3 trường hợp được bảo vệ luận án trực tuyến
Một trong những điểm mới đáng chú ý là dự thảo cho phép tổ chức bảo vệ luận án theo hình thức trực tuyến.
Theo đó, hình thức trực tuyến chỉ được áp dụng khi bảo đảm 100% thành viên hội đồng tham dự và trong các trường hợp: nghiên cứu sinh là công dân nước ngoài đã hoàn thành việc nộp luận án và trở về nước; giảng viên hướng dẫn hoặc thành viên hội đồng là giảng viên, nhà khoa học của cơ sở giáo dục đại học, viện nghiên cứu ở nước ngoài.
Trong trường hợp thiên tai, dịch bệnh hoặc tình huống bất khả kháng khác, việc tổ chức bảo vệ trực tuyến sẽ thực hiện theo thông báo của Bộ trưởng Bộ GD&ĐT.
Nghiên cứu sinh Vũ Thị Minh Tâm bảo vệ luận án tiến sĩ tại Học viện Báo chí và Tuyên truyền. Ảnh: AJC
Dự thảo cũng yêu cầu trường hợp tổ chức bảo vệ trực tuyến phải bảo đảm xác thực người tham dự, thực hiện ghi âm, ghi hình đầy đủ và lưu trữ hồ sơ, dữ liệu tại cơ sở đào tạo.
Luận án được đánh giá đạt yêu cầu khi tối thiểu 80% thành viên hội đồng thông qua.
Bên cạnh đó, thời gian, địa điểm tổ chức bảo vệ luận án và tóm tắt luận án phải được công bố công khai trên trang thông tin điện tử của cơ sở đào tạo tối thiểu 15 ngày trước ngày bảo vệ, trừ trường hợp luận án thuộc danh mục bí mật nhà nước.
Cũng theo dự thảo, Hội đồng đánh giá luận án có số lượng thành viên là số lẻ và có ít nhất 5 thành viên, trong đó số thành viên ngoài cơ sở đào tạo chiếm tối thiểu 40%.
Thành phần hội đồng gồm chủ tịch, thư ký, các ủy viên phản biện và ủy viên khác. Chủ tịch hội đồng phải có chức danh từ phó giáo sư trở lên, có chuyên môn phù hợp với đề tài luận án và có công bố khoa học trên tạp chí thuộc danh mục Q1 hoặc có phát minh, sáng chế, giải pháp hữu ích được công nhận.
3 điều kiện để luận án tiến sĩ được miễn phản biện độc lập
Tại dự thảo, lần đầu bộ đưa ra cơ chế miễn phản biện độc lập đối với nghiên cứu sinh có kết quả nghiên cứu xuất sắc đạt chuẩn quốc tế cao.
Theo đó, luận án tiến sĩ của nghiên cứu sinh sẽ được miễn quy trình phản biện độc lập khi đáp ứng điều kiện có ít nhất 3 bài báo khoa học là kết quả nghiên cứu liên quan trực tiếp đến nội dung luận án, được công bố trên tạp chí khoa học thuộc danh mục WoS hoặc Scopus, trong đó có ít nhất 2 bài thuộc nhóm Q1.
Trong các công bố này, nghiên cứu sinh phải là tác giả đứng tên đầu hoặc tác giả liên hệ của các bài báo. Các công bố không quá 60 tháng tính đến thời điểm tổ chức đánh giá luận án.
Phản biện độc lập là quy trình đánh giá luận án trước khi nghiên cứu sinh bảo vệ luận án tại hội đồng đánh giá luận án.
Cơ sở đào tạo có trách nhiệm hoàn thành quy trình phản biện độc lập trong thời gian tối đa 6 tháng kể từ thời điểm nghiên cứu sinh nộp dự thảo luận án đã được đơn vị chuyên môn thông qua. Trong trường hợp phải thực hiện lấy ý kiến phản biện độc lập lần thứ hai theo quy định, thời gian được kéo dài thêm tối đa 3 tháng.
Lễ trao bằng tiến sĩ tại Đại học Bách khoa Hà Nội năm 2025. Ảnh: HUST
Trong trường hợp không thuộc diện miễn phản biện độc lập, luận án của nghiên cứu sinh sẽ được gửi lấy ý kiến phản biện của 2 nhà khoa học hoặc chuyên gia không thuộc cơ sở đào tạo ở trong nước hoặc nước ngoài.
Người được lấy ý kiến phản biện phải không có lợi ích liên quan trực tiếp đến nghiên cứu sinh hoặc người hướng dẫn.
Ý kiến của người phản biện độc lập phải kết luận rõ đồng ý hoặc không đồng ý về chất lượng chuyên môn của luận án.
Luận án được xác định đạt yêu cầu phản biện độc lập khi có ít nhất 2 ý kiến đồng ý của người phản biện độc lập. Trong trường hợp có 1 ý kiến không đồng ý, cơ sở đào tạo gửi luận án để lấy thêm ý kiến của 1 người phản biện độc lập khác làm căn cứ xem xét, quyết định.
Trường hợp có từ 2 ý kiến không đồng ý về chất lượng chuyên môn của luận án, cơ sở đào tạo yêu cầu nghiên cứu sinh và người hướng dẫn chỉnh sửa, bổ sung luận án và thực hiện quy trình phản biện độc lập lần thứ hai. Không thực hiện phản biện độc lập lần thứ ba.
Bên cạnh đó, dự thảo bổ sung quy định về tổ chức bảo vệ luận án trực tuyến trong trường hợp cần thiết khi đáp ứng các yêu cầu về chất lượng, tính khách quan, công khai và minh bạch.
