Cổ phiếu của International Business Machines Corp. đã trải qua ngày tồi tệ nhất trong hơn 25 năm vào thứ Hai, sau khi startup AI Anthropic PBC tuyên bố công cụ Claude Code của họ có thể giúp hiện đại hóa COBOL - một ngôn ngữ lập trình cũ vẫn đang chạy trên các máy tính IBM.
Cổ phiếu lao dốc 13%, đánh dấu mức giảm phần trăm một ngày lớn nhất kể từ tháng 10 năm 2000. Với đà giảm này, cổ phiếu IBM đã mất 27% trong tháng 2, đang trên đà ghi nhận mức sụt giảm một tháng lớn nhất kể từ ít nhất là năm 1968, theo dữ liệu được tổng hợp bởi Bloomberg.
Nguyên nhân của cú sốc thị trường này đến từ một bài đăng blog của Anthropic, trong đó hãng viết: "Việc hiện đại hóa một hệ thống COBOL từng đòi hỏi cả đội quân tư vấn dành nhiều năm để lập bản đồ quy trình làm việc. Các công cụ như Claude Code có thể tự động hóa các giai đoạn khám phá và phân tích, vốn chiếm phần lớn công sức trong việc hiện đại hóa COBOL."
Phần lớn các máy tính mainframe chạy COBOL đều do IBM sản xuất, và đợt bán tháo này khiến công ty trở thành cái tên mới nhất chịu áp lực nặng nề vì lo ngại trí tuệ nhân tạo sẽ ảnh hưởng đến triển vọng tăng trưởng của các công ty công nghệ truyền thống.
Một phần đáng kể doanh thu của IBM vẫn gắn liền với mảng kinh doanh mainframe - những máy chủ khổng lồ thuộc sở hữu của khách hàng chạy một số ứng dụng trên COBOL, một ngôn ngữ lập trình cũ với hơn 60 năm tuổi đời, lớn hơn nhiều so với những ngôn ngữ phổ biến hiện nay trong ngành công nghệ.
Cho dù đã quá cũ kỹ và lỗi thời, nhưng quá trình chuyển đổi COBOL sang một hệ thống khác hiện đại hơn, nhanh hơn lại rất chậm chạp và tốn kém, chủ yếu là vì loại ngôn ngữ này rất khó hiểu và dễ lỗi khi được viết từ hơn nửa thế kỷ trước. Ngoài ra, việc hiện tại không còn nhiều lập trình viên thông thạo loại ngôn ngữ này càng làm việc chuyển đổi trở nên khó khăn hơn bao giờ hết.
Đây chính là nơi AI, hạy cụ thể ở đây là mô hình Claude của Anthropic phát huy tác dụng. Công cụ này có thể phát hiện và ghi lại các quy trình làm việc ẩn trong code, xác định sự phụ thuộc giữa các phần khác nhau của codebase và giúp các kỹ sư có được những hiểu biết sâu sắc để thiết kế lại hệ thống.
Và khi các hệ thống này được chuyển đổi sang nền tảng hiện đại hơn, các khách hàng của IBM có thể chuyển sang những hệ thống đám mây hoặc điện toán khác, ảnh hưởng tiêu cực đến hoạt động kinh doanh của người khổng lồ công nghệ già cỗi này.
Tuy nhiên, một số nhà phân tích cho rằng phản ứng của thị trường có thể là quá mức. Amit Daryanani, nhà phân tích tại Evercore ISI, viết: "Mặc dù chúng tôi hiểu tại sao việc di chuyển mainframe có thể được coi là tiêu cực đối với IBM, nhưng chúng tôi muốn chỉ ra rằng IBM đã cung cấp cho khách hàng một số tùy chọn hiện đại hóa. Cảm nhận của chúng tôi là khách hàng đã có lựa chọn để di chuyển khỏi mainframe, nhưng họ vẫn gắn bó với nền tảng này."
Thực tế, ý tưởng về một dịch vụ giúp làm việc với COBOL dễ dàng hơn không phải là mới - nhiều công ty công nghệ lớn nhất đã ra mắt các sản phẩm như vậy. Chính IBM cũng đã giới thiệu một công cụ vào năm 2023 sử dụng AI để làm việc với COBOL, bao gồm cả việc cập nhật nó sang Java, một ngôn ngữ lập trình phổ biến và hiện đại hơn.
CEO Arvind Krishna cho biết vào tháng 7 năm 2025 rằng trợ lý lập trình AI cho mainframe của IBM "đã được áp dụng rất rộng rãi". Trong phần lớn các trường hợp, khách hàng đang sử dụng nó để hiểu cơ sở mã COBOL của họ và quyết định điều gì cần hiện đại hóa.
Nguyễn Hải
