yếu tố di truyền chỉ chiếm khoảng 30%.
Điểm đáng lưu ý là các bệnh này đang dần trẻ hóa. Đã có nhiều ca đột quỵ được ghi nhận ở người chưa đến 30 tuổi, thậm chí là độ tuổi học sinh - sinh viên, điều vốn từng rất hiếm gặp chỉ vài thập kỷ trước.
Vậy làm gì để ngăn ngừa đột quỵ ngay từ tuổi trẻ?
Thông điệp từ nghiên cứu rất rõ ràng, đó là thay đổi lối sống càng sớm, sức khỏe càng được bảo vệ lâu dài. Những việc tưởng như nhỏ nhặt như vận động đều đặn mỗi ngày, ăn đủ rau củ quả, giảm đồ ăn nhanh, ngủ đủ 7-8 tiếng mỗi đêm, bỏ thuốc lá và hạn chế rượu bia… đều là những bước thiết thực giúp ngăn ngừa nguy cơ đột quỵ và duy trì sức khỏe lâu dài.
Một số thói quen tốt mà người trẻ có thể áp dụng:
- Tăng cường vận động thể chất mỗi ngày, ít nhất 30-60 phút với thanh thiếu niên.
- Ăn nhiều rau củ, trái cây, thực phẩm giàu chất xơ và hạn chế thức ăn nhanh, đồ chiên rán.
- Cắt giảm nước ngọt, tránh xa các loại thức uống có đường công nghiệp.
- Giới hạn thời gian sử dụng thiết bị điện tử, đặc biệt trước khi đi ngủ.
- Ngủ đủ 7-8 tiếng mỗi đêm và đảm bảo chất lượng giấc ngủ.
- Không hút thuốc, không thử rượu bia từ quá sớm.
Tham khảo Advancement of Science (AAAS)
Huỳnh Duy
