Cuộc đối đầu giữa U23 Việt Nam và U23 Trung Quốc tại Bán kết VCK U23 châu Á 2026 không chỉ là một trận đấu mang ý nghĩa chuyên môn thuần túy. Nó còn khơi lại rất nhiều tầng cảm xúc, ký ức và cả những mối duyên nợ kéo dài suốt nhiều thập kỷ giữa bóng đá hai quốc gia. Trong bối cảnh ấy, những nhận xét mới đây của cựu HLV trưởng ĐTQG và U23 Việt Nam – ông Philippe Troussier – vì thế càng thu hút sự chú ý, vừa mang giá trị tham khảo, vừa gợi mở nhiều góc nhìn để phân tích, bình luận.
Trước hết, không thể không nhắc tới mối duyên nợ đặc biệt giữa bóng đá Việt Nam và Trung Quốc. Ở cấp độ đội tuyển quốc gia hay các đội trẻ, những lần chạm trán giữa hai nền bóng đá luôn mang sắc thái riêng, vượt ra ngoài khuôn khổ một trận đấu thông thường. Từ những chiến thắng mang tính biểu tượng của bóng đá Việt Nam trong hơn một thập kỷ qua, cho tới các cuộc so tài căng thẳng ở đấu trường châu lục, Trung Quốc luôn được xem là đối thủ mà chúng ta rất muốn gặp để rồi khao khát thắng.
Với cầu thủ Việt Nam, đó là động lực tinh thần rất lớn, nhưng cũng tiềm ẩn không ít áp lực. Còn với bóng đá Trung Quốc, Việt Nam từ chỗ bị xem là “chiếu dưới” nay đã trở thành một đối thủ khiến họ phải dè chừng thực sự. Chính bối cảnh lịch sử ấy khiến mọi nhận định trước trận bán kết này đều được soi chiếu dưới lăng kính đặc biệt.
Trong những chia sẻ của mình, ông Troussier đã phân tích khá rõ điểm mạnh, điểm yếu của U23 Việt Nam, đồng thời đặt chúng trong tương quan với lối chơi và đặc trưng của bóng đá Trung Quốc.
Cụ thể, ông nói: "Đối với U23 Việt Nam, việc được gặp U23 Trung Quốc dễ dàng hơn nhiều so với Uzbekistan. Còn đối với U23 Trung Quốc, thi đấu với Việt Nam lại thích hơn nhiều so với khả năng gặp UAE.
Trước những đối thủ có thể hình mạnh mẽ, U23 Việt Nam đã xuyên thủng hàng phòng ngự bằng những pha di chuyển linh hoạt và đường chuyền ngắn với tốc độ nhanh. Việc thắng cả 3 trận vòng bảng và chỉ để thủng lưới một bàn, thể hiện khả năng thực thi chiến thuật xuất sắc của đội tuyển này...". Về điểm yếu của U23 Việt Nam, ông Troussier cho rằng chính là khả năng chống không chiến khi đã thua 2 bàn trước UAE vì không chiến.
Dưới góc độ chuyên môn thuần túy, đây là những đánh giá không hề cảm tính. U23 Việt Nam hiện tại vẫn dựa nhiều vào sự gắn kết tập thể, khả năng tổ chức chiến thuật chặt chẽ, tinh thần thi đấu kỷ luật và sự linh hoạt trong chuyển trạng thái. Tuy nhiên, những hạn chế về thể hình, thể lực so với các đội bóng Đông Á, đặc biệt là Trung Quốc, cũng là điều đã được chỉ ra. Ngoài ra, việc phụ thuộc khá lớn vào một số trụ cột trong những thời điểm then chốt cũng có thể trở thành điểm yếu nếu đối phương nghiên cứu kỹ và tìm cách khóa chặt.
Chính việc ông Troussier “chỉ ra đúng vấn đề” lại khiến nhiều người hâm mộ không khỏi lo ngại. Bởi khi đối thủ nắm bắt được những điểm yếu mang tính hệ thống, nguy cơ U23 Việt Nam bị khai thác là hoàn toàn có thật. Song ở các giải đấu lớn, nhất là khi đã vào tới vòng bán kết, sự khác biệt đôi khi không nằm ở việc ai biết nhiều hơn về đối thủ, mà ở chỗ ai thực hiện tốt hơn những gì mình đã chuẩn bị. Và đây cũng là điểm mấu chốt để nhìn lại những nhận định của ông Troussier trong bối cảnh hiện tại.
Điều quan trọng nhất, như chính lịch sử bóng đá Việt Nam gần đây đã chứng minh, nằm ở ranh giới giữa lý thuyết và thực hành. Ông Troussier từng được đánh giá rất cao về mặt tư duy chiến thuật, khả năng phân tích và định hướng. Những bản kế hoạch dài hơi, những triết lý mang tính hệ thống mà ông đưa ra cho bóng đá Việt Nam không phải không có cơ sở. Tuy nhiên, khi bước vào thực tế thi đấu, đặc biệt ở các giải chính thức, đội tuyển và U23 Việt Nam dưới thời ông lại liên tiếp nhận những kết quả không như mong đợi. Khoảng cách giữa ý tưởng và khả năng triển khai, giữa lý thuyết và hiệu quả trên sân cỏ, rốt cuộc đã khiến ông phải rời ghế HLV trưởng.
Trong bối cảnh ấy, sự tương phản với HLV Kim Sang-sik càng trở nên rõ nét. Nhà cầm quân người Hàn Quốc không nói quá nhiều về triết lý, cũng không đặt nặng những khái niệm mang tính học thuật. Thay vào đó, ông tập trung vào tính thực chiến, vào việc tối ưu hóa những gì cầu thủ Việt Nam làm tốt nhất. Chỉ trong vòng một năm, ông Kim đã cùng bóng đá Việt Nam giành liên tiếp ba thành tích lớn: vô địch AFF Cup, vô địch U23 Đông Nam Á và HCV SEA Games 33. Những danh hiệu ấy không đến từ lý thuyết suông, mà từ khả năng đọc trận đấu, điều chỉnh chiến thuật linh hoạt và đặc biệt là cách ông truyền được niềm tin, sự tự tin cho các học trò.
Tại VCK U23 châu Á 2026, dấu ấn của HLV Kim Sang-sik tiếp tục được thể hiện rõ. U23 Việt Nam không phải đội chơi hoa mỹ nhất, cũng không sở hữu những cá nhân vượt trội về thể hình hay sức mạnh. Nhưng họ luôn biết cách đứng vững trước áp lực, giữ được sự bình tĩnh trong những thời điểm khó khăn và tung ra đòn quyết định khi cơ hội xuất hiện. Đó chính là thứ “thực chiến” mà bóng đá đỉnh cao đòi hỏi, đặc biệt ở những trận đấu loại trực tiếp.
Vì thế, dù U23 Trung Quốc là kình địch nhiều duyên nợ, và dù những phân tích của ông Troussier có thể mang lại không ít thông tin cho đối phương, người hâm mộ Việt Nam vẫn có cơ sở để tin tưởng. HLV Kim Sang-sik đã cho thấy ông không chỉ giỏi chuẩn bị kế hoạch, mà còn rất bản lĩnh trong việc ứng biến. Quan trọng hơn, ông hiểu rõ tâm lý cầu thủ Việt Nam, biết cách giúp họ bước vào những trận cầu lớn với trạng thái tinh thần tốt nhất: bình tĩnh, tự tin nhưng không chủ quan.
Trận bán kết sắp tới vì thế sẽ không chỉ là cuộc so tài giữa hai đội bóng, mà còn là sự đối lập giữa hai cách tiếp cận: một bên là những phân tích, dự báo mang tính lý thuyết; bên còn lại là năng lực thực hành, khả năng biến kế hoạch thành kết quả cụ thể trên sân. Và ở thời điểm này, với những gì đã thể hiện suốt một năm qua, HLV Kim Sang-sik và U23 Việt Nam hoàn toàn có quyền tin rằng họ đủ bản lĩnh để vượt qua Trung Quốc, viết tiếp một chương đáng nhớ nữa trong mối duyên nợ đặc biệt giữa hai nền bóng đá.
Đoàn Dự
