Trong cuộc phỏng vấn với đài France Inter, Bill Gates khẳng định ông không tin AI sẽ xóa sổ nghề lập trình, ngay cả khi công nghệ này tiếp tục phát triển trong nhiều thập kỷ tới.
Theo nhà sáng lập Microsoft, AI chắc chắn sẽ trở thành một công cụ cực kỳ mạnh mẽ, có thể hỗ trợ lập trình viên tạo ra phần mềm nhanh hơn, viết những đoạn mã phức tạp chỉ trong vài giây hay tự động sửa các lỗi phổ biến. Tuy nhiên, điều đó không đồng nghĩa AI có thể thay thế hoàn toàn con người.
Lý do nằm ở chỗ lập trình trong thực tế chưa bao giờ chỉ là việc viết code. Đằng sau một ứng dụng hoạt động ổn định là hàng loạt quyết định liên quan đến kiến trúc hệ thống, khả năng mở rộng, tính bảo mật, chi phí vận hành hay trải nghiệm người dùng. Không có AI nào đủ khả năng tự hiểu toàn bộ bối cảnh kinh doanh của doanh nghiệp, dự đoán mọi rủi ro trong tương lai rồi tự đưa ra lựa chọn tối ưu mà không cần con người giám sát.
Ngay cả công việc gỡ lỗi (debug), vốn được xem là một trong những phần khó nhất của nghề lập trình, cũng không đơn thuần là tìm dòng code bị sai. Nhiều lỗi chỉ xuất hiện khi hệ thống vận hành với hàng triệu người dùng hoặc phát sinh từ những tình huống mà trước đó chưa từng xảy ra. Việc lần ngược nguyên nhân, đánh giá tác động và lựa chọn phương án xử lý đòi hỏi kinh nghiệm, trực giác và khả năng suy luận mà Bill Gates cho rằng AI rất khó có thể sao chép hoàn toàn.
Đó cũng là lý do ông đưa ra một nhận định khá mạnh mẽ: "Ngay cả trong 100 năm nữa, tôi tin rằng lập trình vẫn sẽ do con người điều khiển 100%."
Thực tế, đây không phải lần đầu Bill Gates bày tỏ quan điểm này. Trước đó, ông nhiều lần cho rằng những lĩnh vực đòi hỏi khả năng phân tích ở mức cao như sinh học, năng lượng hay lập trình sẽ tiếp tục cần con người đóng vai trò trung tâm. AI có thể hỗ trợ rất nhiều khâu, nhưng vẫn chỉ là công cụ giúp con người đưa ra quyết định tốt hơn chứ không phải người đưa ra quyết định cuối cùng.
Vì sao nhiều CEO công nghệ lại cho rằng thời của lập trình viên sắp kết thúc?
Điều khiến cuộc tranh luận trở nên thú vị là không phải lãnh đạo công nghệ nào cũng có góc nhìn giống Bill Gates.
CEO NVIDIA Jensen Huang từng gây chú ý khi cho rằng thế hệ trẻ không nhất thiết phải học lập trình như các thế hệ trước, bởi AI đang tiến rất nhanh và sẽ sớm đảm nhận phần lớn công việc viết mã. Theo ông, thay vì dành nhiều năm học cách viết từng dòng code, con người nên tập trung vào việc đặt câu hỏi đúng và ứng dụng AI trong các lĩnh vực như sinh học, sản xuất hay nông nghiệp.
Ở một diễn biến khác, CEO Salesforce Marc Benioff cũng tiết lộ công ty từng cân nhắc có nên tiếp tục tuyển thêm kỹ sư phần mềm khi AI đã có thể đảm nhiệm một phần đáng kể công việc. Trong khi đó, Dario Amodei - CEO Anthropic - thậm chí cảnh báo AI có thể khiến khoảng một nửa số việc làm văn phòng cấp thấp biến mất trong vài năm tới nếu tốc độ phát triển hiện nay tiếp tục được duy trì.
Nhìn vào những phát biểu này, nhiều người dễ đi đến kết luận rằng các tỷ phú công nghệ đang tự mâu thuẫn với nhau. Tuy nhiên, sự khác biệt thực chất nằm ở góc nhìn.
Jensen Huang hay Marc Benioff đang nhìn từ phía doanh nghiệp. Nếu trước đây một công ty cần hàng chục lập trình viên để hoàn thành một dự án thì nay AI có thể giúp mỗi kỹ sư làm việc hiệu quả hơn rất nhiều. Điều đó đồng nghĩa số lượng nhân sự cần tuyển sẽ giảm xuống, đặc biệt ở những vị trí chỉ đảm nhận các công việc lặp đi lặp lại hoặc có quy trình rõ ràng.
Bill Gates lại nhìn từ phía nghề nghiệp. Theo ông, nhu cầu tuyển dụng có thể thay đổi, nhưng bản chất của nghề lập trình sẽ không biến mất. Doanh nghiệp có thể tuyển ít lập trình viên hơn, nhưng những người còn lại sẽ phải đảm nhận vai trò cao hơn, chịu trách nhiệm về thiết kế hệ thống, đánh giá chất lượng sản phẩm và đưa ra các quyết định chiến lược mà AI chưa thể tự mình thực hiện.
Nói cách khác, một bên đang nói về số lượng việc làm, còn bên kia đang nói về giá trị cốt lõi của nghề. Hai quan điểm tưởng như đối lập nhưng thực chất lại không phủ nhận lẫn nhau.
AI có thể thay đổi cách lập trình viên làm việc, nhưng chưa chắc thay thế được nghề lập trình
Điều đáng chú ý nhất trong toàn bộ cuộc tranh luận có lẽ là không một lãnh đạo công nghệ nào phủ nhận sức mạnh của AI. Khác biệt chỉ nằm ở việc họ tin AI sẽ thay thế con người đến đâu.
Trong ngắn hạn, gần như chắc chắn AI sẽ khiến nhiều công việc lập trình cấp thấp dần biến mất. Những tác vụ như viết API cơ bản, tạo giao diện đơn giản, sinh tài liệu kỹ thuật hay xử lý các lỗi phổ biến đều đang được tự động hóa với tốc độ rất nhanh. Điều đó khiến những lập trình viên chỉ biết viết code theo yêu cầu sẽ phải đối mặt với áp lực cạnh tranh lớn hơn bao giờ hết.
Ở chiều ngược lại, giá trị của những kỹ sư có khả năng hiểu sản phẩm, thiết kế kiến trúc hệ thống, giao tiếp với khách hàng và giải quyết các bài toán phức tạp lại ngày càng trở nên quan trọng. AI càng thông minh, khoảng cách giữa một người biết sử dụng công cụ và một người thực sự tạo ra giá trị càng được nới rộng.
Có lẽ vì vậy, phát biểu của Bill Gates không nên được hiểu như một lời đảm bảo rằng lập trình viên sẽ luôn "miễn nhiễm" trước AI. Điều ông muốn nhấn mạnh là AI sẽ thay đổi cách con người lập trình nhiều hơn là xóa bỏ hoàn toàn nghề lập trình. Cũng giống như máy tính bỏ túi không khiến các nhà toán học biến mất hay Excel không làm nghề kế toán tuyệt chủng, AI nhiều khả năng sẽ trở thành một lớp công cụ mới, buộc lập trình viên phải làm việc theo cách khác và ở một trình độ cao hơn.
Cuộc cạnh tranh trong tương lai có lẽ sẽ không còn là giữa AI và lập trình viên. Thay vào đó, lợi thế sẽ thuộc về những người biết khai thác AI để giải quyết các bài toán phức tạp, trong khi những người vẫn chỉ dừng lại ở việc viết từng dòng code theo cách truyền thống sẽ ngày càng khó giữ được vị trí của mình trong ngành công nghệ.
Tham khảo Axios, Madame Lefigaro
Huỳnh Duy
