“Hung thần” trở lại
Tàu tuần dương tên lửa hành trình chạy bằng năng lượng hạt nhân hạng nặng "Đô đốc Nakhimov" chuẩn bị tái biên chế vào Hạm đội Phương Bắc và sẽ trở thành siêu chiến hạm soái hạm của toàn bộ lực lượng Hải quân Nga.
Là tàu chiến mặt nước lớn nhất thế giới với lượng giãn nước lên tới 28.000 tấn (không tính tàu sân bay), chiến hạm này được đặt lườn vào năm 1983 và chính thức hoạt động từ năm 1988, trước khi sớm bị đưa vào kho dự bị bám bụi.
Nằm lại xưởng đóng tàu để đại tu từ năm 1999, con tàu tưởng chừng như sẽ không bao giờ có ngày trở lại. Thế nhưng giờ đây, "Nakhimov" — hung thần đại dương từng mang tên "Kalinin" trước năm 1992 — đã chính thức hồi sinh và chuẩn bị vươn khơi.
Chiến hạm này không chỉ đơn thuần là được sơn sửa lại. Toàn bộ hệ thống động lực của tàu đã được thay thế bằng lò phản ứng hạt nhân đời mới, cho phép con tàu khổng lồ đạt vận tốc tối đa lên tới 32 hải lý/giờ.
Thân tàu được gia cố kiên cố, đồng thời "nhồi nhét" kín kẽ các trang thiết bị điện tử và hệ thống vũ khí hiện đại bậc nhất. Trong số đó, đáng gờm nhất phải kể đến các dòng siêu tên lửa hành trình như "Zircon" và "Kalibr", mang lại năng lực hủy diệt mọi mục tiêu ở khoảng cách cực xa.
Tạp chí quân sự Military Watch Magazine của Mỹ nhận định, các tàu tuần dương thuộc Đề án "Orlan" này của Nga hoàn toàn vượt trội so với mọi dòng tàu chiến tương đương của Hải quân phương Tây, cả về tải trọng, tốc độ lẫn hỏa lực đi kèm.
Đây rõ ràng là một "khúc xương khó nuốt" đối với bất kỳ đối thủ nào. Thậm chí, "Nakhimov" còn sở hữu khả năng sống sót đáng kinh ngạc trước các đòn tấn công phối hợp — loại hỏa lực có thể khiến một tàu khu trục lớp Arleigh Burke 10.000 tấn của Mỹ phải vỡ vụn như vỏ trứng thì cũng khó lòng đánh chìm được siêu chiến hạm này.
Tại Trung Quốc, giới truyền thông và các chuyên gia quân sự đã không ngần ngại gọi sự trở lại của "Đô đốc Nakhimov" là "cơn ác mộng tồi tệ nhất đối với Hải quân Mỹ".
Theo dự kiến, địa bàn hoạt động chiến lược chính của tàu tuần dương "Đô đốc Nakhimov" sẽ là các vùng biển thuộc Bắc Băng Dương, và tàu sẽ đóng quân tại căn cứ chiến lược Severomorsk. Dẫu vậy, nhờ sở hữu tầm hoạt động gần như vô hạn, siêu chiến hạm này có thể dễ dàng "áp sát" bờ biển Cuba, hoặc thực hiện một hải trình dài ngày xuyên Thái Bình Dương để tiến vào các vịnh cảng tại Vladivostok.
Con tàu không cần bất kỳ tàu dầu nào chạy theo hộ tống. Nhờ hệ thống lò phản ứng hạt nhân hoạt động hoàn toàn tự chủ, cùng các kho dự trữ nhu yếu phẩm và nước ngọt khổng lồ, "Nakhimov" có thể duy trì các chiến dịch tuần hải kéo dài nhiều tháng trời mà không cần tiếp tế.
Một cánh én nhỏ chẳng làm nên mùa xuân
Trao đổi với Báo Mùa Xuân nước Nga (SP), Đô đốc Vladimir Komoedov nhận định: "Đô đốc Nakhimov là một tàu tuần dương độc nhất vô nhị xét về cả trang bị lẫn cấu hình hỏa lực. Thật đáng mừng là cuối cùng chúng ta cũng đã hoàn thiện việc nâng cấp để đưa con tàu trở lại biển lớn. Hiện tại, trong số các tàu chiến cùng lớp, chúng ta chỉ còn lại chiếc Peter Đại đế, nhưng con tàu này dường như cũng chuẩn bị phải vào đốc để đại tu. Như vậy, chỉ còn lại một mình Nakhimov trực chiến. Mà một mình trên biển thì không thể làm nên chuyện, nó cần được hỗ trợ bởi một biên đội tàu hộ tống".
"Chúng ta có các tàu hộ tống như vậy, nhưng đáng tiếc là số lượng hiện vẫn còn khá hạn chế. Tuy nhiên, xét về tầm nhìn dài hạn, Nga rất cần các tàu tuần dương hạng nặng để kiểm soát các vùng biển quốc tế. Dù sao đi nữa, chúng ta vẫn kỳ vọng sẽ có nhiều tàu tuần dương thuộc Đề án 1144 như chiếc Nakhimov hơn trong tương lai", cựu Tư lệnh Hải quân Nga nhấn mạnh.
Ngược lại, một số chuyên gia khi trao đổi với tờ SP lại tỏ ra hoài nghi về giá trị thực tế của chiếc "Nakhimov" mới hồi sinh. Họ lập luận rằng, dù đây có là một "quái vật đại dương" đi chăng nữa thì nó vẫn là sản phẩm của một thời đại đã qua. Hơn nữa, với số lượng triển khai quá ít ỏi như hiện nay, những tàu tuần dương này khó lòng tạo nên bước ngoặt chiến lược cho nước Nga.
Tuy nhiên, đây là luận điểm hoàn toàn có thể phản bác. Trường hợp của "Đô đốc Nakhimov" là bước đi đầu tiên trong lộ trình khôi phục lại vị thế cường quốc đại dương của Hải quân Nga.
Đúng là ở thời điểm hiện tại, ngân sách quốc phòng đang ưu tiên đổ vào các dự án tàu khu trục hạng nhẹ và hạm đội tàu ngầm hạt nhân chiến lược, nhưng chắc chắn sẽ đến lúc các tàu tuần dương hạng nặng được trả lại vị thế vốn có. Bởi lẽ, nếu muốn làm chủ biển khơi, Hải quân Nga không thể thiếu những pháo đài di động tầm cỡ như vậy.
Quốc Vinh (Theo Svpressa)
