Những bất thường tại khoa sơ sinh và nghi vấn về nữ y tá trẻ
Năm 2023, nước Anh chứng kiến một trong những vụ án gây chấn động nhất lịch sử ngành y khi Lucy Letby, cựu y tá khoa chăm sóc trẻ sơ sinh tại Bệnh viện Countess of Chester, bị kết tội liên quan đến cái chết của nhiều trẻ sơ sinh. Vụ việc không chỉ làm rung chuyển hệ thống y tế Anh mà còn trở thành chủ đề được truyền thông quốc tế theo dõi sát sao.
Lucy Letby làm việc tại khoa chăm sóc đặc biệt dành cho trẻ sơ sinh của bệnh viện từ năm 2011 đến giữa năm 2016. Trong giai đoạn này, các bác sĩ và chuyên gia bắt đầu nhận thấy một hiện tượng bất thường: số ca tử vong và suy giảm sức khỏe nghiêm trọng ở trẻ sơ sinh tăng lên đáng kể so với những năm trước đó.
Theo các công tố viên, trước năm 2015, tỷ lệ tử vong tại khoa sơ sinh của bệnh viện tương đối ổn định và không khác biệt đáng kể so với các cơ sở y tế tương tự. Tuy nhiên, trong khoảng thời gian Lucy làm việc tại đây, hàng loạt trường hợp trẻ sơ sinh gặp biến chứng nghiêm trọng hoặc tử vong đã khiến đội ngũ chuyên môn đặt ra nhiều câu hỏi.
Lucy Letby. Ảnh: SWNS
Sau quá trình đánh giá hồ sơ y khoa và tham khảo ý kiến chuyên gia, cơ quan công tố cho rằng nhiều trường hợp không thể được giải thích bằng nguyên nhân bệnh lý thông thường. Họ cáo buộc Lucy Letby liên quan đến cái chết của 7 trẻ sơ sinh và âm mưu sát hại thêm nhiều em nhỏ khác trong giai đoạn từ năm 2015 đến năm 2016.
Một số trẻ được cho là đã trải qua nhiều lần suy giảm sức khỏe đột ngột trước khi tử vong. Đáng chú ý, có những em bé sống sót sau các biến cố nghiêm trọng nhưng phải đối mặt với những di chứng lâu dài. Công tố viên Nick Johnson nhận định rằng những diễn biến bất thường này không đơn thuần là chuỗi sự cố y khoa ngẫu nhiên mà có dấu hiệu liên quan đến hành vi của một cá nhân.
Trong suốt quá trình điều tra, một điểm thường xuyên được nhắc tới là sự hiện diện của Lucy trong nhiều ca trực có liên quan đến các trường hợp bất thường. Đây được xem là một trong những cơ sở khiến các nhà điều tra tập trung sự chú ý vào nữ y tá trẻ tuổi.
Cuộc điều tra kéo dài và phiên tòa thu hút cả nước Anh
Những nghi ngờ ban đầu không xuất hiện một cách đột ngột. Ngay từ năm 2015 và 2016, một số bác sĩ tại bệnh viện đã bày tỏ lo ngại với ban lãnh đạo về các sự việc xảy ra tại khoa sơ sinh. Tuy nhiên, theo lời khai tại tòa, những cảnh báo này không được xử lý quyết liệt trong thời gian dài.
Bác sĩ Ravi Jayaram, một chuyên gia cấp cao tại bệnh viện, cho biết ông từng nhiều lần báo cáo các dấu hiệu bất thường liên quan đến Lucy nhưng chưa nhận được phản hồi tương xứng. Sau này, những thông tin đó trở thành một phần quan trọng trong hồ sơ điều tra.
Tháng 5/2017, cảnh sát hạt Cheshire chính thức mở cuộc điều tra về các trường hợp tử vong đáng ngờ tại khoa sơ sinh. Trong những năm tiếp theo, Lucy Letby bị bắt giữ ba lần để phục vụ điều tra. Hai lần đầu vào năm 2018 và 2019, cô được trả tự do trong khi cơ quan chức năng tiếp tục thu thập chứng cứ. Đến tháng 11/2020, Lucy bị bắt lần thứ ba.
Nữ y tá Lucy Letby tại buổi thẩm vấn ở Chester (Anh). Nguồn: Reuters
Những hình ảnh được công bố sau này cho thấy thời điểm cảnh sát thực hiện lệnh bắt giữ tại nhà bố mẹ Lucy. Nữ y tá bật khóc và khẳng định mình vô tội. Trong các buổi thẩm vấn ban đầu, cô liên tục nhấn mạnh rằng bản thân luôn cố gắng hết sức để chăm sóc bệnh nhân trong suốt thời gian làm việc tại bệnh viện.
Phiên tòa xét xử bắt đầu vào tháng 10/2022 tại Manchester và kéo dài gần 10 tháng. Đây được xem là một trong những vụ án hình sự phức tạp nhất trong lịch sử tư pháp hiện đại của Anh.
Tại tòa, bên công tố đưa ra nhiều loại chứng cứ khác nhau, bao gồm hồ sơ y tế, lời khai của nhân chứng, ghi chép cá nhân được tìm thấy tại nhà Lucy cùng các đánh giá chuyên môn của nhiều chuyên gia y khoa. Một số ghi chú viết tay được xem là tình tiết đáng chú ý khi chứa những dòng thể hiện tâm trạng dằn vặt và tự trách bản thân. Tuy nhiên, trong các tài liệu khác, Lucy cũng viết rằng mình vô tội và không hiểu vì sao bản thân trở thành đối tượng bị điều tra.
Nhiều đồng nghiệp cũ cũng xuất hiện trước tòa để kể lại những tình huống mà họ cho là bất thường. Trong khi đó, các bậc phụ huynh có con từng điều trị tại bệnh viện chia sẻ trải nghiệm đau lòng khi chứng kiến tình trạng sức khỏe của con đột ngột chuyển biến xấu.
Về phần mình, Lucy Letby phủ nhận toàn bộ các cáo buộc. Cô khẳng định chưa bao giờ có ý định gây hại cho bất kỳ bệnh nhi nào và cho rằng những vấn đề xảy ra có thể xuất phát từ nhiều nguyên nhân khác nhau, bao gồm cả điều kiện cơ sở vật chất của bệnh viện.
Dù vậy, sau nhiều tháng xem xét chứng cứ và tranh luận giữa hai bên, bồi thẩm đoàn đã đi đến kết luận cuối cùng. Ngày 18/8/2023, Lucy Letby bị tuyên có tội đối với phần lớn các cáo buộc được đưa ra. Đến năm 2024, cô nhận nhiều án tù chung thân và bị tuyên bố sẽ phải thụ án trong suốt phần đời còn lại.
Những tranh cãi chưa khép lại
Mặc dù bản án đã được tuyên và các đơn kháng cáo trước đó đều không thành công, vụ án Lucy Letby vẫn tiếp tục gây tranh luận trong giới pháp lý và y khoa.
Một trong những vấn đề được nhắc tới nhiều nhất là cách diễn giải các ghi chú cá nhân được tìm thấy tại nhà Lucy. Luật sư Mark McDonald, người hiện đại diện cho nữ y tá, cho rằng những dòng chữ mang tính buộc tội thực chất được viết trong giai đoạn cô gặp khủng hoảng tâm lý và thực hiện các bài tập theo hướng dẫn của chuyên gia trị liệu. Theo lập luận của ông, việc coi những ghi chú này là lời thú nhận có thể chưa phản ánh đầy đủ bối cảnh.
Bên cạnh đó, nhóm luật sư cũng phản bác quan điểm cho rằng sự gia tăng số ca tử vong hoàn toàn gắn liền với sự hiện diện của Lucy. Họ cho rằng sau khi nữ y tá rời bệnh viện, khoa sơ sinh đồng thời bị thu hẹp quy mô hoạt động và giảm số lượng bệnh nhân tiếp nhận, khiến việc so sánh dữ liệu trở nên phức tạp hơn.
Một số chuyên gia từng tham gia hoặc có liên quan gián tiếp đến vụ án cũng đưa ra những góc nhìn khác nhau. Bác sĩ John Gibbs, người từng hỗ trợ điều tra các ca tử vong bất thường tại bệnh viện Chester và làm chứng tại phiên tòa, cho biết ông vẫn tin vào kết luận của mình. Tuy nhiên, ông thừa nhận đôi lúc vẫn tự hỏi liệu có khả năng xảy ra sai sót hay không, bởi không ai trực tiếp chứng kiến hành vi phạm tội.
Bên trong khoa chăm sóc trẻ sơ sinh của Bệnh viện Countess of Chester. Ảnh: Cheshire Police
Đáng chú ý, Tiến sĩ Shoo Lee, chuyên gia sơ sinh người Canada, cho rằng một nghiên cứu do ông công bố từ năm 1989 có thể đã bị diễn giải chưa chính xác trong quá trình xét xử. Công trình nghiên cứu này được sử dụng để hỗ trợ giả thuyết về nguyên nhân khiến một số trẻ sơ sinh xuất hiện dấu hiệu bất thường trên da. Theo Tiến sĩ Lee, những đặc điểm được mô tả trong hồ sơ vụ án không hoàn toàn trùng khớp với kết luận khoa học trong nghiên cứu của ông.
Quan điểm của Tiến sĩ Lee nhanh chóng thu hút sự chú ý từ dư luận và làm dấy lên các cuộc tranh luận mới về độ tin cậy của một số chứng cứ chuyên môn. Ông bày tỏ lo ngại rằng nếu có bất kỳ sai lệch nào trong quá trình diễn giải dữ liệu khoa học, hậu quả pháp lý đối với bị cáo sẽ vô cùng nghiêm trọng.
Dẫu vậy, cho đến nay, các cơ quan tư pháp Anh vẫn giữ nguyên phán quyết đã tuyên. Lucy Letby tiếp tục thụ án tù chung thân.
Vụ án trở thành một trong những hồ sơ hình sự gây tranh luận nhiều nhất tại Anh trong nhiều năm qua, không chỉ bởi quy mô và tính chất nghiêm trọng của các cáo buộc, mà còn bởi những câu hỏi còn bỏ ngỏ về giới hạn của chứng cứ y khoa, trách nhiệm của hệ thống bệnh viện và khả năng xảy ra sai sót trong các vụ án đặc biệt phức tạp.
“Hồ sơ X” là tuyến bài tái dựng và phân tích các vụ án nổi tiếng từng gây chấn động dư luận trên thế giới. Trên cơ sở tổng hợp nguồn tin và dữ liệu đã được công bố, các bài viết sẽ thuật lại tiến trình vụ việc, từ bối cảnh, diễn biến đến các kết luận điều tra.
“Hồ sơ X” chú trọng làm rõ những chi tiết then chốt, các điểm còn tranh cãi hoặc chưa được lý giải thỏa đáng, qua đó cung cấp thêm góc nhìn khách quan, góp phần hoàn thiện bức tranh toàn cảnh của từng vụ án.
Tuyến bài hướng tới mục tiêu cung cấp tư liệu tham khảo cho độc giả, các góc nhìn về khoa học, pháp lý, cũng những những vấn đề cần giải mã để tìm ra sự thật.
