Giá nhiên liệu tăng mạnh vì biến động địa chính trị
Theo Sức khỏe và Đời sống, báo cáo của Cục Hàng không Việt Nam cho biết căng thẳng quân sự tại Trung Đông từ cuối tháng 2/2026 đã khiến nhiều quốc gia trong khu vực hạn chế hoặc đóng cửa không phận, một số sân bay lớn phải tạm dừng hoạt động. Điều này làm gián đoạn các tuyến bay quốc tế nối châu Âu – châu Á, kéo theo nhiều chi phí phát sinh đối với các hãng hàng không.
Cùng thời điểm, giá dầu thế giới tăng mạnh. Theo ghi nhận trên thị trường quốc tế, giá dầu Brent crude oil và WTI crude oil đều vượt mốc 116 USD/thùng, mức cao nhất kể từ tháng 8/2022 – thời điểm thị trường năng lượng chịu cú sốc nguồn cung sau xung đột Nga – Ukraine.
Đà tăng của dầu thô đã kéo theo giá nhiên liệu hàng không Jet A-1 tại thị trường Singapore tăng rất mạnh, có thời điểm tăng hơn 160% chỉ trong vài ngày đầu tháng 3.
Đối với các hãng bay, nhiên liệu hiện chiếm 35–40% tổng chi phí vận hành, nên khi giá tăng đột biến, chi phí khai thác có thể tăng 50–60%, thậm chí vượt 70% nếu giá nhiên liệu tiếp tục neo cao.
Ngoài ra, nhiều chuyến bay quốc tế phải bay vòng để tránh khu vực xung đột, khiến thời gian bay kéo dài, chi phí bảo dưỡng, lương tổ bay và phí điều hành cũng tăng theo.
Nguy cơ thiếu nhiên liệu bay từ tháng 4
Không chỉ chi phí tăng cao, ngành hàng không còn đối mặt nguy cơ thiếu hụt nguồn cung nhiên liệu. Báo Lao động đưa tin, hiện Việt Nam có 5 đơn vị cung cấp nhiên liệu hàng không, trong đó các doanh nghiệp lớn như Skypec và Petrolimex Aviation cho biết nguồn nhiên liệu theo hợp đồng vẫn có thể đảm bảo đến hết ngày 31/3/2026.
Tuy nhiên, các đối tác cung cấp nhiên liệu tại Singapore, Thái Lan và Trung Quốc đang trì hoãn giao hàng và có khả năng kích hoạt điều khoản bất khả kháng (Force Majeure) để chấm dứt hợp đồng. Điều này khiến nguy cơ thiếu hụt nhiên liệu bay từ đầu tháng 4/2026 trở nên hiện hữu.
Trước tình hình đó, các doanh nghiệp như Skypec, Petrolimex Aviation hay Tapetco đang tích cực tìm kiếm nguồn cung mới, thậm chí chấp nhận mua với giá cao hơn để duy trì hoạt động. Tuy nhiên, trong bối cảnh thị trường khan hiếm, việc tìm được nguồn cung thay thế là rất khó khăn.
Nguồn cung trong nước cũng chưa thể bù đắp ngay lập tức. Hai nhà máy lọc dầu lớn là Nhà máy lọc dầu Nghi Sơn và Nhà máy lọc dầu Dung Quất khó có thể tăng ngay sản lượng nhiên liệu Jet A-1 vì còn phải cân đối với các sản phẩm xăng dầu khác phục vụ nền kinh tế.
Không những vậy, theo kế hoạch, hai nhà máy này còn có đợt bảo trì trong tháng 3 và tháng 4/2026, dự kiến tạm dừng hoạt động khoảng 10 ngày mỗi tháng, khiến nguồn cung nội địa càng thêm hạn chế.
Đề xuất thu phụ phí nhiên liệu và giảm nhiều loại thuế, phí
Trước áp lực chi phí và nguy cơ gián đoạn nguồn cung, Cục Hàng không Việt Nam đã kiến nghị nhiều giải pháp nhằm hỗ trợ ngành hàng không duy trì hoạt động. Một trong những đề xuất đáng chú ý là cho phép áp dụng phụ thu nhiên liệu đối với vé máy bay nội địa, với cơ chế điều chỉnh linh hoạt theo biến động giá nhiên liệu thực tế.
Bên cạnh đó, theo Lao động, cơ quan quản lý cũng đề nghị Ủy ban Thường vụ Quốc hội xem xét miễn 100% thuế bảo vệ môi trường đối với xăng dầu đến hết tháng 5/2026 và bổ sung nhiên liệu bay vào danh mục hàng hóa được giảm thuế VAT từ 10% xuống mức thấp hơn.
Ngoài chính sách thuế, ngành hàng không cũng đề xuất giảm 50% các loại phí trong lĩnh vực hàng không như phí cất hạ cánh, phí điều hành bay – tương tự chính sách hỗ trợ từng được áp dụng trong giai đoạn đại dịch COVID-19.
Cơ quan quản lý cũng kiến nghị xem xét điều chỉnh giá trần vé máy bay nội địa khi cần thiết, đồng thời thiết lập cơ chế làm việc cấp cao với các quốc gia như Thái Lan và Trung Quốc để đảm bảo việc thực hiện các hợp đồng cung cấp nhiên liệu đã ký.
Ngoài ra, nhiều bộ ngành được đề nghị tham gia hỗ trợ như Ngân hàng Nhà nước Việt Nam với các chính sách tín dụng và bảo lãnh thanh toán cho doanh nghiệp nhiên liệu; Bộ Công Thương thúc đẩy mở rộng nguồn cung và yêu cầu các nhà máy lọc dầu tăng tối đa sản lượng Jet A-1; hay Bộ Ngoại giao hỗ trợ làm việc với các đối tác quốc tế để đảm bảo nguồn hàng...
Trong bối cảnh thị trường năng lượng thế giới biến động mạnh, những giải pháp này được kỳ vọng giúp ngành hàng không Việt Nam duy trì hoạt động ổn định, tránh nguy cơ gián đoạn vận tải hàng không trong thời gian tới.
Trang Đào (tổng hợp)
