Từ thực tiễn khám chữa bệnh, TS.BS Trịnh Minh Trang, Trưởng phòng Nghiên cứu khoa học và Hợp tác quốc tế, Phòng khám chuyên đề các bệnh lây truyền qua đường tình dục (SSI), Bệnh viện Da liễu Trung ương cho biết số ca giang mai được ghi nhận tại cơ sở ngày càng tăng, trong đó không ít trường hợp chỉ được phát hiện một cách tình cờ khi làm xét nghiệm y tế.
Gia tăng ca bệnh tình cờ phát hiện
Theo bác sĩ Trang, sự gia tăng số bệnh nhân giang mai hiện nay có thể xuất phát từ hai yếu tố song song. Thứ nhất là số ca mắc thực sự tăng trong cộng đồng. Thứ hai, khả năng tiếp cận y tế và hoạt động sàng lọc đã được cải thiện, giúp phát hiện nhiều trường hợp mà trước đây người bệnh không đi khám hoặc điều trị ở các tuyến y tế không được thống kê đầy đủ.
“Có những bệnh nhân rất ngỡ ngàng vì không biết mình nhiễm từ bao giờ, đã từng điều trị hay chưa. Khi đó, chúng tôi phải làm thêm các xét nghiệm chuyên sâu để phân biệt người bệnh đang mắc giang mai hoạt động hay chỉ còn ‘sẹo huyết thanh’, tức nhiễm trong quá khứ và đã được điều trị”, bác sĩ Trang chia sẻ.
Bác sĩ Trang đã gặp trường hợp cặp đôi thực hiện thụ tinh trong ống nghiệm (IVF) hoặc các can thiệp y tế liên quan, xét nghiệm giang mai và HIV là yêu cầu bắt buộc. Từ đó, nhiều người trong nhóm này lần đầu biết mình có kết quả huyết thanh giang mai dương tính.
Thực tế này cho thấy không ít trường hợp từng mắc giang mai nhưng không hề hay biết, phản ánh việc tiếp cận y tế và ý thức sàng lọc định kỳ trong cộng đồng vẫn còn hạn chế.
Một trong những mối lo lớn nhất của giang mai là khả năng lây truyền từ mẹ sang con, gây giang mai bẩm sinh với nhiều biến chứng nặng nề cho trẻ sơ sinh. Tuy nhiên, theo bác sĩ Trang, tại các đô thị và khu vực có hệ thống y tế phát triển, việc sàng lọc giang mai trong thai kỳ đã trở thành thường quy. Khi phát hiện thai phụ nhiễm bệnh, bác sĩ sẽ áp dụng phác đồ điều trị cho cả mẹ và thai nhi, giúp kiểm soát hiệu quả nguy cơ biến chứng.
Ngược lại, các trường hợp giang mai bẩm sinh vẫn thường gặp ở nhóm bệnh nhân vùng sâu, vùng xa, đặc biệt tại các khu vực miền núi, đồng bào dân tộc thiểu số. “Có những thai phụ đến khi chuyển dạ hoặc sau khi sinh, em bé đã có biểu hiện nghi ngờ giang mai, lúc đó mới đưa đi khám và phát hiện cả mẹ lẫn con đều nhiễm bệnh”, bác sĩ Trang cho biết.
Triệu chứng dễ bỏ sót
Giang mai được giới y khoa ví như “kẻ bắt chước” vì có thể biểu hiện giống nhiều bệnh lý khác nhau, đặc biệt là các bệnh da liễu. Trong giai đoạn sớm, bệnh thường chỉ bộc lộ trong thời gian ngắn, từ vài tuần đến vài tháng, thậm chí tối đa khoảng một năm, sau đó triệu chứng có thể tự biến mất và chuyển sang giai đoạn “kín”.
Dấu hiệu điển hình ban đầu là vết loét không đau ở vùng sinh dục, còn gọi là “săng giang mai”, xuất hiện sau quan hệ tình dục không an toàn. Nhiều người chủ quan vì vết loét có thể tự lành, dẫn đến bỏ qua giai đoạn phát hiện sớm.
Ở giai đoạn tiếp theo, người bệnh có thể nổi ban đỏ trên da, tổn thương dạng vảy ở lòng bàn tay, bàn chân, hoặc rụng tóc từng mảng. Những biểu hiện này dễ bị nhầm với vảy nến, viêm da hay các bệnh da liễu thông thường khác.
“Nếu người bệnh chú ý đến sức khỏe và đi khám sớm, bác sĩ có kinh nghiệm thường sẽ chỉ định xét nghiệm sàng lọc giang mai để tránh bỏ sót”, bác sĩ Trang nói.
Nếu không được phát hiện và điều trị, giang mai có thể chuyển sang giai đoạn muộn, xâm nhập sâu vào các cơ quan nội tạng như hệ thần kinh, xương, gan và tim mạch. Khi đó, người bệnh không chỉ điều trị tại chuyên khoa da liễu – bệnh lây truyền qua đường tình dục mà còn phải phối hợp với các chuyên khoa khác.
Theo bác sĩ Trang, trong lĩnh vực thần kinh, nhiều nghiên cứu ghi nhận tỷ lệ đáng kể bệnh nhân có bất thường thần kinh từng có tiền sử giang mai. Khi đã tiến triển thành giang mai thần kinh, bệnh cần phác đồ điều trị riêng và theo dõi lâu dài.
Việc chẩn đoán và điều trị giang mai hiện nay tuân theo hướng dẫn của Tổ chức Y tế thế giới (WHO) và Bộ Y tế Việt Nam. Phòng khám SSI là một trong những đơn vị tham gia biên soạn và cập nhật bộ hướng dẫn chẩn đoán, điều trị các bệnh lây truyền qua đường tình dục, vừa được điều chỉnh theo khuyến cáo WHO năm 2024.
Các chuyên gia nhấn mạnh, giang mai hoàn toàn có thể điều trị hiệu quả nếu phát hiện sớm. Tuy nhiên, điều quan trọng nhất vẫn là nâng cao
Ngọc Minh
