Trong hầu hết các ngành công nghiệp, việc một nhân viên nghỉ việc hiếm khi trở thành tin tức lớn. Ngay cả khi đó là một lãnh đạo cấp cao, thị trường thường chỉ phản ứng trong thời gian ngắn trước khi nhanh chóng ổn định trở lại. Nhưng Google lại đang là một ngoại lệ đối với lý thuyết này.
Thứ Hai vừa qua, cổ phiếu Alphabet giảm tới 7% trong phiên giao dịch, xóa sổ khoảng 269 tỷ USD vốn hóa chỉ trong một ngày. Không phải vì kết quả kinh doanh kém, không phải vì scandal hay khủng hoảng pháp lý, mà vì sự ra đi của 2 nhân viên.
Người đầu tiên là Noam Shazeer, Phó Chủ tịch Kỹ thuật của Google và đồng lãnh đạo dự án Gemini. Với giới AI, Shazeer là một cái tên đặc biệt. Ông là đồng tác giả của bài báo khoa học nổi tiếng "Attention Is All You Need" công bố năm 2017, công trình đã khai sinh kiến trúc Transformer, nền tảng cho gần như mọi mô hình AI hiện đại từ ChatGPT cho tới Gemini.
Điều khiến giới đầu tư chú ý hơn nữa là Google từng bỏ ra tới 2,7 tỷ USD để đưa Shazeer trở lại công ty thông qua thương vụ liên quan tới startup Character.AI vào năm 2024. Thế nhưng chưa đầy hai năm sau, ông lại quyết định rời Google để gia nhập OpenAI.
Nếu chỉ có một trường hợp như vậy, có lẽ phản ứng của thị trường sẽ không mạnh đến thế. Tuy nhiên, chỉ một ngày sau thông báo của Shazeer, Google tiếp tục mất thêm một nhân vật có ảnh hưởng đặc biệt khác.
Đó là John Jumper, nhà khoa học của Google DeepMind và đồng chủ nhân Giải Nobel Hóa học 2024 nhờ công trình AlphaFold. Hệ thống AI này có khả năng dự đoán cấu trúc protein với độ chính xác cao, được giới khoa học đánh giá là một trong những đột phá quan trọng nhất của AI trong lĩnh vực sinh học và y học hiện đại.
Sau gần chín năm làm việc tại DeepMind, Jumper xác nhận sẽ rời Google để gia nhập Anthropic, công ty đứng sau chatbot Claude và hiện được xem là một trong những đối thủ lớn nhất của Google trong cuộc đua AI.
Việc hai nhân vật quan trọng cùng rời đi trong vòng chưa đầy một tuần đã khiến giới đầu tư đặt ra một câu hỏi khó chịu: điều gì đang xảy ra bên trong Google?
Trên thực tế, rất ít người tin rằng các nhà khoa học như John Jumper và Noam Shazeer đáng giá tới 269 tỷ USD. Ngay cả những nhà phân tích được trích dẫn trong các báo cáo thị trường cũng thừa nhận mức giảm vốn hóa này khó có thể giải thích đơn thuần bằng giá trị của hai cá nhân.
Điều mà thị trường thực sự lo lắng nằm ở một vấn đề khác. Google từ lâu được xem là một trong những cái nôi của AI hiện đại. Công ty sở hữu DeepMind, đơn vị nghiên cứu đứng sau AlphaFold và hàng loạt đột phá khoa học khác. Transformer, công nghệ nền tảng của cuộc cách mạng AI tạo sinh hiện nay, cũng được sinh ra từ chính Google. Trong khi đó, Alphabet đang chi hàng trăm tỷ USD để xây dựng trung tâm dữ liệu, mua GPU và mở rộng hạ tầng phục vụ AI.
Thế nhưng trong lúc công ty đổ nguồn lực khổng lồ vào cuộc đua này, những bộ óc đứng sau các công nghệ quan trọng nhất lại đang lần lượt chuyển sang các đối thủ như OpenAI và Anthropic. Đó mới là điều khiến phố Wall lo ngại.
Trong nhiều tháng qua, cuộc đua AI thường được mô tả như cuộc cạnh tranh về sức mạnh tính toán. Công ty nào sở hữu nhiều GPU hơn, xây được nhiều trung tâm dữ liệu hơn và chi nhiều tiền hơn sẽ có lợi thế. Thế nhưng GPU có thể mua thêm, trung tâm dữ liệu có thể xây mới, tài chính có thể huy động thêm.
Nhưng những nhà khoa học có khả năng tạo ra AlphaFold hay đồng viết nên kiến trúc Transformer lại là nguồn lực cực kỳ hiếm. Bởi vậy, cú giảm 269 tỷ USD của Alphabet có thể không chỉ phản ánh nỗi lo về hai nhân viên nghỉ việc. Nó phản ánh niềm tin của nhà đầu tư rằng trong cuộc đua AI, tài sản quý giá nhất không nằm trong các trung tâm dữ liệu trị giá hàng trăm tỷ USD.
Tài sản quý giá nhất vẫn là những con người đủ khả năng tạo ra thế hệ đột phá tiếp theo.
Nguyễn Hải
