Dreame và Unitree đang trở thành hai trong số những cái tên đáng chú ý nhất của làn sóng công nghệ mới tại Trung Quốc. Một công ty nổi lên từ robot hút bụi, tiến vào hàng loạt thị trường thiết bị gia dụng thông minh. Một công ty khác đưa robot bốn chân, robot hình người từ phòng thí nghiệm ra thị trường toàn cầu. Phía sau hai doanh nghiệp là hai nhà sáng lập trẻ, Yu Hao của Dreame và Wang Xingxing của Unitree, những người cùng sở hữu tham vọng đưa công nghệ Trung Quốc bước lên sân chơi quốc tế.
Thành công của họ cũng đặt ra một câu hỏi khó hơn. Khi một startup phát triển thành doanh nghiệp công nghệ lớn, liệu cá tính, tham vọng và cách điều hành từng giúp nhà sáng lập đưa công ty đi lên có trở thành lực cản cho chính doanh nghiệp?
Những nhà khởi nghiệp trẻ
Câu chuyện của Yu Hao cho thấy quy mô tham vọng của Dreame. Từ lĩnh vực robot gia dụng, công ty mở rộng sang máy hút bụi, thiết bị chăm sóc cá nhân, máy điều hòa cùng nhiều sản phẩm khác. Dreame không muốn chỉ là một thương hiệu thiết bị gia dụng giá cạnh tranh của Trung Quốc, mà hướng tới vị trí của một tập đoàn công nghệ toàn cầu.
Theo The Wire China, Yu Hao đang xây dựng một mô hình doanh nghiệp khá khác biệt, trong đó việc huy động nguồn lực bên ngoài đóng vai trò quan trọng để mở rộng hệ sinh thái. Mô hình này giúp Dreame tăng tốc, đồng thời khiến câu chuyện quản trị, sở hữu và kiểm soát doanh nghiệp trở nên đáng chú ý hơn.
Những diễn biến gần đây càng cho thấy tốc độ mở rộng của Dreame. Tháng 9/2025, Yu Hao cho biết ông cùng công ty đã chi khoảng 5 tỷ nhân dân tệ trong hai năm để mua lại cổ phần từ các cổ đông cũ, qua đó nâng tỷ lệ sở hữu lên khoảng 70%. Cũng trong thời gian này, ông tiết lộ nhiều đơn vị trong hệ sinh thái Dreame đang chuẩn bị những kế hoạch IPO riêng.
Nếu Dreame đặt cược vào hệ sinh thái thiết bị thông minh, Unitree lại chọn một lĩnh vực còn tham vọng hơn là robot hình người và trí tuệ nhân tạo hiện thân.
Wang Xingxing thành lập Unitree tại Hàng Châu từ năm 2016. Công ty nhanh chóng thu hút sự chú ý nhờ những robot bốn chân có khả năng di chuyển linh hoạt với mức giá thấp hơn nhiều sản phẩm robot cao cấp của các đối thủ phương Tây. Unitree sau đó tiếp tục phát triển robot hình người, biến những màn trình diễn robot từng chỉ xuất hiện trong phòng thí nghiệm thành sản phẩm có thể thương mại hóa.
Điểm khiến Unitree khác biệt không chỉ nằm ở robot. Wang Xingxing xây dựng hình ảnh một nhà sáng lập có dấu ấn cá nhân rất mạnh, trực tiếp xuất hiện trong các màn trình diễn công nghệ, thường xuyên thử nghiệm sản phẩm trước công chúng. Cách làm này giúp Unitree tạo được sự chú ý lớn trong một thị trường đang bị cuốn vào cuộc đua AI hiện thân.
Sau khi Unitree công bố kế hoạch IPO, Wang Xingxing vẫn nhấn mạnh rằng AI ứng dụng trong thế giới thực mới chỉ đứng trước một giai đoạn bùng nổ. Tuy nhiên, ông cũng thừa nhận ngành robot còn đối mặt với những vấn đề lớn về dữ liệu, chất lượng dữ liệu, khả năng kết hợp dữ liệu đa phương thức cùng việc kết nối mô hình AI với hệ thống điều khiển robot.
Đây chính là điểm chung giữa Dreame và Unitree. Cả hai đều được xây dựng quanh những nhà sáng lập có năng lực kỹ thuật, tham vọng lớn cùng tốc độ ra quyết định rất nhanh. Những đặc điểm này đặc biệt hữu ích trong giai đoạn startup, khi doanh nghiệp cần một người liên tục thúc đẩy sản phẩm tiến về phía trước.
Tuy nhiên, khi doanh nghiệp bước sang quy mô hàng tỷ USD, bài toán thay đổi. Công ty không còn chỉ cần một người nhìn thấy tương lai, mà cần một hệ thống có thể vận hành ổn định khi nhà sáng lập không trực tiếp tham gia vào mọi quyết định.
Đó cũng là ranh giới giữa một kỹ sư giỏi với một nhà quản trị doanh nghiệp lớn. Một sản phẩm xuất sắc có thể đưa startup nổi tiếng. Một hệ thống quản trị tốt mới quyết định liệu công ty có thể tồn tại sau giai đoạn bùng nổ ban đầu.
Dreame và Unitree vì thế đang đứng trước một bài kiểm tra đặc biệt. Họ phải chứng minh rằng những cá tính từng tạo nên thành công của mình có thể chuyển hóa thành năng lực xây dựng tổ chức, thay vì trở thành điểm yếu khi doanh nghiệp lớn lên.
Với Dreame, thách thức là kiểm soát một hệ sinh thái ngày càng rộng. Với Unitree, thách thức là biến sức hút từ những màn trình diễn robot thành một ngành kinh doanh bền vững. Cả hai đều đã chứng minh người Trung Quốc có thể tạo ra những công ty công nghệ đủ sức cạnh tranh trên thị trường toàn cầu. Bước tiếp theo có lẽ khó hơn nhiều, đó là chứng minh họ có thể xây dựng những doanh nghiệp lớn mà không bị chính tham vọng của người sáng lập kéo đi quá xa./
Vũ Hoàng
