Kỹ thuật viên Hoàng Thị Thu Hà, công tác tại Trung tâm Pháp y Hà Nội, cho biết trong nhiều năm làm nghề, chị đã chứng kiến không ít trường hợp khiến bản thân nhớ mãi. Có những kết quả xét nghiệm giúp gỡ bỏ nghi ngờ, nhưng cũng có những trường hợp lại khiến cả gia đình rơi vào im lặng nặng nề.
Một trong những câu chuyện khiến chị Hà nhớ mãi là trường hợp của một bé gái khoảng 4 tuổi, được gia đình đưa đến xét nghiệm ADN để xác định quan hệ huyết thống với người cha.
Theo lời kể của chị Hà, người đưa cháu bé đến trung tâm không phải cha mẹ mà là bà nội. Trong câu chuyện với nhân viên xét nghiệm, người bà cho biết cháu bé được sinh ra và lớn lên trong gia đình, được cả nhà chăm sóc, yêu thương từ khi còn đỏ hỏn. Đặc biệt, ông bà nội rất gắn bó với đứa trẻ.
Tuy nhiên, thời gian gần đây, những lời xì xào của hàng xóm bắt đầu khiến bà day dứt. Nhiều người nói rằng đứa trẻ “chẳng có nét gì giống bố”, thậm chí buông lời nghi ngờ gia đình đang “nuôi cháu tu hú”.
“Bà nói rằng chỉ muốn làm xét nghiệm cho yên tâm. Bà tin chắc cháu là máu mủ của gia đình mình”, chị Hà nhớ lại.
Hôm lấy mẫu xét nghiệm, người cha của bé được lấy mẫu trực tiếp tại trung tâm để đối chiếu với mẫu của cháu bé. Với những người làm trong lĩnh vực pháp y, đây là quy trình quen thuộc. Tuy nhiên, phía sau mỗi lần xét nghiệm lại có thể là một kết quả khiến cả gia đình thay đổi.
Sau khi hoàn tất các bước phân tích ADN, kết quả cuối cùng khiến cả ê-kíp xét nghiệm lặng đi: người đàn ông được xác định không có quan hệ huyết thống cha – con với bé gái.
Lời đề nghị thay đổi kết quả ADN
Ngày gia đình đến nhận kết quả, người bà cầm tờ giấy xét nghiệm mà lặng người trong một lúc rất lâu. Rồi bà bật khóc.
Theo lời chị Hà, người bà khóc suốt cả buổi sáng. Bà nói rằng mình rất yêu thương đứa trẻ, chỉ mong có cách nào đó để kết quả khác đi.
“Bà hỏi chúng tôi liệu có cách nào thay đổi kết quả hay không. Bà chỉ mong cháu vẫn là cháu nội của mình”, chị Hà kể lại.
Những tình huống như vậy khiến những người làm xét nghiệm rơi vào thế khó xử. Họ hiểu rằng phía sau tờ kết quả là cảm xúc và số phận của nhiều con người. Nhưng khoa học không cho phép thay đổi sự thật.
Theo chị Hà, xét nghiệm ADN dựa trên nguyên tắc so sánh vật liệu di truyền giữa các cá thể. Kết quả phản ánh chính xác mối quan hệ sinh học, không thể điều chỉnh theo mong muốn của bất kỳ ai.
“Chúng tôi chỉ có thể giải thích rằng kết quả ADN phản ánh quan hệ huyết thống về mặt sinh học. Nhưng tình cảm giữa ông bà và đứa trẻ là điều khác. Nếu đã yêu thương và nuôi dưỡng cháu bao nhiêu năm, thì tình cảm ấy vẫn là thật”, chị Hà nói.
Sau khi được giải thích và trò chuyện khá lâu, người bà dần bình tĩnh trở lại. Bà hiểu rằng kết quả xét nghiệm là điều không thể thay đổi. Nhưng tình cảm dành cho đứa cháu nhỏ mà bà đã bế bồng, chăm sóc suốt những năm đầu đời vẫn còn nguyên vẹn.
Theo chị Hà, làm việc trong lĩnh vực xét nghiệm ADN đôi khi giống như đứng trước những bước ngoặt của cuộc đời người khác. Một tờ kết quả có thể giúp làm sáng tỏ sự thật, nhưng cũng có thể khiến nhiều mối quan hệ trong gia đình bị thử thách.
Chị cũng cho biết từng gặp những trường hợp người thân tìm cách “nhờ vả” để thay đổi kết quả xét nghiệm. Tuy nhiên, với những người làm khoa học, điều đó là không thể.
“ADN không cho phép chúng tôi làm khác đi. Kết quả phải đúng với mẫu xét nghiệm. Không có chuyện muốn thế nào thì ra thế đó”, chị Hà khẳng định.
Sau nhiều năm làm nghề, chị Hà cho biết mình đã chứng kiến không ít trường hợp xét nghiệm cho kết quả bất ngờ. Thậm chí có những ca, kết quả cho thấy đứa trẻ không có quan hệ huyết thống với cả người cha lẫn người mẹ được cho là sinh ra mình.
Những câu chuyện như vậy khiến những người làm nghề hiểu rằng, phía sau mỗi mẫu ADN không chỉ là dữ liệu gene mà còn là cả một câu chuyện đời. Và đôi khi, điều khó khăn nhất với họ không phải là phân tích trình tự di truyền, mà là chứng kiến cảm xúc của những người trong cuộc khi sự thật được hé lộ.
Ngọc Minh
