Hiện nay, các nền tảng trí tuệ nhân tạo lớn đều cung cấp tính năng cho phép người dùng văn phòng không biết lập trình cũng có thể tự tạo ra một trợ lý ảo cá nhân chỉ trong vài phút, bằng cách tải lên các tệp tài liệu hướng dẫn và viết vài dòng mô tả nhiệm vụ. Nhân viên ở các phòng ban kế toán, nhân sự, tiếp thị và chăm sóc khách hàng đang tích cực tự tạo hàng chục trợ lý ảo như vậy mỗi tuần để tự động tóm tắt biên bản cuộc họp, viết thư chào hàng, phân tích bảng lương hay lọc hồ sơ ứng viên.
Sự tiện lợi này đã làm bùng phát hiện tượng công nghệ ngầm trong doanh nghiệp (Shadow AI - việc nhân viên tự ý sử dụng các công cụ trí tuệ nhân tạo bên ngoài mà không thông qua sự phê duyệt hay giám sát của bộ phận an ninh mạng công ty). Theo số liệu khảo sát trên hàng trăm giám đốc công nghệ thông tin, có tới hơn 80% lãnh đạo kỹ thuật thừa nhận họ không biết nhân viên trong công ty đã tạo ra bao nhiêu trợ lý ảo và đã nạp những dữ liệu nhạy cảm nào vào đó.
Rủi ro lớn nhất nằm ở việc để trợ lý ảo trả lời chính xác theo quy trình riêng của công ty, nhân viên thường vô tư tải thẳng các tệp báo cáo tài chính chưa công bố, danh sách số điện thoại khách hàng, hợp đồng kinh tế và cả mã nguồn phần mềm nội bộ lên máy chủ đám mây của nhà cung cấp AI công cộng. Khi nhân viên đó chuyển sang bộ phận khác hoặc nghỉ việc, những trợ lý ảo chứa đầy bí mật kinh doanh này vẫn nằm nguyên trên các tài khoản cá nhân ngoài tầm kiểm soát của doanh nghiệp.
Nguy hiểm hơn, nhiều nhân viên còn cấp quyền cho trợ lý ảo tự động đọc thư điện tử công việc và tự kết nối vào kho lưu trữ đám mây chung của phòng ban. Nếu tài khoản cá nhân của nhân viên bị lộ mật khẩu, tin tặc có thể thông qua chính trợ lý ảo đó để trích xuất toàn bộ dữ liệu nội bộ của công ty.
Để khắc phục lỗ hổng quản trị này mà không kìm hãm năng suất làm việc của người lao động, các doanh nghiệp cần cung cấp cổng công cụ AI nội bộ chính thức có cam kết không lưu trữ dữ liệu huấn luyện, kết hợp ban hành quy tắc cấm tải dữ liệu định danh khách hàng lên các tài khoản AI miễn phí.
Vân Anh
