Ở Nga, hầu như mọi phụ nữ đều sở hữu trang sức làm từ hổ phách. Người Nga yêu thích hổ phách không chỉ vì vẻ đẹp mà còn vì niềm tin rằng nó có nhiều công dụng khác.
Khoảng 80% đến 95% nguồn cung cấp loại đá quý này trên thế giới tập trung ở Nga. Có các mỏ ở Sakhalin và Taymyr, nhưng mỏ lớn nhất nằm ở làng nhỏ Yantarny thuộc vùng Kaliningrad. Các nhà khoa học đã thực hiện một số tính toán: Mỗi mét khối đá chứa hổ phách (hay còn được gọi là "đất xanh") chứa 1,9 kg hổ phách.
Doanh nghiệp duy nhất trên thế giới tham gia vào sản xuất hổ phách công nghiệp là Tổ hợp Hổ phách Kaliningrad (thuộc Tập đoàn Rostec).
Câu 1: Công nghệ chính để khai thác hổ phách tại mỏ Primorsky ở Yantarny là gì, sử dụng nguồn nước đặc biệt để rửa đất xanh?
A. Máy xúc cơ học đào sâu để lấy đất xanh trực tiếp.
B. Nước biển Baltic phun áp lực cao để rửa đất dày đặc.
C. Khoan laser tự động quét và tách hổ phách ban đầu.
D. Hệ thống sonar địa chấn đo độ sâu đất xanh chính xác.
Giải thích:
Tại mỏ Primorsky, hổ phách nằm sâu 50-60 mét trong đất xanh (blue earth) dày đặc, nên sử dụng nước biển Baltic phun áp lực cao để rửa, cần 8 m³ nước cho 1 m³ đất. Phương pháp này tạo bùn chảy đến nhà máy làm giàu, sản xuất 3-5 tấn hổ phách mỗi ngày.
Công nghệ này đảm bảo hiệu quả khai thác mà không làm hỏng mẫu, và chỉ thực hiện ở nhiệt độ dương để tránh đóng băng, dừng vào giữa tháng 11 hàng năm.
Đáp án đúng là: B. Nước biển Baltic phun áp lực cao để rửa đất dày đặc.
Câu 2: Phương pháp tách hổ phách khỏi đá tại nhà máy làm giàu sử dụng nguyên lý gì để phân loại ban đầu?
A. Sàng cơ học theo kích thước để loại bỏ đá lớn.
B. Dung dịch muối tăng mật độ để hổ phách nổi lên.
C. Máy quét hồng ngoại phát hiện màu sắc hổ phách.
D. Từ trường điện để tách kim loại lẫn trong đất.
Giải thích:
Tại nhà máy, bùn từ mỏ được đưa vào bồn dung dịch muối, nơi hổ phách nổi lên do mật độ gần bằng nước biển Baltic, trong khi đá chìm xuống. Sau đó, sàng theo kích thước và chọn thủ công các mẫu lớn.
Phương pháp này đơn giản, hiệu quả, và có thể dùng để kiểm tra tính xác thực hổ phách tại nhà, giúp phân loại nhanh chóng trước khi đóng gói hoặc chế tác.
Đáp án đúng là: B. Dung dịch muối tăng mật độ để hổ phách nổi lên.
Câu 3: Máy móc nào được sử dụng để loại bỏ đất thừa và hỗ trợ tái tạo đất tại mỏ hổ phách Primorsky?
A. Máy khoan nhiệt điện để nung chảy đất thừa nhanh.
B. Robot tự hành quét và phân loại đất tự động.
C. Dragline – máy xúc đi bộ để san phẳng và trồng cây.
D. Hệ thống bơm chân không hút đất thừa toàn bộ.
Giải thích:
Mỏ sử dụng ba máy dragline (máy xúc đi bộ) để loại bỏ đất thừa sau khai thác, san phẳng khu vực và hỗ trợ tái tạo bằng cách trồng cây, trả lại cho địa phương. Mỏ Sinyavinsky cũ đã biến thành hồ đẹp.
Công nghệ này cho phép khai thác bền vững, với tốc độ 50 mét/năm trên diện tích 1,5 km vuông, đảm bảo dự trữ 53.000 tấn hổ phách kéo dài ít nhất 100 năm.
Đáp án đúng là: C. Dragline – máy xúc đi bộ để san phẳng và trồng cây.
Câu 4: Phát hiện mỏ hổ phách Kaliningrad có ý nghĩa kinh tế gì đối với Nga và thị trường toàn cầu?
A. Cung cấp nguyên liệu cho ngành du lịch địa phương.
B. Tập trung 80-95% hổ phách thế giới, xuất khẩu sang Trung Quốc.
C. Hỗ trợ nghiên cứu khí hậu cổ đại qua mẫu đất xanh.
D. Tạo việc làm cho ngư dân Baltic qua nước biển.
Giải thích:
Mỏ Yantarny chứa 80-95% hổ phách thế giới, với mỗi m³ đất xanh có 1,9 kg hổ phách, sản lượng 500-600 tấn/năm. Kaliningrad Amber Combine xuất khẩu sang Trung Quốc và các nước Ả Rập, cung cấp nguyên liệu cho trang sức toàn cầu.
Ý nghĩa kinh tế lớn, biến Nga thành nhà sản xuất hổ phách công nghiệp duy nhất, hỗ trợ ngành chế tác và du lịch tại chỗ, với giá trị cao hơn kim cương nhờ vẻ đẹp và lợi ích sức khỏe.
Đáp án đúng là: B. Tập trung 80-95% hổ phách thế giới, xuất khẩu sang Trung Quốc.
Câu 5: Các loại hổ phách quý hiếm tại mỏ Kaliningrad mang ý nghĩa gì cho khoa học và chế tác nghệ thuật?
A. Chỉ dùng cho trang sức thông thường do dễ vỡ.
B. Chứa hóa thạch côn trùng, nghiên cứu lịch sử sinh học.
C. Hỗ trợ sản xuất năng lượng từ nhựa cây cổ.
D. Tăng giá trị du lịch qua hồ tái tạo sau mỏ.
Giải thích:
Hổ phách trắng hoàng gia (1% sản lượng) và hổ phách cảnh quan là quý nhất, trong khi 6-8% chứa hóa thạch thực vật, côn trùng như chuồn chuồn, giúp nghiên cứu sinh học cổ đại và lịch sử Trái Đất.
Trong chế tác, chúng được đánh bóng thủ công để giữ nguyên mẫu độc đáo, truyền cảm hứng cho nghệ sĩ tạo tượng và trang sức, nhấn mạnh giá trị văn hóa và khoa học của mỏ.
Đáp án đúng là: B. Chứa hóa thạch côn trùng, nghiên cứu lịch sử sinh học.
Minh Anh
