Hội Luật gia TP.HCM chủ động đưa tổ chức hội về cơ sở, đặt mục tiêu phủ kín 70% phường, xã

Từ 38 đầu mối lên 168 phường, xã, đặc khu

Trao đổi với PV Đời sống & Pháp luật, luật gia Ung Thị Xuân Hương, Chủ tịch Hội Luật gia Tp.HCM, cho biết việc củng cố tổ chức Hội tại cơ sở được xác định là một trong những nhiệm vụ trọng tâm ngay sau khi mô hình chính quyền địa phương 2 cấp được triển khai.

Theo luật gia Ung Thị Xuân Hương, tại Tp.HCM, hơn 80% hội viên Hội Luật gia sinh hoạt ở địa bàn cấp huyện và cấp xã (cũ). Tuy nhiên, từ ngày 1/7/2025, Hội Luật gia cấp huyện và các chi hội luật gia cấp xã chấm dứt hoạt động, khiến nhiều hội viên không còn tổ chức để quản lý, sinh hoạt.

"Điều này ảnh hưởng rất lớn đến hoạt động Hội từ sau ngày 1/7/2025", luật gia Ung Thị Xuân Hương cho biết.

Trước thực tế đó, Ban Thường trực Hội Luật gia Tp.HCM xác định việc củng cố tổ chức Hội ở cơ sở là nhiệm vụ trọng tâm, ưu tiên trong 6 tháng cuối năm 2025 và năm 2026.

Theo Chủ tịch Hội Luật gia Tp.HCM, đến ngày 12/8/2026, Hội đã thành lập được 35 Chi hội Luật gia tại phường, xã, đặc khu, đạt hơn 20% tổng số phường, xã, đặc khu trên địa bàn.

Nếu trước khi sắp xếp, Hội Luật gia Tp.HCM có 38 Hội Luật gia cấp huyện, bao gồm cả các địa bàn thuộc Bà Rịa - Vũng Tàu và Bình Dương cũ, thì sau khi tổ chức lại, địa bàn hoạt động được mở rộng tới 168 phường, xã, đặc khu.

Quá trình kiện toàn không được thực hiện theo hướng đơn thuần "gộp" tổ chức. Hội Luật gia Tp.HCM căn cứ Hướng dẫn số 05/HD-MTTW-BTT ngày 30/7/2025 của Ban Thường trực Ủy ban Trung ương MTTQ Việt Nam cùng các hướng dẫn của cơ quan có thẩm quyền để sắp xếp, tinh gọn và hợp nhất tổ chức Hội.

Đặc biệt, việc lựa chọn nhân sự tham gia Ban Chấp hành Chi hội, nhất là Chi hội trưởng, được cân nhắc kỹ nhằm bảo đảm người được lựa chọn có chuyên môn, sức khỏe, tâm huyết, trách nhiệm và phù hợp với yêu cầu hoạt động Hội.

Sau hợp nhất và sắp xếp, Hội Luật gia Tp.HCM hiện có 58 Chi hội Luật gia trực thuộc, gồm 23 chi hội tại các cơ quan, đơn vị và 35 chi hội tại phường, xã, đặc khu, với tổng cộng 8.922 hội viên.

Song song đó, Hội cũng chú trọng củng cố hệ thống tư vấn pháp luật. Đến nay, Hội đã thành lập mới 9 Trung tâm tư vấn pháp luật, đồng thời củng cố 2 trung tâm trực thuộc Tp.HCM cũ và Hội Luật gia tỉnh Bà Rịa - Vũng Tàu cũ. Tổng số Trung tâm tư vấn pháp luật trực thuộc Thành Hội hiện là 11 trung tâm.

Hàng nghìn người dân được tư vấn, trợ giúp pháp lý

Luật gia Ung Thị Xuân Hương chia sẻ, trong giai đoạn 2025-2026, dù gặp nhiều khó khăn do quá trình hợp nhất đơn vị hành chính cấp tỉnh, cấp xã và tổ chức chính quyền địa phương 2 cấp, Hội Luật gia Tp.HCM vẫn tập trung triển khai các hoạt động hướng về cơ sở.

Theo đó, Hội đã tổ chức và phối hợp tổ chức 21.981 cuộc tuyên truyền, phổ biến pháp luật, thu hút 388.844 lượt người tham gia; cung cấp hơn 467.320 tờ rơi, tờ gấp, sổ tay tuyên truyền pháp luật.

Trong công tác tư vấn, các tổ chức Hội đã thực hiện 9.802 trường hợp tư vấn pháp luật và trợ giúp pháp lý cho 5.605 trường hợp, chủ yếu là người thuộc diện chính sách, người nghèo, người già neo đơn, trẻ em, người có hoàn cảnh khó khăn, người khuyết tật, người dân tộc và các nhóm yếu thế.

Hoạt động hòa giải ở cơ sở cũng ghi nhận 3.998 vụ việc, trong đó hòa giải thành 3.304 vụ, đạt tỷ lệ 82,64%.

Không chỉ hỗ trợ người dân, Hội Luật gia Tp.HCM còn tham gia sâu vào quá trình xây dựng và hoàn thiện pháp luật. Trong giai đoạn này, Hội đã tham gia góp ý 1.400 lượt dự thảo Luật, Nghị quyết của Quốc hội, Nghị định của Chính phủ, đồng thời thẩm định, rà soát 3.715 văn bản của chính quyền địa phương và các đơn vị.

Theo luật gia Ung Thị Xuân Hương, điểm khác biệt căn bản của mô hình mới là các Chi hội Luật gia phường, xã, đặc khu không còn trực thuộc Hội Luật gia cấp huyện như trước đây mà được thành lập và quản lý trực tiếp bởi Hội Luật gia Tp.HCM.

Mô hình này được kỳ vọng giúp hoạt động của Hội tiếp cận người dân nhanh hơn, đặc biệt trong tư vấn pháp luật, trợ giúp pháp lý và hòa giải các tranh chấp ngay tại địa bàn cư trú.

"Người dân, đặc biệt là người nghèo, đối tượng chính sách và nhóm yếu thế, có thể được luật gia hỗ trợ giải đáp pháp luật trực tiếp tại địa phương mà không cần di chuyển lên các trung tâm hành chính cấp quận, huyện như trước đây", luật gia Ung Thị Xuân Hương nói.

Không dừng ở tư vấn, đội ngũ luật gia tại cơ sở còn có thể tham gia hòa giải các tranh chấp dân sự, đất đai hoặc mâu thuẫn trong cộng đồng, góp phần giải quyết vụ việc ngay từ cơ sở, hạn chế phát sinh tranh chấp kéo dài.

Đặt mục tiêu phủ 70% phường, xã trong nhiệm kỳ mới

Theo Chủ tịch Hội Luật gia Tp.HCM, Tp.HCM là địa phương đầu tiên chủ động thành lập các Chi hội Luật gia cấp xã theo mô hình mới. Đến nay, một số tỉnh, thành khác cũng đã thành lập được các chi hội luật gia phường, xã.

Tuy nhiên, luật gia Ung Thị Xuân Hương cho rằng việc thành lập các chi hội cấp xã hiện vẫn là giải pháp tạm thời trong bối cảnh Điều lệ Hội Luật gia Việt Nam đang được sửa đổi theo hướng tổ chức Hội ở địa phương gồm 2 cấp tương ứng với cấp hành chính là cấp tỉnh và cấp xã.

Từ thực tiễn triển khai tại Tp.HCM, bà Hương kiến nghị Hội Luật gia Việt Nam tổ chức các hội nghị sơ kết để đánh giá kết quả, nhận diện những khó khăn, vướng mắc và chia sẻ kinh nghiệm giữa các địa phương, qua đó có cơ sở nhân rộng những mô hình phù hợp trên cả nước.

Hướng tới Đại hội lần thứ I, nhiệm kỳ 2026-2031, xây dựng và phát triển tổ chức Hội, hội viên tiếp tục được xác định là một trong những nhiệm vụ trọng tâm của Hội Luật gia Tp.HCM.

Theo dự thảo văn kiện Đại hội, Hội đặt mục tiêu củng cố, kiện toàn và nâng cao chất lượng tổ chức Hội các cấp; mở rộng mạng lưới hội viên, thu hút các luật gia ưu tú, đồng thời chú trọng phát triển luật gia trẻ, các chuyên gia và nhà khoa học pháp lý có năng lực.

Mục tiêu cụ thể được đặt ra là ít nhất 70% phường, xã, đặc khu thành lập được Chi hội Luật gia và kết nạp mới ít nhất 700 hội viên trong nhiệm kỳ 2026-2031.

Đây được xem là bước tiếp theo trong định hướng đưa hoạt động Hội Luật gia ngày càng bám sát cơ sở, để người dân có thể tiếp cận hỗ trợ pháp lý thuận lợi hơn ngay tại nơi mình sinh sống.