LTS: “Từ nay đến 2030, nhà ở để bán vẫn cần thiết, nhưng nhà ở cho thuê phải được xác định là trụ cột chiến lược, nhất là tại các đô thị lớn, khu công nghiệp, vùng nhập cư lao động và các địa bàn có giá nhà vượt xa mặt bằng thu nhập của người dân”, đây là chỉ đạo của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm khi chủ trì buổi làm việc với Đảng ủy Chính phủ và các bộ, ngành liên quan về tình hình triển khai thực hiện Chỉ thị số 34-CT/TW ngày 24/5/2024 của Ban Bí thư về tăng cường sự lãnh đạo của Đảng đối với công tác phát triển nhà ở xã hội trong tình hình mới, tại tại Trụ sở Trung ương Đảng vào chiều 19/5.
Trên thực tế hiện nay, nhu cầu nhà ở cho thuê là rất lớn, tuy nhiên mỗi người, mỗi nơi lại có nhu cầu khác nhau. Bởi vậy, cần những đánh giá nhu cầu nhà ở cho thuê theo từng nhóm, từng đối tượng để có chỉ tiêu phát triển phù hợp với từng địa phương, tránh lệch pha cung cầu nơi thừa nơi thiếu.
Tạp chí ĐS&PL triển khai loạt bài: “Hướng tới thị trường nhà ở cho thuê chuyên nghiệp” lấy ý kiến của các chuyên gia, nhà hoạch định chính sách, luật sư nhằm đóng góp những quan điểm, ý kiến bình luận, phân tích với cái nhìn đa chiều để nhà cho thuê không còn là phân khúc bị bỏ ngỏ mà thực sự là chiến lược an cư quốc gia ngay trong thời gian tới.
Vì sao nên có luật về nhà ở cho thuê?
Việc phát triển quỹ nhà ở cho thuê là một trong những giải pháp nhằm bảo đảm người dân có nơi ở ổn định, tạo điều kiện an cư lạc nghiệp và đang được đẩy mạnh trên thực tế. Cụ thể, nhiều địa phương đã triển khai các dự án nhà ở cho thuê ngay trong tháng 6 theo đúng tinh thần chỉ đạo của Trung ương và Thủ tướng Chính phủ.
Trao đổi với PV ĐS&PL, TS Nguyễn Viết Chức, Phó Chủ nhiệm Hội đồng tư vấn về Văn hóa - Xã hội (Ủy ban Trung ương Mặt trận Tổ quốc Việt Nam) cho rằng, chủ trương hết sức đúng đắn này đáng lý ra phải được làm từ lâu. Bởi nhà cho thuê là việc mà thế giới đã nhiều nước triển khai, kể cả ở những đất nước phát triển chứ không phải riêng gì Việt Nam.
Tiến sĩ Nguyễn Viết Chức, Phó Chủ nhiệm Hội đồng tư vấn về Văn hóa - Xã hội, Ủy ban Trung ương Mặt trận Tổ quốc Việt Nam.
"Thế nhưng từ thời tôi còn làm đại biểu Quốc hội (Tiến sĩ Nguyễn Viết Chức nguyên là Phó Chủ nhiệm Ủy ban Văn hóa, Giáo dục, Thanh niên, Thiếu niên và Nhi đồng - nay là Ủy ban Văn hóa và Xã hội của Quốc hội - PV) thì chuyện cho thuê và sở hữu là hai khái niệm chưa được rõ ràng. Vậy nên, cần làm rõ thuê là thuê còn sở hữu là sở hữu.
Nhưng ở đây, cần hiểu một cách đúng đắn và thấu đáo rằng, không đơn giản là vấn đề cho thuê nhà mà dựa trên tư tưởng rất lớn và hết sức nhân văn, đó là ai cũng phải có nhà ở, không nhất thiết cứ phải là sở hữu.
Trên thực tế, sở hữu nhà đôi khi không phải là để ở. Nhiều người đã biến chuyện sở hữu nhà trở thành chuyện làm ăn buôn bán. Buôn bán bất động sản nếu đúng luật thì không ai cấm. Nhưng có thực trạng nhiều dự án chưa bán được hoặc là bỏ không cả chục năm nay", ông Chức nói.
"Để “không ai bị bỏ lại phía sau” thì cần tính đến việc nhiều người có nhu cầu nhà ở mà chưa có thì làm thế nào đó để có nhà. Vậy nên tôi mới nói chủ trương xây nhà ở cho thuê là hoàn toàn đúng đắn", ông Chức nói thêm.
Kinh nghiệm các nước cho thấy cần hỗ trợ chính sách rất lớn nếu muốn phát triển nhà ở cho thuê. ẢNH: VIỆT HÙNG
Ông Chức cũng nêu quan điểm cá nhân cho rằng: "Chính phủ cần soạn thảo, trình Quốc hội để ra được một luật về nhà ở cho thuê cho rõ ràng. Tại sao cần phải có luật riêng? Là để người cho thuê cũng có quyền, người được thuê cũng có quyền, nhưng quyền đến đâu, trách nhiệm đến đâu phải được quy định chi tiết trong luật này.
Thuê sẽ khác với sở hữu. Vì không có nghĩa là nhà của Nhà nước, rồi sau quá trình thuê lại thành nhà của mình thì không được.
Hình thành quan niệm việc thuê nhà trở thành một nếp sống, không cần lúc nào cũng phải sở hữu
Dần dần, về mặt văn hóa, tôi muốn nhấn mạnh để việc thuê nhà trở thành một nếp sống, một thói quen, một nếp nghĩ, không cần lúc nào cũng phải sở hữu. Nếu như mình chưa đủ điều kiện sở hữu thì thuê cũng vẫn thế. Nhất là khi có điều kiện, điều khoản rõ ràng thì thậm chí nhà cho thuê còn có thể tốt hơn với nhà sở hữu trong một hoàn cảnh nào đó".
Dự án nhà ở xã hội Lê Thành An Lạc (quận Bình Tân), một dự án nhà ở xã hội cho thuê hiếm hoi tại TP.HCM. Ảnh: V.HOA
Ông lấy ví dụ, nếu không cho thuê thì căn cứ vào đâu, điều kiện, điều khoản nào, lý do gì mà không cho thuê nữa, không có chuyện hôm nay thuê, ngày mai lại không cho thuê.
Vẫn theo quan điểm của ông Chức, với chủ trương xây nhà cho thuê, cần giữ nguyên tắc Nhà nước đứng ra quản lý, kiến tạo chứ không làm thay. Cần khuyến khích tất cả mọi thành phần kinh tế của xã hội để thực hiện chủ trương đúng đắn của Đảng và Nhà nước.
Trao đổi với báo Điện tử Chính phủ, PGS.TS. Phạm Thế Anh, Đại học Kinh tế Quốc dân đưa ra gợi ý: "Đối với các đô thị lớn như Hà Nội và TPHCM, nhu cầu của người thuê nhà có thể sẽ khác với các địa phương khác. Người lao động thường mong muốn mang cả gia đình, con cái lên thành phố để sinh sống và học tập, vì vậy, tiêu chuẩn nhà ở cho thuê sẽ phải tương đương với nhà ở bình thường.
Bên cạnh đó, Hà Nội có thể đề nghị mua lại một số lượng căn hộ nhất định trong các dự án nhà ở thương mại phân khúc trung bình, thanh toán cho chủ đầu tư bằng cách trừ vào tiền thuế đất để tạo dựng quỹ nhà ở cho thuê cho các nhóm người thuê là người lao động chuyên môn cao, chuyên gia, nhà khoa học phục vụ các dự án đặc thù của đô thị".
"Tôi rất mừng khi Thủ tướng nói thẳng về việc này, các đồng chí lãnh đạo Đảng Nhà nước rất quan tâm đến nhu cầu thiết yếu của người dân.
Cá nhân tôi đã tâm đắc việc này từ rất lâu rồi. Tôi coi trọng cho thuê nhà chứ không phải sở hữu, bởi vì không chỉ nghèo mà thực tế đâu phải gia đình nào cũng cần sở hữu với nhiều lý do khác nhau.
Thuê nhà linh hoạt rất nhiều cho sự phát triển kinh tế và xã hội. Ví dụ tôi làm việc ở Hà Đông, thuê nhà ở Hà Đông, khi cơ quan chuyển sang Long Biên tôi thuê nhà ở Long Biên. Rồi từ Hà Nội có thể vào TPHCM, Nha Trang, Phú Thọ để thuê nhà.
Ở đây không chỉ là chuyện nhà ở mà là tạo dựng một môi trường linh hoạt nhất, năng động nhất cho phát triển kinh tế xã hội của thời kỳ mới. Nhưng muốn làm được thì đòi hỏi tất cả các ngành, các cấp phải vào cuộc để biến chủ trương đúng đắn này thành hiện thực một cách có hiệu quả", ông Chức bày tỏ.
Liên quan việc cần phát triển hạ tầng đồng bộ đi theo, ông Chức nhìn nhận: "Bất cứ ai trong xã hội cũng hiểu đó là việc phải ưu tiên, còn ai không làm được thì chỉ có cố tình không hiểu mà thôi. Không ở đâu mà xây nhà ở lại thiếu dịch vụ hạ tầng đồng bộ đi kèm. Làm một khu dân cư đương nhiên phải tính đến câu chuyện bệnh viện ra sao, trường học thế nào, đường đi lối lại, nước thế nào, điện thế nào, khu vui chơi giải trí tra sao… Không tính toán đến các vấn đề này chẳng qua là cố tình không làm và vi phạm mà thôi.
Nhắc lại vấn đề đồng bộ này thì không thừa nhưng vốn dĩ nó lại là một điều quá cũ kỹ, bởi vì như tôi nói thì câu chuyện đồng bộ hạ tầng đi kèm với khu dân cư là việc đương nhiên phải làm".
Cũng theo ông Chức, đúng như Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm từng nêu, trong thời kỳ phát triển mới, tiếp cận nhà ở an toàn phù hợp với khả năng chi trả phải được coi là quyền cơ bản của người dân và thước đo của tiến bộ xã hội tư duy chiến lược, phân khúc nhà cho thuê nếu triển khai tốt thì tương lai, "an cư lạc nghiệp" sẽ không còn là một giấc mơ, nó được hiện thực hóa với từng người lao động, người dân các đô thị và cả những người trẻ đang loay hoay xoay sở "mảnh đất cắm dùi".
Ông Chức cho rằng, nếu quy hoạch nhà ở cho thuê đi liền với hạ tầng kỹ thuật và dịch vụ xã hội, thiết chế văn hoá, y tế, giáo dục... tất cả được làm đồng bộ và hiệu quả thì chắc chắn rằng, tương lai không xa, phân khúc nhà ở cho thuê sẽ trở thành trụ cột chiến lược, đảm bảo quyền tiếp cận nhà ở một cách công bằng, hợp lý của mỗi người dân.
Xem thêm:
Chiều 15/6, tại kỳ họp thứ tư, HĐND thành phố Hà Nội khóa XVII đã thông qua Nghị quyết phê duyệt chủ trương đầu tư Dự án đầu tư xây dựng Nhà ở cho thuê thành phố tại phường Việt Hưng.
Đây là dự án nhà ở cho thuê của thành phố được triển khai theo định hướng phát triển mạnh phân khúc nhà ở cho thuê nhằm đáp ứng nhu cầu chỗ ở của người dân có thu nhập trung bình và thấp.
Theo nghị quyết được thông qua, dự án được triển khai trên khu đất thuộc khu nhà ở giãn dân phố cổ tại phường Việt Hưng, với quy mô khoảng 2,46 ha. Dự án gồm 7 tòa nhà cao từ 12 đến 13 tầng cùng 2 tầng hầm, được xây dựng tại các ô đất CT-04C, CT-04E, CT-05B, CT-05D, CT-06A, CT-07A1 và CT-07A2; tổng số 1.166 căn hộ cho thuê. Chủ đầu tư thực hiện dự án là Ban Quản lý dự án đầu tư xây dựng công trình dân dụng thành phố Hà Nội.
Tổng mức đầu tư dự kiến của dự án là hơn 3.562 tỷ đồng, sử dụng nguồn ngân sách thành phố từ khoản thu của các chủ đầu tư nhà ở thương mại thực hiện nghĩa vụ phát triển nhà ở xã hội bằng tiền theo quy định của pháp luật về nhà ở; thời gian thực hiện dự án từ năm 2026 đến năm 2028.
