Hạ sát ông trùm ma tuý Mexico
Vụ việc được xem là thắng lợi quan trọng của chính quyền Mexico trong bối cảnh nước này chịu sức ép phải chứng minh hiệu quả chống tội phạm ma túy với chính quyền Mỹ. Oseguera, cựu cảnh sát, đã lãnh đạo băng đảng CJNG, trở thành một trong những tổ chức tội phạm quyền lực và tàn bạo nhất Mexico, theo nhận định của Cơ quan Phòng chống Ma túy Mỹ (Drug Enforcement Administration).
Chiến dịch được tiến hành tại thị trấn Tapalpa, bang Jalisco, với sự tham gia của nhiều lực lượng liên bang thuộc quân đội Mexico. Bộ Quốc phòng Mexico cho biết trong quá trình đột kích, các thành viên CJNG đã đấu súng với lực lượng an ninh, khiến 4 tay súng thiệt mạng tại chỗ.
Các sĩ quan cảnh sát phong tỏa khu vực nơi các phương tiện bị thành viên tội phạm có tổ chức phóng hỏa để chặn đường tại Zapopan, Mexico, sau chiến dịch quân sự khiến trùm ma túy Nemesio Oseguera, thường được biết đến với biệt danh “El Mencho”, thiệt mạng. (Ảnh: Gilberto Gallo/Reuters)
Oseguera cùng hai đối tượng khác bị thương nặng và tử vong khi đang được vận chuyển bằng máy bay về thủ đô Mexico City. Ba binh sĩ Mexico cũng bị thương và đã được đưa tới bệnh viện điều trị.
Bộ Quốc phòng Mexico xác nhận phía Mỹ đã cung cấp “thông tin bổ sung” hỗ trợ chiến dịch. Một quan chức quốc phòng Mỹ cho biết lực lượng đặc nhiệm liên ngành của Mỹ có tham gia, song nhấn mạnh đây là chiến dịch do quân đội Mexico chủ trì và thành công thuộc về phía Mexico.
Từ tháng 1 năm nay, Lực lượng Đặc nhiệm Liên ngành Chống Cartel đã phối hợp với quân đội Mexico thông qua Bộ Tư lệnh phương Bắc của Mỹ để đối phó hoạt động của các băng đảng dọc biên giới hai nước.
Tổng thống Mexico Claudia Sheinbaum ca ngợi nỗ lực của các cơ quan tham gia chiến dịch, khẳng định chính phủ đang làm việc mỗi ngày vì hòa bình, an ninh và công lý. Bà cho biết phần lớn hoạt động trên cả nước vẫn diễn ra bình thường và các bang đang phối hợp chặt chẽ để kiểm soát tình hình.
“Di sản đẫm máu”
Tuy nhiên, ngay sau chiến dịch, làn sóng bạo lực đã bùng phát tại bang Jalisco rồi lan sang các bang khác như Michoacán và Guanajuato. Các đối tượng nghi liên quan tới tội phạm có tổ chức đã đốt xe buýt, phóng hỏa cửa hàng, chặn đường và đụng độ với lực lượng chức năng.
Thống đốc Jalisco Pablo Lemus Navarro kêu gọi người dân ở trong nhà và thông báo tạm ngừng dịch vụ giao thông công cộng cho đến khi tình hình được kiểm soát. Ông cho biết bạo lực đã lan tới ít nhất 5 bang và khuyến cáo người dân tránh di chuyển trên các tuyến cao tốc.
Nhiều cuộc bạo loạn đã diễn ra (Nguồn: CNN)
Video ghi nhận tại thành phố nghỉ dưỡng Puerto Vallarta cho thấy nhiều đám cháy bùng lên và khói đen dày đặc. Hãng hàng không Air Canada đã tạm dừng các chuyến bay tới thành phố này.
Giới chức bang Michoacán cho biết đang nỗ lực khôi phục lưu thông sau các vụ phong tỏa đường. Trong khi đó, bang Guanajuato ghi nhận nhiều vụ cháy tại hiệu thuốc và cửa hàng tiện lợi, song chưa có báo cáo thương vong, chỉ thiệt hại về tài sản.
Bộ Ngoại giao Mỹ đã phát cảnh báo khuyến nghị công dân Mỹ trú ẩn tại chỗ ở các bang Jalisco, Tamaulipas và Michoacán do các hoạt động an ninh đang diễn ra và nguy cơ tội phạm.
Nhân vật bị truy nã gắt gao
Oseguera từng hoạt động trong Milenio Cartel trước khi CJNG tách ra và nhanh chóng vươn lên thành thủ lĩnh. Dưới sự lãnh đạo của ông ta, CJNG mở rộng ảnh hưởng mạnh mẽ tại Jalisco và nhiều khu vực khác.
Năm 2018, Văn phòng Tổng chưởng lý Mexico treo thưởng 30 triệu peso (khoảng 13 tỷ đồng) cho thông tin dẫn đến việc bắt giữ Oseguera. Phía Mỹ cũng treo thưởng tới 15 triệu USD (khoảng 389 tỷ đồng).
Cơ quan Phòng chống Ma túy Mỹ phát lệnh truy nã đối với Nemesio Oseguera Cervantes (Nguồn: DEA)
Năm 2022, Bộ Tư pháp Mỹ truy tố Oseguera với cáo buộc cầm đầu đường dây sản xuất và phân phối fentanyl vào thị trường Mỹ. Đến năm 2025, Bộ Ngoại giao Mỹ xếp Oseguera vào danh sách khủng bố toàn cầu đặc biệt.
Thứ trưởng Ngoại giao Mỹ Christopher Landau mô tả cái chết của Oseguera là diễn biến tích cực cho Mexico, Mỹ và khu vực Mỹ Latinh, song bày tỏ lo ngại trước tình trạng hỗn loạn bùng phát.
Trước đây, Tổng thống Claudia Sheinbaum từng tỏ ra hoài nghi chiến lược nhắm vào các “ông trùm” ma túy, cảnh báo việc triệt hạ thủ lĩnh có thể khiến các băng nhóm phân rã và làm gia tăng bạo lực giữa các phe phái.
Tuy nhiên, vấn đề an ninh vẫn là thách thức lớn đối với chính quyền của bà, nhất là trong bối cảnh cựu Tổng thống Mỹ Donald Trump liên tục gây sức ép, đe dọa tăng thuế nhập khẩu hoặc can thiệp quân sự nếu Mexico không đạt tiến triển rõ rệt trong kiểm soát buôn bán ma túy.
Chính quyền Mexico khẳng định phản đối mọi hành động can thiệp quân sự từ bên ngoài vì cho rằng điều đó vi phạm chủ quyền quốc gia, đồng thời nhấn mạnh sẽ tăng cường hợp tác trực tiếp với các đối tác an ninh Mỹ để đối phó tội phạm có tổ chức.
Nguồn: CNN, Reuters
Phạm Trang
