RT đưa tin, Ấn Độ và Nga đã chính thức đưa vào thực thi Hiệp định Trao đổi Hậu cần tương hỗ (RELOS), đánh dấu bước phát triển mới trong quan hệ hợp tác quốc phòng giữa hai nước. Theo đó cho phép hai nước triển khai quân đội, tàu chiến và máy bay trên lãnh thổ của nhau, ngay cả trong thời kỳ xung đột.
Bên cạnh việc tăng cường hợp tác quốc phòng và hợp lý hóa các hoạt động quân sự của hai nước, hiệp định này cũng cung cấp cho Ấn Độ quyền tiếp cận quan trọng đến các cảng dọc theo tuyến đường biển phía bắc, từ Vladivostok đến Murmansk.
Các cuộc thảo luận về thỏa thuận RELOS bắt đầu từ năm 2018 và thường xuyên được đề cập trong các hội nghị thượng đỉnh song phương. Đến tháng 12/2021, có thông tin cho rằng thỏa thuận đang ở giai đoạn cuối, nhưng các vấn đề kỹ thuật và sự khác biệt về ngôn từ đã gây ra sự chậm trễ. Xung đột ở Ukraine càng làm kéo dài thêm các cuộc đàm phán.
Tháng 2/2025, thỏa thuận được ký kết tại Moscow. Nga đã phê chuẩn thỏa thuận này vào tháng 12 cùng năm, và Tổng thống Vladimir Putin đã ký ban hành thành luật. Thỏa thuận có hiệu lực vào ngày 12/1/2026.
Quân đội Ấn Độ. Ảnh minh hoạ
Chi tiết hiệp ước
Hiệp ước RELOS cho phép cả hai quốc gia tiếp cận các căn cứ quân sự, cảng và sân bay của nhau để hỗ trợ hậu cần. Qua đó tạo điều kiện thuận lợi cho việc tiếp nhiên liệu, sửa chữa và cung cấp vật tư cho tàu chiến và máy bay. Theo tài liệu được công bố gần đây, thỏa thuận này cho phép triển khai đồng thời tối đa 3.000 binh sĩ, 5 tàu chiến và 10 máy bay đóng quân trên lãnh thổ của nhau.
Thỏa thuận này sẽ cực kỳ hữu ích cho công tác hậu cần và tiếp cận các cơ sở trong các cuộc tập trận quân sự. Cùng với hỗ trợ hậu cần, hiệp ước sẽ bao gồm chỗ ở, chăm sóc y tế, vận chuyển, vật tư, nước, điện, sửa chữa, kiểm soát không lưu, hỗ trợ dẫn đường, bãi đỗ xe và dịch vụ mặt đất cho máy bay. Theo RELOS, việc hoàn trả chi phí, nghĩa là trao đổi hàng hóa thay vì thanh toán, cũng được cho phép.
Ấn Độ và Nga tiến hành các cuộc tập trận quân sự chung hai năm một lần mang tên INDRA, được thiết kế để tăng cường khả năng phối hợp tác chiến và chống khủng bố giữa lực lượng lục quân, không quân và hải quân hai nước. Các cuộc tập trận gần đây, như INDRA-2025, bao gồm các cuộc diễn tập bộ binh ở Rajasthan và các hoạt động hải quân ở Vịnh Bengal, tập trung vào chống khủng bố và an ninh hàng hải.
RELOS sẽ hỗ trợ huấn luyện chéo giữa các lực lượng quân sự. Điều này sẽ tạo điều kiện thuận lợi rất lớn cho các nhiệm vụ Hỗ trợ Nhân đạo và Cứu trợ Thảm họa (HADR) tại các khu vực mà các quốc gia này quan tâm. Hai bên có thể hỗ trợ các nhiệm vụ tìm kiếm và cứu nạn.
Về mặt hậu cần, thỏa thuận này giúp đơn giản hóa việc bảo dưỡng các thiết bị quân sự có nguồn gốc từ Nga, vốn chiếm một tỷ lệ lớn trong kho vũ khí của Ấn Độ. Thỏa thuận này đóng vai trò như một yếu tố nhân rộng về mặt hậu cần cho cả hai nước, tăng cường hợp tác an ninh hàng hải, đặc biệt trong bối cảnh các liên minh toàn cầu đang thay đổi.
Hiệp định có hiệu lực trong 5 năm, với điều khoản tự động gia hạn khi có sự đồng thuận của cả hai bên. Hiệp định được áp dụng cả trong thời bình và thời chiến, đánh dấu một bước tiến thiết thực trong việc tăng cường mối quan hệ quốc phòng lâu dài.
Ảnh minh hoạ: RT
Đôi bên cùng có lợi
Ấn Độ và Nga đã có kinh nghiệm chiến đấu cả trong quá khứ và hiện tại. Hai nước có thể học hỏi lẫn nhau rất nhiều. Điều này sẽ dễ dàng đạt được hơn khi quân đội đóng quân cùng nhau trong thời gian dài hơn. Cần thiết phải có sự chia sẻ kinh nghiệm giữa hai nước trong việc sử dụng các công nghệ mới trong các lĩnh vực như tác chiến nhận thức, chiến tranh mạng và điện tử, tên lửa siêu thanh và vũ khí năng lượng định hướng.
Hiệp định RELOS cũng sẽ giúp thúc đẩy hoạt động thương mại năng lượng và khoáng sản giữa hai nước, đồng thời giúp việc vận chuyển các thiết bị quân sự trở nên dễ dàng hơn rất nhiều.
Đối với Ấn Độ, hiệp định này cung cấp quyền tiếp cận trực tiếp các tuyến đường vận tải biển Bắc Cực do Nga kiểm soát (Tuyến đường biển phía Bắc).
Thỏa thuận này cho phép tiếp cận lẫn nhau, cụ thể là cấp cho Ấn Độ quyền tiếp cận các cảng biển vùng Bắc Cực của Nga, bao gồm cả các cảng như Murmansk và Severomorsk. Nhìn chung, thỏa thuận này ủng hộ sự quan tâm ngày càng tăng của Ấn Độ đối với khu vực Bắc Cực, bao gồm cả việc tìm nguồn cung cấp khí đốt tự nhiên hóa lỏng (LNG) từ bán đảo Yamal của Nga. Điều này đặc biệt quan trọng khi Ấn Độ đang tìm cách đa dạng hóa nguồn nhập khẩu năng lượng sau khi cuộc chiến ở Iran làm gián đoạn nguồn cung từ vùng Vịnh.
Hiệp ước với Nga khác với hiệp ước với Mỹ như thế nào?
Nhiều nhà bình luận ở Ấn Độ đã so sánh hiệp định RELOS giữa Ấn Độ và Nga với một thỏa thuận khác được New Delhi và Washington ký kết cách đây một thập kỷ.
LEMOA (Bản ghi nhớ trao đổi hậu cần) và COMCASA (Thỏa thuận về khả năng tương thích và an ninh thông tin liên lạc) là những hiệp ước quân sự nền tảng giữa Ấn Độ và Mỹ, tăng cường khả năng tương tác chiến lược. Được ký kết năm 2016, LEMOA cho phép tiếp cận lẫn nhau các cơ sở hậu cần và tiếp nhiên liệu quân sự. Được ký kết năm 2018, COMCASA cho phép sử dụng các hệ thống thông tin liên lạc mã hóa, an toàn và công nghệ cao giữa quân đội hai nước.
LEMOA là một thỏa thuận "được thiết kế riêng" cho Ấn Độ, một phiên bản của Thỏa thuận Hỗ trợ Hậu cần (LSA) tiêu chuẩn mà Mỹ ký kết với các đồng minh của mình. Thỏa thuận này giúp đơn giản hóa việc hỗ trợ hậu cần song phương (nhiên liệu, thực phẩm, phụ tùng thay thế) trong các chuyến ghé cảng, các cuộc tập trận chung và huấn luyện, từ đó tăng cường các hoạt động hàng hải.
COMCASA cho phép Mỹ chia sẻ các thiết bị liên lạc chuyên dụng, an toàn, tạo điều kiện thuận lợi cho việc phối hợp hoạt động và khả năng tương tác tốt hơn; cho phép lực lượng vũ trang Ấn Độ sử dụng các hệ thống công nghệ cao do Mỹ sản xuất một cách an toàn.
Cả hai đều là một phần của bốn thỏa thuận nền tảng (bao gồm GSOMIA và BECA) được thiết kế để thúc đẩy hợp tác quốc phòng, tăng cường lòng tin lẫn nhau và tạo điều kiện thuận lợi cho việc chia sẻ thông tin an toàn, theo thời gian thực.
Tuy nhiên, hiệp ước RELOS ký với Moscow khác với các thỏa thuận mà New Delhi đã ký với Washington vì nó cho phép đóng quân thường trực, bao gồm quân đội, máy bay, tàu chiến, v.v., điều mà không có bất kỳ thỏa thuận nào khác cho phép.
Tên lửa Akash do Ấn Độ tự sản xuất.
Hướng tới những mối quan hệ cấp độ tiếp theo
Quan hệ Đối tác Chiến lược Ấn Độ-Nga, được thiết lập năm 2000 và nâng lên cấp độ “Đặc biệt và Ưu tiên” năm 2010, là trụ cột nền tảng trong chính sách đối ngoại của Ấn Độ. Dựa trên sự tin tưởng lẫn nhau và sự hội tụ chiến lược, quan hệ này bao gồm quốc phòng, năng lượng, không gian và công nghệ.
Tháng 12/2021, một hình thức mới gọi là “Đối thoại 2+2” được bổ sung, trong đó cả Bộ trưởng ngoại giao và bộ trưởng quốc phòng cùng gặp mặt. Mối quan hệ này vẫn đóng vai trò quan trọng đối với quyền tự chủ chiến lược và quan điểm đa cực của Ấn Độ, vượt qua những biến động địa chính trị, đặc biệt là khi kim ngạch thương mại đạt kỷ lục vượt quá 68 tỷ đô la trong năm tài chính 2024-2025.
Hiệp định RELOS đưa mối quan hệ lên một tầm cao mới. Thỏa thuận này khác biệt so với bất kỳ thỏa thuận nào khác. Ấn Độ không cho phép bất kỳ quốc gia nào sử dụng lãnh thổ của mình trong các tình huống xung đột. Nga, quốc gia duy nhất trong nhóm P5 không có sự hiện diện ở khu vực Ấn Độ Dương, lại được tiếp cận lãnh thổ nhờ RELOS.
Trước đây, Mỹ đã áp đặt lệnh trừng phạt CAATSA đối với Ấn Độ vì mua thiết bị của Nga (hệ thống phòng không S400). Giờ đây, việc có các kho chứa thiết bị của Nga tại Ấn Độ sẽ trở nên khả thi. Việc đưa vào vận hành cũng diễn ra đúng thời điểm.
RELOS sẽ tăng cường khả năng tương tác giữa các lực lượng quân sự và củng cố chiến lược Ấn Độ Dương - Thái Bình Dương của Ấn Độ bằng cách cho phép triển khai tầm xa bằng cách sử dụng mạng lưới hơn 40 căn cứ quân sự của Nga. Hiệp định này thúc đẩy hợp tác quân sự và hỗ trợ hậu cần giữa Ấn Độ và một trong những đồng minh đáng tin cậy nhất của nước này.
Thỏa thuận này rất quan trọng đối với Ấn Độ, vì nó hỗ trợ việc duy trì 60 đến 70% kho vũ khí quân sự của Ấn Độ có nguồn gốc từ Nga, bao gồm tàu ngầm, máy bay Su-30MKI và hệ thống S-400. RELOS tăng cường tầm hoạt động và khả năng duy trì hoạt động của Hải quân và Không quân Ấn Độ, đặc biệt là đối với các trang thiết bị có nguồn gốc từ Nga, và cải thiện khả năng sẵn sàng về hậu cần cho các hoạt động ở xa.
Hiệp định RELOS rõ ràng là một quyết định "đôi bên cùng có lợi", tăng cường quyền tự chủ chiến lược cho Ấn Độ đồng thời cung cấp cho Nga chiều sâu hậu cần ở vùng biển ấm hơn.
Các hiệp định như RELOS giúp hai quốc gia xích lại gần nhau hơn và tăng cường hợp tác trong các chương trình sản xuất quốc phòng hiện tại và tương lai như tên lửa BrahMos, súng trường AK 203, 12 máy bay SU-30 MKI bổ sung và nâng cấp hạm đội.
RELOS cũng mang lại sự hợp tác lớn hơn trong các chương trình tương lai tiềm năng như Su-57E, trực thăng vận tải hạng nhẹ (LUH) Ka 226T và tên lửa không đối không R-37M. Có nhiều cơ hội để hợp tác trong lĩnh vực máy bay không người lái Shaheed, một công nghệ mà Nga đã làm chủ và Ấn Độ đang nghiên cứu để sản xuất.
