"Tôi thực sự muốn nhìn thấy cái máy phóng khối lượng trên Mặt Trăng đang bắn các vệ tinh AI vào không gian sâu. Chỉ cần kêu 'shoom, shoom', cứ thế cái này nối tiếp cái kia". Đó không phải là lời thoại trong một bộ phim khoa học viễn tưởng hạng B, mà là tuyên bố của Elon Musk, một trong những người đàn ông giàu nhất hành tinh, tại cuộc họp toàn thể gần đây của công ty xAI.
Đối với những ai đang theo dõi sát sao "đế chế" công nghệ của Musk, sự thiếu mạch lạc trong các bài phát biểu của ông không phải là điều mới lạ. Tuy nhiên, mức độ khó hiểu trong bài phát biểu lần này đang gióng lên hồi chuông cảnh báo, đặc biệt trong bối cảnh tập đoàn SpaceX/xAI đang chuẩn bị cho đợt phát hành cổ phiếu lần đầu ra công chúng (IPO) vào cuối năm nay với mục tiêu huy động tới 50 tỷ đô la. Giới quan sát lo ngại rằng những tầm nhìn xa vời này có thể là rủi ro cho các quỹ hưu trí và nhà đầu tư đại chúng.
Bối cảnh bất ổn tại xAI
Bài phát biểu diễn ra vào thời điểm nhạy cảm đối với xAI. Công ty trí tuệ nhân tạo này đang chứng kiến làn sóng từ chức của các nhân sự chủ chốt. Nhiều người trong số 11 nhà đồng sáng lập ban đầu đã rời đi, trong đó có Tony Wu, người vừa nộp đơn từ chức ngay trước khi cuộc họp diễn ra.
Giữa lúc nội bộ đang xáo trộn, Musk dường như đang cố gắng thuyết phục nhân viên và nhà đầu tư về sự cần thiết của việc sáp nhập giữa SpaceX - một công ty tên lửa, và xAI - một công ty phần mềm.
Lập luận chính của Musk xoay quanh nhu cầu năng lượng khổng lồ cho việc đào tạo AI. Ông cho rằng các trung tâm dữ liệu trên quỹ đạo là chìa khóa để giải quyết vấn đề này, tận dụng năng lượng mặt trời vô tận và môi trường chân không để làm mát. Tuy nhiên, cách ông diễn giải ý tưởng này lại khiến người nghe lạc vào một mê cung của những khái niệm viễn tưởng.
Từ hạt bụi Trái Đất đến máy phóng trên Mặt Trăng
Trong bài phát biểu, Musk mô tả Trái Đất chỉ là một "hạt bụi cực nhỏ trong bóng tối bao la" và cho rằng nhân loại mới chỉ sử dụng khoảng 1% năng lượng tiềm năng của hành tinh. Để mở rộng nền văn minh, ông lập luận rằng con người phải vươn ra ngoài vũ trụ để khai thác năng lượng mặt trời.
Kế hoạch cụ thể (nếu có thể gọi là cụ thể) của Musk bao gồm việc SpaceX phóng các trung tâm dữ liệu lên quỹ đạo Trái Đất với công suất từ 100 đến 200 gigawatt mỗi năm. Nhưng tham vọng của ông không dừng lại ở đó. Để vượt qua ngưỡng một terawatt năng lượng tính toán, Musk đề xuất việc lên Mặt Trăng.
"Bằng cách có các nhà máy trên Mặt Trăng, xây dựng các vệ tinh AI, và có một máy phóng khối lượng... chúng tôi thực sự sẽ có một máy phóng khối lượng trên Mặt Trăng," Musk tuyên bố. Khái niệm "máy phóng khối lượng" (mass driver) vốn là một thiết bị thường thấy trong tiểu thuyết khoa học viễn tưởng, hoạt động như một đường ray điện từ để phóng vật thể vào không gian mà không cần tên lửa. Musk mô tả hoạt động của nó bằng âm thanh "shoom, shoom", một chi tiết khiến nhiều người phải đặt câu hỏi về tính nghiêm túc của dự án.
Tìm kiếm tàn tích người ngoài hành tinh
Phần cuối của bài phát biểu là nơi Musk đưa ra những tuyên bố xa rời thực tế nhất. Ông kết nối việc mở rộng năng lượng và hạ tầng vũ trụ với mục tiêu khám phá các nền văn minh ngoài Trái Đất.
"Có lẽ chúng ta sẽ gặp người ngoài hành tinh. Có lẽ chúng ta sẽ thấy một số nền văn minh đã tồn tại hàng triệu năm. Và chúng ta sẽ tìm thấy tàn tích của các nền văn minh ngoài hành tinh cổ đại," Musk nói. Ông khẳng định rằng sự kết hợp giữa SpaceX và xAI là con đường duy nhất để biến điều này thành hiện thực.
Dù Jeff Bezos cũng từng có những phát ngôn về các ý tưởng viễn tưởng, nhưng chúng thường được trình bày mạch lạc trên các phương tiện truyền thông đại chúng. Ngược lại, việc Musk trình bày những ý tưởng rời rạc này trực tiếp với nhân viên trong một cuộc họp toàn thể cho thấy áp lực mà ông đang đối mặt để hợp lý hóa thương vụ sáp nhập hai công ty.
Với viễn cảnh IPO đang đến gần, các nhà đầu tư sẽ phải cân nhắc kỹ lưỡng. Liệu họ đang rót vốn vào một tầm nhìn thiên tài đi trước thời đại, hay đang đặt cược vào những giấc mơ viễn vông về một chiếc máy phóng trên Mặt Trăng để tìm kiếm những người bạn ngoài hành tinh đã tuyệt chủng? Chỉ có thời gian mới có thể trả lời, nhưng hiện tại, những lời "lắp bắp" của Musk đang để lại nhiều dấu hỏi hơn là câu trả lời.
Đức Khương
