Ngay trong tối 13/11/2026 theo giờ miền Đông nước Mỹ (khoảng 9 giờ sáng 14/11 theo giờ Việt Nam), Cục Hàng không Liên bang Mỹ (FAA) đã chính thức dỡ bỏ lệnh dừng cất cánh trên toàn quốc, sau hơn 4 giờ đồng hồ phong tỏa bầu trời. Sự cố hy hữu suốt một phần tư thế kỷ qua đã làm ít nhất 10.000 chuyến bay bị hoãn hoặc hủy chuyến, khiến hơn 2 triệu hành khách rơi vào cảnh mắc kẹt tại các sân bay trên khắp nước Mỹ.
Tại cuộc họp báo giải trình diễn ra ở Nhà Trắng ngay sau khi nối lại hoạt động bay vào khoảng 21h tối theo giờ Mỹ, Bộ trưởng Giao thông Vận tải Mỹ Sean Duffy và Bộ trưởng An ninh Nội địa Mỹ Markwayne Mullin đã chính thức bác bỏ mọi nghi vấn về một cuộc tấn công phá hoại của tin tặc nước ngoài hay lỗi từ công cụ trí tuệ nhân tạo (AI) mới đưa vào thử nghiệm. Hai vị bộ trưởng khẳng định nguyên nhân xuất phát hoàn toàn từ hệ thống công nghệ thông tin đã quá cũ kỹ và lạc hậu của ngành hàng không dân dụng Mỹ.
Giải thích cụ thể về cơ chế gây sập mạng, Bộ trưởng Giao thông Vận tải Mỹ Sean Duffy cho biết các thiết bị chuyển mạch và bộ định tuyến mạng của cơ quan hàng không đã bị quá tải dữ liệu cùng lúc. Các thiết bị này đóng vai trò giống như những chiếc hộp chia mạng Internet trong mỗi gia đình nhưng hoạt động ở quy mô điều phối cho cả quốc gia. Vì phần cứng đã quá tuổi thọ thiết kế, khi lưu lượng thông tin tăng vọt, dàn thiết bị chia mạng này bắt đầu rơi vào tình trạng nghẽn cổ chai và trả về dữ liệu thiếu nhất quán.
Hậu quả là tín hiệu hiển thị trên màn hình radar và đường truyền liên lạc của các kiểm soát viên không lưu bị chập chờn ngắt quãng. Để không xảy ra bất kỳ thảm họa va chạm nào trên không trung khi kiểm soát viên bị mất tín hiệu, cơ quan quản lý buộc phải chủ động rút phích cắm hệ thống và ban hành lệnh cấm cất cánh khẩn cấp trên toàn lãnh thổ trong lúc chờ khởi động lại toàn bộ mạng lưới.
Trớ trêu thay, chính bản thân Bộ trưởng Sean Duffy cũng đang ngồi trên một chuyến bay từ thành phố Dallas trở về thủ đô Washington D.C. đúng vào thời điểm hệ thống radar bắt đầu chập chờn. Trước đó, chính quyền Mỹ mới chỉ cấp khoản ngân sách bước đầu 12,5 tỷ USD để nâng cấp hạ tầng hàng không, trong khi ông Duffy khẳng định Quốc hội Mỹ cần phê duyệt thêm ít nhất 19 tỷ USD đến 50 tỷ USD nữa mới đủ sức thay thế triệt để toàn bộ hệ thống máy tính và mạng lưới định tuyến lỗi thời hiện nay.
Vân Anh
