Vào ngày 8 tháng 2 năm 2026, Elon Musk đã khiến cộng đồng yêu thích vũ trụ dậy sóng khi đăng tải trên nền tảng mạng xã hội X về một sự điều chỉnh chiến lược quan trọng của SpaceX. Theo đó, công ty này sẽ chuyển trọng tâm sang việc xây dựng một "thành phố tự phát triển" trên Mặt Trăng. Vị tỷ phú công nghệ khẳng định mục tiêu này có thể hiện thực hóa trong vòng 10 năm tới, trong khi tham vọng định cư trên Sao Hỏa sẽ cần ít nhất 20 năm nữa mới có thể thành hình.
Musk đã đăng một bài viết trên nền tảng xã hội X với nội dung: "SpaceX đã chuyển trọng tâm sang việc xây dựng một thành phố có khả năng tự mở rộng trên Mặt Trăng, bởi vì chúng tôi có hy vọng hiện thực hóa mục tiêu này trong vòng 10 năm, trong khi việc đi đến Sao Hỏa sẽ cần hơn 20 năm nữa".
Lý giải cho quyết định mang tính bước ngoặt này, Musk đưa ra những so sánh về mặt hậu cần và vật lý thiên văn. Ông chỉ ra rằng cơ hội để phóng tàu lên Sao Hỏa bị giới hạn nghiêm ngặt bởi quy luật vận hành của các hành tinh, chỉ diễn ra mỗi 26 tháng một lần khi Trái Đất và Sao Hỏa thẳng hàng, với hành trình kéo dài đằng đẵng suốt 6 tháng.
Ngược lại, Mặt Trăng lại là một điểm đến "thân thiện" hơn nhiều khi cửa sổ phóng mở ra cứ mỗi 10 ngày và thời gian di chuyển chỉ vỏn vẹn 2 ngày. Điều này đồng nghĩa với việc tốc độ thử nghiệm, sửa lỗi và hoàn thiện cơ sở hạ tầng trên Mặt Trăng sẽ nhanh hơn gấp bội so với Sao Hỏa.
Tuy nhiên, giới phân tích cho rằng đằng sau những lý do kỹ thuật công khai đó là một sự thật phũ phàng mà Musk không tiện nói ra: siêu tên lửa Starship đã không kịp tiến độ. Ban đầu, SpaceX dự kiến thực hiện sứ mệnh không người lái lên Sao Hỏa vào cuối năm 2026. Nhưng để kịp thời hạn này, họ cần thực hiện thành công ít nhất 12 chuyến bay thử nghiệm và hoàn thiện công nghệ tiếp nhiên liệu trên quỹ đạo - một thách thức khổng lồ mà thực tế hiện tại chưa cho phép.
Với việc quy trình phê duyệt của Cục Hàng không Liên bang Mỹ (FAA) diễn ra chậm chạp và các rủi ro kỹ thuật còn tồn đọng, cánh cửa đến Sao Hỏa trong năm nay coi như đã khép lại. Nếu bỏ lỡ cơ hội này, SpaceX sẽ phải đợi đến tận cuối năm 2028.
Chúng ta biết rằng SpaceX ban đầu lên kế hoạch cho sứ mệnh không người lái lên Sao Hỏa vào cuối năm 2026, nhưng do tiến độ phát triển của Starship hơi chậm, nên nhiệm vụ Sao Hỏa này chắc chắn đã bị hoãn lại.
Trong bối cảnh đó, việc "bẻ lái" sang Mặt Trăng là một nước cờ khôn ngoan của một thương nhân lão luyện như Elon Musk. Chuyển hướng sang "người hàng xóm" của Trái Đất giúp SpaceX tránh được sự bối rối khi trễ hẹn với Sao Hỏa, đồng thời mở ra một lộ trình khả thi hơn với mục tiêu hạ cánh không người lái vào tháng 3 năm 2027.
Mặt Trăng sẽ đóng vai trò như một "sân tập" lý tưởng. Tại đây, các công nghệ cốt lõi như hạ cánh chính xác, nạp nhiên liệu và hệ thống hỗ trợ sự sống có thể được kiểm chứng và nâng cấp liên tục với tốc độ chóng mặt nhờ tần suất phóng dày đặc.
So với Sao Hỏa, nhiệm vụ Mặt Trăng cho phép phóng và thử nghiệm thường xuyên hơn. Đến Mặt Trăng chỉ mất 2 ngày (Sao Hỏa mất nửa năm), hơn nữa cứ 10 ngày lại có thể phóng một lần. Điều này có nghĩa là, Musk có thể nói rằng thành phố Mặt trăng có thể hoàn thành việc lặp lại và nâng cấp nhanh hơn thành phố Sao Hỏa. Vì sự an toàn của việc định cư không gian, cần phát triển rất nhiều công nghệ mới, điều này đòi hỏi sự lặp lại nhanh chóng.
Hơn nữa, quyết định này còn chịu sự chi phối mạnh mẽ từ yếu tố tài chính và địa chính trị. SpaceX đang nắm giữ những hợp đồng quan trọng với NASA, bao gồm dự án tàu đổ bộ HLS và sứ mệnh Artemis III trị giá hàng tỷ đô la. Việc ưu tiên Mặt Trăng giúp Musk đảm bảo hoàn thành cam kết với chính phủ Mỹ, giữ vững niềm tin của các nhà đầu tư và duy trì dòng tiền ổn định.
Đặc biệt, trong bối cảnh Trung Quốc đang ráo riết thực hiện kế hoạch đưa người lên Mặt Trăng trước năm 2030, NASA đang chịu áp lực rất lớn và sẵn sàng chi đậm cho các đối tác có thể giúp Mỹ duy trì vị thế dẫn đầu trong cuộc đua này.
Musk đang nắm giữ kỳ vọng của NASA, là đường lui của NASA, khi năm 2021 đã giành được hợp đồng trị giá 3 tỷ đô la cho tàu đổ bộ Mặt Trăng HLS và một phần của Artemis III. Vì vậy ưu tiên Mặt Trăng sẽ giúp thực hiện hợp đồng này, cho phép các nhà đầu tư nhìn thấy kết quả theo từng giai đoạn, nâng cao niềm tin của họ và giữ được nguồn vốn.
Rõ ràng, dù mang trong mình ADN của một kẻ mộng mơ với khát vọng biến loài người thành giống loài đa hành tinh, Elon Musk vẫn là một doanh nhân cực kỳ thực dụng. Sao Hỏa vẫn là đích đến cuối cùng, nhưng Mặt Trăng mới là "con gà đẻ trứng vàng" và là bước đệm vững chắc nhất ở thời điểm hiện tại. Việc xây dựng thành phố trên Mặt Trăng không chỉ là một kế hoạch dự phòng, mà đã trở thành chiến lược sinh tồn và phát triển cốt lõi của SpaceX trong thập kỷ tới.
Đức Khương
