Năm 2026 đang đẩy thị trường smartphone vào một tình thế khá khó chịu. Giá RAM và chip nhớ tăng mạnh, chi phí sản xuất bị đội lên, trong khi người dùng lại ngày càng ít kiên nhẫn với những mẫu máy mới chỉ nâng cấp nửa vời. Bài toán bây giờ không còn là hãng nào ra mắt được điện thoại mới, mà là hãng nào vẫn giữ được cảm giác đáng tiền trong lúc mọi thứ phía sau cánh gà đều đắt đỏ hơn. Các dữ liệu từ IDC, Reuters và TrendForce cho thấy đây không phải cảm giác chủ quan của thị trường, mà là một áp lực có thật đang phủ lên gần như toàn bộ ngành smartphone.
Năm 2026 là năm smartphone dễ mất lòng người dùng hơn bao giờ hết
Nếu nhìn bề mặt, câu chuyện nghe khá đơn giản: linh kiện tăng giá thì điện thoại sẽ đắt hơn. Nhưng thứ khiến 2026 trở nên khó hơn lại nằm ở chỗ khác. Theo Reuters dẫn dữ liệu IDC, thị trường smartphone toàn cầu năm nay được dự báo giảm 12,9%, xuống còn 1,12 tỷ máy, mức thấp nhất trong hơn một thập kỷ. Nghĩa là không chỉ nhà sản xuất chịu áp lực chi phí, mà ngay cả sức mua của thị trường cũng đang bị bào mòn.
Trong khi đó, TrendForce cho biết giá DRAM hợp đồng trong quý I/2026 được dự báo tăng tới 90 đến 95% theo quý, còn NAND Flash tăng 55 đến 60%. Reuters cũng chỉ ra nguyên nhân cốt lõi là làn sóng xây hạ tầng AI đã hút một lượng lớn nguồn cung bộ nhớ toàn cầu, khiến các nhà sản xuất chip ưu tiên những mảng sinh lời cao hơn như trung tâm dữ liệu. Hệ quả là smartphone, PC và các thiết bị điện tử tiêu dùng phải chia nhau phần nguồn cung còn lại với giá ngày càng đắt.
Đó là lý do 2026 không chỉ là năm “điện thoại tăng giá”, mà là năm các hãng buộc phải tính lại toàn bộ công thức sản phẩm. Không ai muốn nói thẳng, nhưng thực tế là khi chi phí tăng mạnh như vậy, mọi hãng đều phải đánh đổi ở một tầng nào đó.
Khi chi phí tăng, cách xử lý quen thuộc của thị trường thường không làm người dùng hài lòng
Thông thường, một hãng smartphone sẽ có vài lựa chọn khá dễ đoán. Một là tăng giá trực tiếp. Hai là giữ giá nhưng cắt bớt những thứ khó nhìn thấy ngay, như vật liệu hoàn thiện, độ sâu trải nghiệm camera, thời gian hỗ trợ phần mềm, hay sự chỉn chu của các tính năng mới. Ba là đẩy mạnh truyền thông về AI như một lớp áo hấp dẫn hơn cho sản phẩm, trong khi trải nghiệm thực tế chưa chắc đã thay đổi nhiều đến thế.
Vấn đề là người dùng năm 2026 không còn dễ bị thuyết phục chỉ bằng một vài dòng quảng bá. Họ có thể không theo dõi biểu đồ giá DRAM mỗi tuần, nhưng họ cảm nhận rất rõ một chiếc điện thoại có đủ mượt không, có chụp ổn không, có dùng bền không, và những thứ được gọi là AI có thực sự giúp cuộc sống tiện hơn hay chỉ là tính năng để trình diễn trong buổi ra mắt.
Nói cách khác, trong lúc nhà sản xuất nhìn vào bài toán chi phí, người mua lại nhìn vào bài toán giá trị. Khoảng cách giữa hai thứ đó chính là nơi nhiều mẫu smartphone bắt đầu gây thất vọng.
Ngoại lệ không phải là không bị ảnh hưởng, mà là hấp thụ áp lực tốt hơn phần còn lại
Nếu muốn công bằng, phải nói rõ rằng không có hãng nào miễn nhiễm trước cơn bão chi phí hiện tại. Ngay cả Samsung cũng không đứng ngoài. Reuters cho biết khi ra mắt Galaxy S26, hãng đã tăng giá bản tiêu chuẩn tại Mỹ thêm 4,7% và bản Plus thêm 10%, trong bối cảnh chi phí chip nhớ tăng gây áp lực lên biên lợi nhuận. Điều đó cho thấy ngay cả những tên tuổi lớn nhất cũng phải điều chỉnh.
Nhưng điều khiến Samsung trở thành một ngoại lệ tương đối nằm ở năng lực hấp thụ cú sốc tốt hơn phần còn lại của thị trường. Reuters dẫn IDC cho biết khi thị trường chung suy giảm, Apple và Samsung lại là hai cái tên được dự báo có thể giành thêm thị phần, trong khi các hãng Android quy mô nhỏ hơn chịu tác động nặng hơn, thậm chí có nguy cơ bị đẩy ra khỏi cuộc chơi. Reuters trong một bài khác cũng nhấn mạnh rằng nhóm thiết bị tầm thấp và tầm trung là nơi chịu đòn đau nhất khi giá bộ nhớ tăng.
Đây là điểm đáng nói. Ngoại lệ ở đây không có nghĩa Samsung không gặp khó, mà là hãng có đủ quy mô, chuỗi cung ứng và năng lực sản phẩm để khiến phần khó khăn đó ít lộ ra trước mắt người dùng hơn. Trong một thị trường mà chỉ riêng biến động giá bộ nhớ đã đủ làm nhiều hãng hụt hơi, lợi thế đó cực kỳ quan trọng.
Cái khó nhất không phải giữ “cấu hình mạnh”, mà là tạo cảm giác “đáng mua”
Điểm mạnh của Samsung lúc này không nằm ở việc né hoàn toàn áp lực chi phí. Điểm mạnh nằm ở chỗ hãng vẫn cố giữ một thứ khó hơn nhiều: cảm giác đáng tiền của sản phẩm.
Người dùng không nhớ điện thoại mình dùng bao nhiêu loại chip hay hợp đồng DRAM tăng bao nhiêu phần trăm. Cái họ nhớ là máy có phản hồi nhanh không, camera có đáng tin không, trải nghiệm có liền mạch không, và sau vài tháng có thấy quyết định mua máy của mình là hợp lý hay không. Trong giai đoạn chi phí tăng mạnh, những hãng chỉ biết phòng thủ bằng cách cắt giảm sẽ rất dễ đánh mất cảm giác ấy.
Samsung, ngược lại, đang cố giữ sự cân bằng quen thuộc của mình giữa camera, AI, trải nghiệm phần mềm và độ ổn định tổng thể. Đó là thứ không tạo ra tiếng nổ bằng một vài con số benchmark, nhưng lại là nền tảng để người dùng cảm thấy chiếc máy mình đang cầm không phải một sản phẩm “chữa cháy” của giai đoạn khủng hoảng chi phí.
Và cách làm đó không chỉ thể hiện ở dòng cao cấp. Nó cũng là lý do những mẫu Galaxy A mới như Galaxy A37 5G và Galaxy A57 5G dễ được nhìn như ví dụ cho hướng đi của Samsung lúc này: không cố gây sốc bằng vài thông số ồn ào như các mẫu smartphone Trung Quốc, mà giữ lại các giá trị người dùng chạm vào mỗi ngày. Với nhóm máy bán cho số đông, đó mới là bài toán khó nhất.
Ngoại lệ lớn nhất là hãng nào khiến người dùng ít cảm thấy mình đang phải đánh đổi hơn
Thị trường smartphone 2026 sẽ còn phải sống chung với áp lực giá linh kiện, ít nhất trong ngắn hạn. Dữ liệu từ Reuters, IDC và TrendForce đều cho thấy đây không phải một đợt gợn sóng nhỏ, mà là một cú dịch chuyển thật sự trong cấu trúc chi phí của toàn ngành.
Vì thế, khác biệt giữa các thương hiệu trong năm nay có lẽ không nằm ở chỗ ai nói hay hơn về AI, hay ai cố giữ giá lâu hơn vài tháng. Khác biệt nằm ở chỗ ai khiến người dùng cảm thấy rõ sự đánh đổi ấy, và ai đủ lực để giữ nó ở mức thấp nhất.
Nếu nhìn theo logic đó, Samsung có lý do để được xem là một ngoại lệ tương đối của thị trường. Không phải vì hãng đứng ngoài cơn bão chi phí, mà vì trong lúc cả ngành buộc phải bớt đi một thứ gì đó, Samsung vẫn đang cho thấy họ hiểu rất rõ thứ nào là không nên bớt trước mặt người dùng.
Tuấn Phan
