Hiệu trưởng Trường ĐHSP Hà Nội nói về điểm thi THPT môn Văn năm nay: "Khác với hình dung của nhiều người"

Sáng 1/7, phổ điểm các môn thi tốt nghiệp THPT năm 2026 được công bố, ngay lập tức thu hút sự quan tâm của học sinh, phụ huynh và các trường đại học. Trong đó, môn Ngữ văn tiếp tục là một trong những môn được chú ý nhất, không chỉ bởi đây là môn thi bắt buộc mà còn vì cách ra đề, cách chấm và phổ điểm năm nay cho thấy nhiều chuyển biến đáng nói.

Nhận định về phổ điểm thi tốt nghiệp THPT năm 2026, PGS.TS Nguyễn Đức Sơn, Hiệu trưởng Trường Đại học Sư phạm Hà Nội (Trường ĐHSP Hà Nội) chia sẻ trong 1 bài viết của Bộ Giáo dục và Đào tạo (GD&ĐT): “Phổ điểm của các môn năm nay tương đối đẹp, phân bố đồng đều, đặc biệt có sự phân hoá tốt. Độ phân hoá tốt sẽ có lợi cho các trường đại học, cao đẳng có thể sử dụng kết quả này để tuyển sinh”.

Đáng chú ý, riêng với môn Ngữ văn, ông cho rằng kết quả năm nay mang đến một tín hiệu tích cực: “Riêng môn Ngữ văn, phổ điểm của năm nay khá đẹp và khác với hình dung của nhiều người trước khi nhìn thấy phổ điểm. Phổ điểm này phản ánh công việc giảng dạy và học tập tại các trường trung học phổ thông đã sẵn sàng với những yêu cầu kiểm tra, đánh giá”.

Môn Văn không có điểm 10

Theo thống kê được Tạp chí điện tử Giáo dục Việt Nam dẫn từ dữ liệu phổ điểm, điểm trung bình môn Ngữ văn năm 2026 là 6,5; điểm trung vị 6,75; mức điểm có nhiều thí sinh đạt nhất là 7,0. Cả nước không ghi nhận thí sinh đạt điểm 10 môn Ngữ văn, song có 8 thí sinh đạt 9,5 và 9,75. Số thí sinh dưới trung bình là 132.685 em, tương ứng 11,083%.

Việc không có điểm 10 ở môn Văn không đồng nghĩa phổ điểm “xấu”. Với một môn thi tự luận, phổ điểm thường được nhìn ở sự phân bố, độ phân hóa và khả năng phản ánh năng lực thực tế của thí sinh, thay vì chỉ căn cứ vào số lượng điểm tuyệt đối.

So với các năm trước, tỷ lệ thí sinh đạt từ 7 điểm trở lên môn Ngữ văn giảm rõ. Theo Tạp chí điện tử Giáo dục Việt Nam, năm nay tỷ lệ này là 35,39%, trong khi năm 2025 là 51,16% và năm 2024 là 64,57%. Điều này cho thấy đề thi có khả năng phân loại thí sinh rõ hơn, hạn chế tình trạng phổ điểm dồn quá nhiều ở nhóm điểm khá, giỏi.

Đây cũng là lý do nhận định của PGS.TS Nguyễn Đức Sơn với Bộ Giáo dục và Đào tạo nhận được chú ý. Trước khi phổ điểm được công bố, nhiều người lo ngại đề Văn theo hướng mới, sử dụng ngữ liệu mới và câu hỏi mở có thể khiến kết quả biến động mạnh. Tuy nhiên, thực tế phổ điểm lại cho thấy học sinh đã có mức độ thích ứng nhất định.

Sự thay đổi từ cách dạy và học môn Văn ở trường THPT

Theo PGS.TS Nguyễn Đức Sơn, phổ điểm năm nay không chỉ là câu chuyện điểm số. Ông cho rằng kết quả này phản ánh hoạt động dạy và học ở các trường THPT sau 2 năm đi theo định hướng mới: phát triển phẩm chất và năng lực người học. “Điều này thể hiện rất rõ trong đề thi và cách làm, điều đó chứng tỏ đã có sự chuyển dịch tốt”, ông nhận định.

Sự chuyển dịch này bắt nguồn từ định hướng đổi mới môn Ngữ văn trong Chương trình giáo dục phổ thông 2018. Môn Văn không còn chỉ đặt trọng tâm vào việc học thuộc tác giả, tác phẩm hay ghi nhớ bài mẫu. Thay vào đó, học sinh được rèn năng lực đọc hiểu, viết, nói, nghe; biết tiếp cận văn bản mới, trình bày quan điểm cá nhân và lập luận có căn cứ.

Từ năm 2022, Bộ GD&ĐT đã ban hành Công văn 3175/BGDĐT-GDTrH về đổi mới phương pháp dạy học và kiểm tra, đánh giá môn Ngữ văn ở trường phổ thông. Văn bản này yêu cầu khắc phục tình trạng dạy học nặng về thuyết giảng, đọc chép, yêu cầu học sinh thuộc lòng theo văn mẫu; đồng thời tăng cường hoạt động thực hành, vận dụng, trình bày, thảo luận để rèn kỹ năng đọc, viết, nói, nghe cho học sinh.

Một điểm quan trọng khác là trong dạy đọc, ngữ liệu được xem là phương tiện để hình thành năng lực đọc hiểu, chứ không phải mục tiêu cuối cùng. Nói cách khác, học sinh không chỉ học một văn bản cụ thể trong sách giáo khoa, mà cần học cách đọc những văn bản cùng thể loại hoặc cùng loại hình.

Giáo viên và học sinh đã quen hơn với yêu cầu đánh giá mới

Một thay đổi đáng chú ý trong kiểm tra, đánh giá môn Văn hiện nay là việc sử dụng đề mở, ngữ liệu ngoài sách giáo khoa và các tiêu chí chấm theo hướng rõ ràng hơn. Công văn 3175 của Bộ GD&ĐT cũng khuyến khích xây dựng, sử dụng đề mở để phát huy khả năng sáng tạo của học sinh, đồng thời xây dựng công cụ đánh giá nhằm hạn chế tính chủ quan, cảm tính của người chấm.

Ở góc nhìn của người đứng đầu một trường sư phạm lớn, PGS.TS Nguyễn Đức Sơn cho rằng quá trình bồi dưỡng giáo viên thời gian qua đã giúp đội ngũ nhà giáo làm quen với các công cụ, phương pháp kiểm tra, đánh giá theo hướng tiếp cận năng lực, trong đó có rubric.

Ông nói: “Tôi cho rằng sau 2 năm, giáo viên đã quen dần với cách kiểm tra, đánh giá như thế, học sinh cũng được dạy theo cách như vậy. Điều đó minh chứng cho việc giáo dục đã đáp ứng được với mục tiêu của chương trình đặt ra”.

Điều này cũng lý giải vì sao phổ điểm Văn năm nay dù không có điểm 10 vẫn được đánh giá là “khá đẹp”. Khi đề thi không còn chỉ kiểm tra học sinh nhớ được bao nhiêu kiến thức, mà hướng tới đánh giá khả năng đọc hiểu, cảm thụ, lập luận và diễn đạt, phổ điểm sẽ phản ánh rõ hơn năng lực thực tế của người học.