Trong suốt nhiều năm, Washington chỉ coi kịch bản một vụ nổ hạt nhân ngoài không gian là cơn ác mộng xa xôi. Tuy nhiên, đến năm 2024, viễn cảnh này đã chính thức trở thành mối lo ngại an ninh hàng đầu.
Theo tờ EurAsian Times, các quan chức Mỹ khẳng định Nga đang tiến hành phát triển vũ khí hạt nhân diệt vệ tinh (ASAT). Nếu được đưa lên quỹ đạo và kích nổ, loại vũ khí này có thể vô hiệu hóa hàng loạt vệ tinh, đồng thời biến nhiều vùng thuộc quỹ đạo tầm thấp của Trái Đất (LEO) thành "vùng đất chết" nguy hiểm trong nhiều năm.
"Kỷ nguyên không gian sẽ khép lại ngay thời điểm Nga phóng vũ khí hạt nhân diệt vệ tinh lên quỹ đạo," Hạ nghị sĩ Mike Turner — Chủ tịch Ủy ban Tình báo Hạ viện Mỹ — từng đưa ra cảnh báo đanh thép tại Trung tâm Tình báo và An ninh vào năm 2024.
Trước đó, Tướng B. Chance Saltzman, Tư lệnh Binh chủng Vũ trụ Mỹ, cũng lên tiếng báo động: Ngày mà loại khí tài này hiện diện trên quỹ đạo, không ai có thể bảo đảm rằng không gian ngoài không gian còn có thể sử dụng được "ngay vào ngày hôm sau".
Thế nhưng, đằng sau những dự báo mang màu sắc tận thế cùng mối đe dọa hiện hữu từ một vụ nổ hạt nhân, giới quân sự Mỹ lại nắm trong tay rất ít dữ liệu thực tế: từ cách phát hiện, xác minh nguy cơ, cho đến phương án phản ứng, trung hòa mối đe dọa hay khắc phục hậu quả sau thảm họa.
Chính vì vậy, các nhà phân tích Mỹ đã phải dựng mô hình mô phỏng để tìm lời giải cho kịch bản nguy hiểm nhất: Điều gì sẽ xảy ra nếu Nga kích nổ một đầu đạn hạt nhân ngoài không gian?
Báo cáo chính thức về kết quả mô phỏng này vừa được Hội đồng Đối ngoại Mỹ (AFPC) công bố.
Thảm họa tàn khốc trên quỹ đạo tầm thấp
Trong kịch bản mô phỏng, một vệ tinh giả định của Nga mang tên "Cosmos-2567" đã kích nổ một đầu đạn hạt nhân có sức công phá từ 500 kiloton đến 2 megaton ở độ cao khoảng 400 km. Cú nổ tạo ra sức tàn phá khủng khiếp đối với toàn bộ hạ tầng vệ tinh của Mỹ.
Hiện nay, phần lớn vệ tinh xung quanh Trái Đất đang vận hành trên 4 tầng quỹ đạo chính:
Quỹ đạo Trái Đất tầm thấp - LEO (độ cao dưới 2.000 km);
Quỹ đạo Trái Đất tầm trung - MEO (từ 2.000 km đến 20.000 km);
Quỹ đạo elip cao - HEO (từ LEO trải dài đến 40.000 km);
Quỹ đạo địa tĩnh - GEO (khoảng 36.000 km).
Nếu đối thủ kích nổ vũ khí hạt nhân ngay tại quỹ đạo LEO, toàn bộ vệ tinh nằm trong bán kính vụ nổ sẽ bị phá hủy trực tiếp. Tùy thuộc vào khoảng cách so với Trái Đất, vụ nổ còn kéo theo hàng loạt hiệu ứng dây chuyền nguy hiểm trong tầng khí quyển.
Đáng chú ý, đây lại là nơi tập trung phần lớn vệ tinh thương mại toàn cầu, bao gồm hơn 10.000 vệ tinh thuộc mạng lưới Starlink của tỷ phú Elon Musk.
Trường hợp vụ nổ xảy ra ở quỹ đạo địa tĩnh (GEO), thiệt hại có thể chỉ giới hạn ở các vệ tinh nằm sát điểm nổ. Dựa trên các dữ liệu tình báo mở, bán kính sát thương thực tế tại tầng GEO ước tính chỉ khoảng 8 km.
Một vụ nổ ở quỹ đạo tầm trung (MEO) — nơi vận hành hệ thống định vị GPS — cũng chỉ gây ra thiệt hại cục bộ. Ngoại trừ những thời điểm tiến lại gần nhau theo chu kỳ, các vệ tinh MEO thường duy trì khoảng cách xa nhau từ hàng nghìn đến hàng chục nghìn kilomet.
Bởi vậy, đòn đánh nguy hiểm nhất, gây thiệt hại diện rộng nhất chính là một vụ nổ hạt nhân ngay tại quỹ đạo Trái Đất tầm thấp (LEO).
Mỹ chưa có giải pháp ngăn chặn
Cú nổ này có thể ngay lập tức làm "tê liệt" hơn 2.000 vệ tinh, đồng thời kích hoạt thảm họa "Hội chứng Kessler" — hiện tượng các mảnh vỡ từ đợt va chạm đầu tiên sẽ liên tục đâm đụng, tạo ra chuỗi phản ứng dây chuyền với lượng rác vũ trụ tăng theo cấp số nhân, khiến nguy cơ va chạm tiếp theo vượt khỏi tầm kiểm soát.
Kết quả mô phỏng chỉ ra rằng: Chỉ trong vòng một tuần, "với xác suất cực cao, toàn bộ hệ thống internet vệ tinh ở quỹ đạo LEO (như Starlink, OneWeb, Kuiper) sẽ bị xóa sổ vĩnh viễn".
"Hơn 80% tổng số vệ tinh nhân tạo hiện nằm ở quỹ đạo LEO. Khi thảm họa xảy ra, phần lớn trong số chúng sẽ biến thành phế liệu, bao gồm 89% vệ tinh khí tượng và 98% vệ tinh viễn thám."
Hệ quả kéo theo là vô cùng khủng khiếp: Các kiến trúc sư quy hoạch đô thị, người nông dân, các tập đoàn logistics và chuyển phát nhanh khổng lồ (Amazon, FedEx, UPS) sẽ hoàn toàn mất tiếp cận với dữ liệu vệ tinh.
Các vệ tinh GPS đời cũ sẽ bị hỏng hóc sớm, làm sụp đổ hệ thống dẫn đường trên Google Maps, Apple Maps, Waze, Uber, Lyft... Đồng thời, các hãng hàng không, tàu chở container, tàu du lịch, quy trình truy vết đơn hàng trực tuyến và độ chính xác của các loại bom thông minh trong quân đội cũng sẽ bị "tê liệt".
Đáng lo ngại hơn, dự án phòng thủ tên lửa không gian đầy tham vọng mang tên Golden Dome do Tổng thống Mỹ Donald Trump khởi xướng cũng được thiết kế dựa trên nền tảng quỹ đạo LEO.
Các tác giả báo cáo đặt ra một giả thuyết đáng báo động: Moscow hoàn toàn có thể dùng mối đe dọa hạt nhân không gian hướng vào Starlink như một "lá bài" gây áp lực, buộc Washington hoặc SpaceX phải cắt giảm sự hỗ trợ quân sự cho Ukraine.
Điều tồi tệ nhất là: Mỹ hiện chưa có bất kỳ giải pháp nào để khắc phục hay giảm thiểu hậu quả từ một vụ nổ hạt nhân trên quỹ đạo.
Theo nghiên cứu, về mặt lý thuyết, các tên lửa đánh chặn thuộc hệ thống Golden Dome có thể chặn đánh và tiêu diệt đầu đạn hạt nhân ngay trên đường bay hoặc trước khi nó kịp kích nổ ngoài không gian. Tuy nhiên ở thời điểm hiện tại, Lầu Năm Góc vẫn chưa sở hữu năng lực công nghệ này.
Quốc Vinh (Theo Svpressa)
