Suốt nhiều năm, gia đình bé N.N.P (10 tuổi, Hà Nội) đã quen với những đợt ho kéo dài mỗi khi thời tiết thay đổi hoặc sau những buổi đá bóng cùng bạn bè. Mỗi lần như vậy, em lại được đưa đi khám vì khò khè, thở rít, nhiều lần phải nhập viện điều trị các bệnh lý hô hấp.
Điều khiến gia đình không ngờ là phía sau những triệu chứng tưởng chừng quen thuộc ấy lại là bệnh hen phế quản kéo dài nhiều năm nhưng chưa được phát hiện.
Theo người nhà, từ nhỏ P đã có tiền sử viêm mũi dị ứng và thường xuyên mắc các đợt nhiễm trùng đường hô hấp. Mỗi lần xuất hiện triệu chứng, trẻ thường được chẩn đoán viêm tiểu phế quản hoặc các bệnh lý hô hấp cấp tính. Sau khoảng 10–14 ngày điều trị, tình trạng cải thiện rồi lại tái phát.
Ba ngày trước khi nhập viện, trẻ xuất hiện các cơn ho nhiều kéo dài, khò khè, thở rít, có đờm, chảy mũi và ăn uống kém. Dù đã được khí dung như những lần trước nhưng triệu chứng không thuyên giảm nên gia đình đưa trẻ đến Khoa Nhi, Bệnh viện Bệnh Nhiệt đới Trung ương.
Ho kéo dài, thở rít sau vận động, bé trai 10 tuổi mắc hen phế quản mức độ nặng.
TS.BS Nguyễn Mạnh Trường cho biết, thời điểm nhập viện, trẻ tỉnh táo, chưa có dấu hiệu suy hô hấp nặng. Tuy nhiên, khi thăm khám phổi, các bác sĩ ghi nhận nhiều tiếng ran rít, ran ngáy và khò khè rõ. Đặc biệt, việc khai thác tiền sử, bệnh sử cho thấy trẻ thường xuyên ho về đêm, gần sáng và xuất hiện thở rít sau vận động – những dấu hiệu gợi ý hen phế quản.
Nghi ngờ trẻ mắc hen phế quản, các bác sĩ chỉ định đo chức năng hô hấp. Kết quả cho thấy dung tích sống của trẻ chỉ đạt 58,4% so với mức bình thường. Chỉ số FEV1 – thông số phản ánh mức độ tắc nghẽn đường thở – chỉ đạt 47%, thấp hơn nhiều so với ngưỡng bình thường trên 70%. Sau nghiệm pháp hồi phục phế quản, kết quả dương tính rõ rệt, qua đó xác định trẻ mắc hen phế quản kèm rối loạn thông khí tắc nghẽn mức độ nặng.
Theo TS.BS Nguyễn Mạnh Trường, đây là tình huống không hiếm gặp trong thực tế. Nhiều trẻ bị hen phế quản nhưng biểu hiện ban đầu không điển hình nên dễ bị nhầm với các đợt viêm phế quản hoặc viêm tiểu phế quản tái phát. “Không phải tất cả những trường hợp ho tái diễn đều là viêm nhiễm hô hấp đơn thuần. Khi trẻ ho nhiều về đêm hoặc gần sáng, khò khè tái diễn, thở rít sau vận động hoặc đáp ứng với thuốc giãn phế quản, phụ huynh cần đưa trẻ đến cơ sở chuyên khoa để được đánh giá và đo chức năng hô hấp”, bác sĩ Trường nhấn mạnh.
Qua trường hợp này, các chuyên gia cho biết, đo chức năng hô hấp là một trong những xét nghiệm quan trọng( bỏ từ nhất) giúp chẩn đoán hen phế quản. Việc phát hiện sớm không chỉ giúp người bệnh được điều trị đúng hướng mà còn hạn chế nguy cơ xuất hiện các cơn hen cấp nguy hiểm.
Hen phế quản là bệnh lý mạn tính thường gặp ở trẻ em, đặc biệt ở những trẻ có cơ địa dị ứng như viêm mũi dị ứng, chàm hoặc có người thân mắc các bệnh dị ứng. Khác với các bệnh nhiễm trùng hô hấp chỉ điều trị theo từng đợt, hen phế quản cần được theo dõi và kiểm soát lâu dài bằng thuốc dự phòng.
Theo TS.BS Nguyễn Mạnh Trường, những trẻ nhiều lần được chẩn đoán viêm phế quản tái phát, thường xuyên phải sử dụng thuốc giãn phế quản hoặc có cơ địa dị ứng cần được thăm khám chuyên khoa để phát hiện sớm hen phế quản. Chẩn đoán đúng và điều trị dự phòng đầy đủ sẽ giúp kiểm soát bệnh hiệu quả, giảm các đợt cấp và hạn chế nguy cơ nhập viện.
