Mâu thuẫn chủ yếu từ đất đai
Ngày 16/9, Hội Luật gia Tp.Hà Nội phối hợp với UBND xã Phúc Thịnh tổ chức hội nghị tuyên truyền Luật Đất đai 2024 và trợ giúp pháp lý cho người dân. Nhiều nội dung thiết thực, sát với những vấn đề người dân thường gặp trong quá trình quản lý, sử dụng đất được báo cáo viên phân tích, giải đáp.
Phát biểu tại hội nghị, ông Lê Thế Chuyên - Phó Chủ tịch UBND xã Phúc Thịnh, cho biết Luật Đất đai là một trong những đạo luật được người dân đặc biệt quan tâm. Sau khi Luật có hiệu lực, HĐND thành phố cũng ban hành một số nghị quyết quan trọng để điều chỉnh các vấn đề liên quan đến đất đai, cùng với những quy định của Luật Thủ đô. Các nội dung như thuê đất, đấu thầu, bảng giá đất… đều có tác động trực tiếp đến người dân.
Các hội nghị liên quan đến lĩnh vực đất đai thường thu hút sự quan tâm lớn của người dân.
Thực tế tại địa phương cho thấy đất đai đang là lĩnh vực phát sinh nhiều vấn đề cần được giải quyết. Từ đầu năm đến nay, xã có 96 dự án với tổng diện tích khoảng 1.203ha cần thực hiện giải phóng mặt bằng. Điều này khiến quyền và lợi ích của người dân liên quan đến đất đai càng được đặt ra rõ nét.
Trong 8 tháng đầu năm, địa phương tiếp nhận 377 đơn thư, trong đó 326 đơn thuộc thẩm quyền giải quyết. Phần lớn các đơn thư liên quan đến đất đai.
Ông Lê Thế Chuyên - Phó Chủ tịch UBND xã Phúc Thịnh.
Các tổ hòa giải ở cơ sở cũng thường xuyên tiếp nhận những mâu thuẫn phát sinh từ lĩnh vực này. Nội dung hòa giải chủ yếu xoay quanh đường, ngõ, ranh giới, mốc giới, chia thừa kế, di chúc, bồi thường, giải phóng mặt bằng… "Những vấn đề này đều xuất phát từ đất đai", ông Chuyên cho biết.
Từ thực tế trên, việc trang bị kiến thức pháp luật cho người dân được xác định là yêu cầu quan trọng. Khi hiểu rõ quyền và nghĩa vụ của mình, người dân có thể chủ động bảo vệ tài sản, hạn chế tranh chấp và những rủi ro pháp lý.
Gỡ vướng thủ tục cấp sổ đỏ cho đất không có giấy tờ
Tại hội nghị, ông Nguyễn Văn Hà - Phó Chủ tịch Hội Luật gia Tp.Hà Nội (báo cáo viên), đã tập trung giới thiệu những quy định của Luật; đồng thời thông qua các vụ án, tình huống từng giải quyết thực tiễn, ông Hà đã cảnh báo nhiều rủi ro pháp lý liên quan đến đất đai cho người dân.
Một nội dung được người dân đặc biệt quan tâm là việc cấp Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất (Sỏ đỏ) đối với những trường hợp đang sử dụng đất nhưng không có giấy tờ.
Theo ông Hà, trước đây các quy định về vấn đề này chủ yếu được thể hiện trong các nghị định, thông tư. Qua nhiều lần sửa đổi, bổ sung, quy định cũng có sự thay đổi. Luật Đất đai 2024 đã đưa các quy định liên quan vào luật, qua đó tạo cơ sở pháp lý rõ hơn cho người đang sử dụng đất không có giấy tờ.
Đất không có giấy tờ đây là những trường hợp người dân đã sử dụng đất từ lâu nhưng không có giấy tờ để chứng minh quyền sử dụng đất.
Ông Nguyễn Văn Hà - Phó Chủ tịch Hội Luật gia Tp.Hà Nội.
Đối với những trường hợp như vậy, việc không có giấy tờ không đồng nghĩa với việc đương nhiên được cấp Giấy chứng nhận. Người sử dụng đất phải đáp ứng các điều kiện theo quy định.
Báo cáo viên lưu ý 4 vấn đề quan trọng. Thứ nhất, thời điểm bắt đầu sử dụng đất phải trước ngày 1/7/2014. Đây là mốc thời gian người dân cần đặc biệt lưu ý. Nếu đất không có giấy tờ nhưng được sử dụng từ trước ngày 1/7/2014 thì mới có cơ sở để xem xét theo nhóm quy định này.
Thứ hai, quá trình sử dụng đất không được vi phạm pháp luật đất đai. Nói cách khác, người dân phải sử dụng đất ổn định và không thuộc trường hợp vi phạm pháp luật về đất đai.
Thứ ba, đất không thuộc trường hợp được giao trái thẩm quyền. Đây là điểm dễ gây nhầm lẫn. Đất không có giấy tờ và đất được giao trái thẩm quyền là hai trường hợp khác nhau.
Đất không có giấy tờ là trường hợp người dân sử dụng đất nhưng không có giấy tờ chứng minh quyền sử dụng. Trong khi đó, đất giao trái thẩm quyền là trường hợp người dân có đất do một chủ thể không có thẩm quyền giao hoặc bán.
Thứ tư, đất phải được xác nhận không có tranh chấp. Đến thời điểm xem xét cấp giấy chứng nhận, thửa đất phải được UBND cấp xã xác nhận không có tranh chấp.
Hội nghị không chỉ cung cấp thông tin về các quy định pháp luật trong lĩnh vực đất đai mà còn giúp người dân nhận diện những rủi ro liên quan.
Đây là điều kiện nhằm bảo đảm việc cấp giấy chứng nhận không làm phát sinh hoặc làm phức tạp thêm tranh chấp về quyền sử dụng đất. Vì vậy, người dân cần lưu ý đến tình trạng pháp lý thực tế của thửa đất, không chỉ căn cứ vào việc mình đã sử dụng đất trong thời gian dài.
Từ các điều kiện trên, có thể thấy việc cấp giấy chứng nhận cho đất không có giấy tờ không phải là quy định "cứ sử dụng lâu năm là được cấp sổ". Cơ quan có thẩm quyền vẫn phải xem xét thời điểm sử dụng, quá trình quản lý, nguồn gốc đất và tình trạng tranh chấp.
Đặc biệt, người dân cần phân biệt rõ đất không có giấy tờ với đất giao trái thẩm quyền. Đây là hai nhóm trường hợp có nguồn gốc và điều kiện xem xét khác nhau. Việc hiểu đúng các khái niệm này sẽ giúp người dân chuẩn bị hồ sơ phù hợp, tránh nhầm lẫn trong quá trình thực hiện thủ tục cấp Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất.
Bên cạnh họat động tuyên truyền, Hội Luật gia thành phố còn trực tiếp giải đáp những vướng mắc cụ thể của người dân.
Đối với đất được giao trái thẩm quyền, ông Nguyễn Văn Hà lưu ý đây là trường hợp người dân nhận đất từ chủ thể không có thẩm quyền giao đất theo quy định.
Theo đó, để được xem xét cấp Sổ đỏ cần đáp ứng 4 điều kiện chính: Đất được giao trái thẩm quyền trước thời điểm luật định; đến nay không có tranh chấp; phù hợp với quy hoạch sử dụng đất ở; đồng thời người sử dụng đất có giấy tờ, biên lai chứng minh đã nộp tiền khi nhận đất.
Các giấy tờ về việc đã nộp tiền có ý nghĩa quan trọng. Nếu thửa đất đủ điều kiện được cấp giấy chứng nhận, cơ quan có thẩm quyền sẽ căn cứ vào số tiền người dân đã nộp và quy định hiện hành để xác định nghĩa vụ tài chính còn phải thực hiện, nếu có.
Qua hội nghị, Hội Luật gia Tp.Hà Nội và UBND xã Phúc Thịnh tiếp tục nhấn mạnh yêu cầu đưa pháp luật đến gần hơn với người dân. Không chỉ cung thông tin về các quy định pháp luật trong lĩnh vực đất đai, hội nghị còn giúp người dân nhận diện những rủi ro liên thường gặp trong thực tế.
