Cơn sốt trí tuệ nhân tạo đang tạo ra những làn sóng xung kích trên toàn cầu, và một trong những hệ quả rõ nét nhất chính là giá linh kiện máy tính đang tăng vọt. Khi các tập đoàn công nghệ đổ hàng trăm tỷ USD vào phát triển AI, nhu cầu về bộ nhớ băng thông cao (HBM) và các linh kiện chuyên dụng tăng chóng mặt, khiến nguồn cung bộ nhớ thông thường cho máy tính cá nhân bị thắt chặt. Từ RAM, SSD đến GPU, hầu như tất cả các linh kiện chủ chốt đều đang chịu áp lực tăng giá mạnh - và thị trường Việt Nam cũng không nằm ngoài vòng xoáy này.
Trước tình hình này, chúng tôi đã trao đổi với đại diện ASUS và Lenovo tại Việt Nam để hiểu rõ hơn về nguyên nhân, xu hướng và những lời khuyên dành cho người dùng trong bối cảnh giá linh kiện leo thang.
Giá sẽ tăng "không thể tránh khỏi"
Ông Eric Lee, Giám đốc Khu vực Đông Nam Á của ASUS cho biết công ty đang chủ động quản lý các biến động giá nguồn cung ngắn hạn bằng cách tận dụng thỏa thuận cung ứng dài hạn và chiến lược đa dạng nhà cung cấp ở cấp độ toàn cầu. Quy mô đặt hàng lớn cùng mối quan hệ hợp tác lâu dài giúp ASUS có được sự ổn định hơn trong giai đoạn giá linh kiện biến động.
Tuy nhiên, ông Lee cũng thẳng thắn thừa nhận: "Nếu nhu cầu toàn cầu tiếp tục tăng mạnh, việc điều chỉnh giá ở mức độ nhất định sẽ là điều không thể tránh khỏi." Ngay cả khi đó, ASUS vẫn sẽ duy trì danh mục sản phẩm đa dạng với nhiều cấu hình và mức giá.
Về xu hướng giá RAM trong năm 2026, ông Lee từ chối dự đoán cụ thể vì đây là "một trong những vấn đề phức tạp nhất trong quản trị chuỗi cung ứng." Nhưng ông nhấn mạnh điểm quan trọng: "Tình trạng nguồn cung thắt chặt hiện nay không chỉ là vấn đề ngắn hạn, mà phản ánh những thay đổi mang tính cấu trúc trong ngành bộ nhớ, được thúc đẩy bởi sự bùng nổ của đầu tư về AI và tỷ trọng ngày càng lớn của HBM (High-Bandwidth Memory)."
Điều này có nghĩa người dùng không nên chờ đợi giá linh kiện sẽ giảm trở lại trong thời gian ngắn. Đây là một sự thay đổi mang tính dài hạn trong cấu trúc ngành công nghiệp bộ nhớ.
Lenovo tự tin kiểm soát nhờ quy mô
Về phía Lenovo, đại diện công ty thừa nhận: "Khi tốc độ ứng dụng AI tiếp tục bùng nổ, việc nguồn cung bị siết lại và chi phí linh kiện tăng lên là điều tất yếu trước thực tế nhu cầu toàn cầu đang tăng vọt. Đây không phải thách thức mới của ngành CNTT, và Lenovo đang ở vị thế đặc biệt vững vàng để xử lý bài toán này một cách hiệu quả."
Điều khiến Lenovo tự tin vào vị thế của mình đến từ các yếu tố “quy mô vượt trội, năng lực vận hành xuất sắc, cùng chiến lược đa dạng hoá nguồn cung”. Những lợi thế này sẽ giúp Lenovo “duy trì tính linh hoạt, đảm bảo nguồn hàng ổn định với chi phí cạnh tranh, đồng thời giữ được sự nhạy bén trên thị trường và bảo vệ biên lợi nhuận.”
Lời khuyên bất ngờ: Đừng mua cấu hình thấp
Vậy người dùng Việt Nam nên làm gì? Ông Eric Lee của ASUS có lời khuyên khá bất ngờ và đi ngược với suy nghĩ thông thường. Ông thừa nhận chi phí tăng cao sẽ khiến người dùng thận trọng hơn và thị trường có thể giảm nhẹ về lượng bán ra vì nhiều người sẽ trì hoãn nâng cấp.
Tuy nhiên, ông Lee khẳng định: "chúng tôi không nghĩ rằng việc cắt giảm cấu hình hay đẩy mạnh các mẫu cấu hình thấp sẽ là giải pháp dài hạn có lợi cho người dùng." Lý do là với giá bộ nhớ sẽ duy trì ở mức cao trong thời gian dài, việc lựa chọn thiết bị có cấu hình tốt hơn ngay bây giờ - với vi xử lý mạnh hơn, RAM đủ lớn, có nền tảng sẵn sàng cho AI - sẽ giúp thiết bị đáp ứng tốt nhu cầu trong nhiều năm tới khi phần mềm ngày càng nặng hơn. Điều này sẽ tiết kiệm chi phí về lâu dài.
Ông Lee giải thích: "Nếu các thương hiệu đẩy mạnh thiết bị cấu hình quá thấp để giảm giá, người dùng mua các mẫu này rất có thể sẽ phải nâng cấp lại chỉ sau 2-3 năm, dẫn đến chi phí tổng thể cao hơn." Điều này đã xảy ra trong giai đoạn COVID, khi nguồn cung hạn chế khiến nhiều người mua các mẫu máy cấu hình thấp không đúng nhu cầu, và các thiết bị đó nhanh chóng chạm trần hiệu năng.
Thay vào đó, ASUS tập trung duy trì danh mục sản phẩm cân bằng và cung cấp các lựa chọn mang tính bền vững, giúp người dùng nhận được giá trị lâu dài trong nhiều năm sử dụng.
Trong khi các hãng lớn như ASUS và Lenovo vẫn có thể "đệm" được cú sốc giá nhờ quy mô đặt hàng lớn và thỏa thuận cung ứng dài hạn, thực tế tại thị trường Việt Nam đã cho thấy áp lực rõ rệt hơn. Một số cửa hàng bán máy tính - đặc biệt là các cửa hàng chuyên lắp ráp desktop - đã bắt đầu điều chỉnh giá tăng từ ngày 1 tháng 12 vừa qua.
Các cửa hàng nhỏ lẻ phải chịu áp lực tăng giá linh kiện rời ngay lập tức và buộc phải chuyển gánh nặng này sang người tiêu dùng, trong khi các thương hiệu toàn cầu vẫn đang cố gắng kiềm chế. Sự chênh lệch này cho thấy rõ lợi thế của các hãng lớn trong việc quản lý biến động giá.
Thông điệp từ cả ASUS và Lenovo đều rõ ràng: giá laptop và PC có thể sẽ tăng trong thời gian tới do những thay đổi cấu trúc trong ngành bộ nhớ, và người dùng nên cân nhắc đầu tư vào cấu hình tốt hơn ngay bây giờ để có giá trị sử dụng lâu dài, thay vì mua tạm cấu hình thấp rồi phải nâng cấp sớm với chi phí cao hơn.
Nguyễn Hải
