Mới đây, Tổng thống Indonesia Prabowo Subianto tuyên bố đã ký một sắc lệnh mới quy định mức hoa hồng mà các công ty đặt xe công nghệ được phép thu từ tài xế tối đa là 8% trên mỗi chuyến đi thay vì 20% như trước.
Phát biểu trong một tuyên bố, ông Prabowo Subianto cho biết: "Tỉ lệ doanh thu dành cho tài xế đã được tăng từ 80% lên tối thiểu 92%. Thật không công bằng khi các bạn (tài xế) là người đổ mồ hôi lao động, còn họ (các nền tảng) mới là người kiếm tiền".
Ông không nêu chi tiết khi nào quy định này sẽ có hiệu lực. Tuy nhiên, đây là mức giảm mạnh so với mức phí tối đa 20% hiện đang được các công ty như Gojek và Grab, hai nền tảng gọi xe lớn nhất ở Indonesia, áp dụng.
Tổng thống Indonesia Prabowo Subianto. Ảnh: Getty
Niềm vui cho tài xế công nghệ
Giới phân tích nhận định đây không phải một quyết định bất ngờ, mà là kết quả của nhiều năm áp lực xã hội tích tụ tại quốc gia Đông Nam Á này.
Nền kinh tế Indonesia đang gặp khó khăn trong việc tạo ra việc làm có mức lương cao, khiến hàng triệu người phải tìm đến những công việc như xe ôm công nghệ và giao hàng để kiếm thêm thu nhập.
Theo các ước tính, lực lượng lao động trong ngành xe công nghệ tại Indonesia dao động 2 - 7 triệu người.
Nhiều tài xế hoạt động mà không có hợp đồng lao động chính thức hay các chế độ trợ cấp xã hội, cộng thêm việc thu nhập theo ngày đã giảm mạnh kể từ sau đại dịch COVID-19.
Một khảo sát được thực hiện vào năm 2023 của Viện Nghiên cứu nhân khẩu học và đói nghèo Indonesia cho thấy thu nhập bình quân của tài xế công nghệ đã giảm từ 19 USD xuống còn 11 USD/ngày vào giai đoạn 2022 - 2023, nhưng nhiều người phải làm việc đến 11 tiếng/ngày.
Anh Renaldi Satriansyah (25 tuổi), một tài xế công nghệ, rất vui mừng khi biết anh sẽ được hưởng 92% doanh thu. 5 năm qua, anh thường xuyên chở khách vượt qua những cung đường tắc nghẽn ở Jakarta. Nhưng một phần năm số tiền kiếm được lại thuộc về nền tảng này.
Với tài xế Muhammad Surya Wirawan (37 tuổi), anh ngày ngày lái xe 12 tiếng đồng hồ, nhưng thu nhập đã giảm dần từ sau đại dịch Covid-19. Số tiền kiếm được trước kia còn dư một chút, nay chỉ đủ trang trải sinh hoạt hàng ngày cho gia đình ba con nhỏ.
Tài xế công nghệ Grab hoạt động trong giờ cao điểm tại Jakarta, Indonesia. Ảnh: Reuters
Cần tìm điểm cân bằng
Trước đó vào tháng 1, Liên đoàn Lao động vận tải Indonesia - đại diện cho khoảng 2.000 tài xế và nhân viên giao hàng công nghệ - đã hoan nghênh dự thảo quy định.
Tuy nhiên cơ quan này đề nghị chính phủ bảo đảm các chính sách, bao gồm quyền lợi bảo hiểm, được triển khai mà không kèm theo điều kiện hay ràng buộc bổ sung.
"Cần bảo đảm rằng tỉ lệ thu nhập của người lao động được tính dựa trên tổng số tiền mà khách hàng trả cho nền tảng", Lãnh đạo công đoàn Lily Pujiati nhấn mạnh.
Tuy nhiên, việc hạ mức trần hoa hồng bị các doanh nghiệp trong ngành đã phản đối nhiều năm nay, với lý do tài xế là lao động tự do nên không đủ điều kiện hưởng các chế độ tương tự nhân viên toàn thời gian.
Indonesia hiện là quốc gia duy nhất trong khu vực áp dụng mức trần hoa hồng đối với dịch vụ gọi xe hai bánh.
Chính sách mới được cho là sẽ ảnh hưởng đến khả năng sinh lời của các nền tảng gọi xe tại thị trường lớn nhất Đông Nam Á, buộc công ty phải hạn chế số lượng tài xế.
Những tác động này sẽ ảnh hưởng trực tiếp đến các ông lớn trong ngành như Tập đoàn công nghệ GoTo của Indonesia và đối thủ Grab có trụ sở tại Singapore.
Tập đoàn công nghệ GoTo của Indonesia. Ảnh minh họa
Giới phân tích cảnh báo chính sách có thể tạo ra tác động ngược. Việc giảm mạnh nguồn thu có thể ảnh hưởng đến lợi nhuận của các nền tảng, từ đó làm thu hẹp quy mô thị trường hoặc buộc doanh nghiệp điều chỉnh mô hình kinh doanh.
Ông Trubus Rahardiansyah, nhà phân tích chính sách công, cho rằng việc chính phủ có lập trường ủng hộ người lái xe, nhằm xoa dịu, là điều dễ hiểu. Tuy nhiên, ông cảnh báo rằng nhà điều hành phải tìm ra điểm cân bằng để đảm bảo doanh nghiệp vẫn có thể thu được lợi nhuận.
"Các nhà đầu tư kinh doanh vì lợi nhuận. Vì nếu lợi nhuận không đủ, họ sẽ rút lui, khiến các tài xế mất việc", ông nói thêm.
Trong diễn biến mới nhất, Giám đốc điều hành GoTo và Grab tại Indonesia cho biết họ sẽ tuân thủ quy định của chính phủ, cam kết mang lại lợi ích cho cả đối tác tài xế và người tiêu dùng.
