Khi nữ diễn viên từng nhận đề cử giải Oscar Kate Winslet sải bước trên thảm đỏ năm 2016 trong bộ đầm đen may riêng thanh lịch của Ralph Lauren, giới bình luận không khỏi trầm trồ. Thứ họ đặc biệt chú ý chính là đôi bông tai kim cương đang lấp lánh tỏa sáng của Nirav Modi - một nhà thiết kế kim hoàn Ấn Độ lẫy lừng.
Đó là đỉnh cao trong hành trình vươn mình từ một kẻ vô danh đến ông trùm thân thiết của giới siêu giàu. Thương hiệu mang tên ông sở hữu dàn đại sứ toàn sao. Các thiết kế cũng liên tục phủ sóng thảm đỏ từ Los Angeles đến Cannes.
Là thế hệ thứ ba trong một gia đình kinh doanh kim cương, Modi xây dựng hình ảnh một tài phiệt thời hiện đại, đồng thời là biểu tượng cho sự vươn lên của một Ấn Độ mới. Đế chế trải dài qua những khu phố bán lẻ đắt đỏ bậc nhất thế giới, từ Đại lộ Madison ở New York, Phố Bond ở London cho đến Đường Canton ở Hồng Kông. Với rất nhiều cửa hàng sang trọng trên toàn cầu và danh sách người nổi tiếng bảo chứng ngày một dài, Modi tưởng như đã có cả thế giới.
Thế nhưng, biến cố ập đến.
Năm 2018, Modi bị chính quyền Ấn Độ cáo buộc dàn dựng một trong những vụ lừa đảo ngân hàng lớn nhất lịch sử. Cục Điều tra Trung ương (CBI) và Cục Thi hành Pháp luật (ED) buộc tội ông lừa đảo Ngân hàng Quốc gia Punjab (PNB) số tiền khoảng 2 tỷ USD. Các cơ quan điều tra cho rằng Modi đã gây dựng đế chế của mình bằng tiền vay mượn mà không hề có ý định hoàn trả.
Modi phủ nhận các cáo buộc. Trong gần 7 năm, ông nỗ lực đấu tranh chống lại các yêu cầu dẫn độ mình từ London về Ấn Độ để đối mặt với cáo buộc bao gồm lừa đảo và rửa tiền. Đến nay, cuộc chiến pháp lý có vẻ như sắp sửa khép lại.
Câu chuyện của Modi bắt đầu tại thành phố Palanpur, phía tây Ấn Độ. Ông nội là Keshavlal Modi đã bắt đầu buôn bán kim cương thô từ những năm 1930, khai phá tuyến đường thương mại Mumbai - Singapore và đặt nền móng cho công việc kinh doanh của gia đình. Cha của Modi, ông Deepak Modi, sau này thành lập doanh nghiệp kim cương riêng tại Antwerp (Bỉ).
"Các cuộc trò chuyện trên bàn ăn gia đình thường chỉ xoay quanh kim cương và trang sức," Modi chia sẻ với tạp chí Millionaireasia vào năm 2015.
Ở tuổi 19, Modi bắt đầu học việc dưới sự hướng dẫn của người cậu Mehul Choksi, Chủ tịch Tập đoàn Gitanjali - khi đó là một trong những bán lẻ trang sở hữu thương hiệu lớn nhất thế giới. Có trụ sở tại Mumbai, Gitanjali vận hành hàng nghìn cửa hàng khắp Ấn Độ.
Gitanjali Group lúc bấy giờ là một gã khổng lồ trong mảng trang sức đại chúng, bán lẻ vàng và kim cương thông qua nhiều thương hiệu. Tuy nhiên, Modi lại hình dung ra một định hướng đẳng cấp hơn nhiều. Ông khao khát tập trung vào phân khúc siêu sang để trở thành một Harry Winston hay Bulgari thứ hai, và chỉ chuyên sâu về kim cương. Năm 1999, ông thành lập Firestar Diamond (ban đầu là Firestone), chuyên cung cấp cho các nhà bán lẻ lớn và thị trường toàn cầu.
Sự phát triển của các thương hiệu
Thế nhưng cách Mumbai khoảng 240 km về phía bắc, thành phố Surat được coi là thủ phủ kim cương. Hệ sinh thái sản xuất phụ thuộc vào các viên đá thô được thu gom trên khắp thế giới, xử lý bởi hàng chục nghìn công nhân và đưa ra thị trường toàn cầu thông qua mạng lưới thương mại tập trung tại Mumbai. Ngành kinh doanh này vận hành chủ yếu dựa trên niềm tin, theo Anoop Mehta, Chủ tịch Sàn giao dịch Kim cương Bharat.
Modi chính là sản phẩm của hệ sinh thái đó. Qua nhiều năm, công việc kinh doanh của ông mở rộng ra quốc tế. Năm 2005, Modi mua lại mảng bán buôn của công ty trang sức Mỹ Frederick Goldman, đánh dấu bước đột phá vào thị trường Mỹ - một động thái mà ông mô tả là đòi hỏi sự liều lĩnh vì trước đó chưa từng có công ty Ấn Độ nào thâu tóm một doanh nghiệp Mỹ trong ngành này. Hai năm sau, ông tiếp tục mua lại Sandberg & Sikorski, một nhà cung cấp trang sức quan trọng khác cho Quân đội Mỹ.
Đến năm 2010, thương hiệu xa xỉ Nirav Modi chính thức ra đời.
Ấn Độ được xem là nơi đầu tiên phát hiện ra kim cương. Trong nhiều thế kỷ, giới cầm quyền đã trân quý những viên đá quý này, dùng chúng để trang trí cung điện, ngai vàng, vương miện và đeo như những biểu trưng xa hoa của sự giàu có.
Đối với nhiều người Ấn Độ, sự vươn lên của Modi là bằng chứng cho thế giới thấy rằng Ấn Độ có thể chạm tới đỉnh cao. Thương hiệu của ông tỏa sáng như một biểu tượng của niềm tự hào dân tộc và sức mạnh mềm.
Khoảnh khắc mang tính bước ngoặt đến vào năm 2010, khi nhà bán đấu giá xa xỉ Christie’s bán một trong những tác phẩm của ông với giá hơn 3,5 triệu USD. Mẫu vòng cổ Golconda Lotus đính viên kim cương chủ 12,29 carat, xung quanh là các hàng kim cương trắng và hồng, chiếm sóng hàng loạt các trang tin tức.
"Điều đó rất quan trọng trong việc chứng minh một nhà thiết kế Ấn Độ có thể tạo ra tác phẩm trị giá hàng triệu USD từ những viên đá quý chất lượng nhất thế giới. Ông ấy đã nghiền ngẫm hàng năm trời các danh mục của Christie’s để xem chính xác điều gì tạo nên thành công bán hàng. Vết cắt, màu sắc, độ tinh khiết, thiết kế, giá trị... đều được ghi chép tỉ mỉ trước khi bắt tay vào chế tác cho buổi đấu giá.", một chuyên gia nói.
5 năm sau, Modi khai trương cửa hàng quốc tế đầu tiên trên Đại lộ Madison ở New York. Để đánh dấu sự kiện, ông tổ chức một buổi lễ khai trương hoành tráng tại Trung tâm Rockefeller, thu hút nhiều nhân vật tầm cỡ tại New York như Vanessa Trump, nữ diễn viên Naomi Watts, Nimrat Kaur và siêu mẫu Coco Rocha.
"Thương hiệu được tạo ra cho những phụ nữ muốn trở nên lộng lẫy mỗi ngày," Modi giải thích trong cuộc phỏng vấn năm 2015.
Tuy nhiên, khi tên tuổi của Modi xuất hiện ngày một nhiều trên các biển quảng cáo và mặt tiền cửa hàng khắp thế giới, tin đồn bắt đầu lan truyền trong giới: Ông lấy đâu ra lắm tiền đến vậy?
Ngân hàng giao dịch chính cho các hoạt động kinh doanh của Modi là Ngân hàng Quốc gia Punjab (PNB) - hiện là ngân hàng nhà nước lớn thứ hai ở Ấn Độ. Theo các điều tra viên Ấn Độ, một số quan chức PNB đã phát hành các chứng thư tài chính gọi là Thư Cam kết (LoU) cho các công ty do Modi, Choksi và các đối tác kiểm soát. Các khoản bảo lãnh này giúp họ có được hạn mức tín dụng từ các ngân hàng nước ngoài, sau đó dùng để mua kim cương.
Các điều tra viên cáo buộc chiêu trò này dựa vào sự đứt gãy nghiêm trọng trong kiểm soát nội bộ. Các quan chức PNB bị cáo buộc phát hành LoU mà không thu tài sản thế chấp bằng tiền mặt bắt buộc theo quy định ngân hàng, đồng thời không ghi nhận các giao dịch này vào hệ thống lõi, khiến các khoản nợ phải trả bị giấu kín.
Khi bê bối chiếm sóng giờ vàng trên truyền hình, những đồn đoán về tung tích của Modi trở thành một đề tài nóng hổi. Có tin đồn ông trốn ở Hồng Kông, hoặc đang sống ẩn dật ở London. Lệnh truy nã đỏ của Interpol nhanh chóng được phát đi. Ở trong nước, chính quyền Ấn Độ hành động quyết liệt, kê biên các bất động sản và tài sản xa xỉ, từ xe sang, trang sức đến các tác phẩm nghệ thuật.
Khi các điều tra viên từ CBI đào sâu vụ án, họ đã bắt giữ hai nhân viên PNB vì cáo buộc phát hành các thư cam kết gian lận, bao gồm Phó Giám đốc Gokulnath Shetty và thư ký Manoj Kharat. Cả hai bị bắt vào tháng 2/2018 và hiện đang được tại ngoại chờ xét xử.
Modi bị bắt tại London theo yêu cầu của chính quyền Ấn Độ vào tháng 3/2019, hơn một năm sau vụ lừa đảo. Ông bị giam tại một nhà tù ở London từ đó đến nay và liên tục thất bại trong các phiên phúc thẩm chống lại lệnh dẫn độ.
Tại Ấn Độ, các quan chức cho biết điểm đến tiếp theo của Modi sẽ là Nhà tù Arthur Road - nơi ông sẽ ngồi chờ xét xử. Cậu của ông, Choksi, cũng bị bắt tại Bỉ.
Đối với Chính phủ Ấn Độ, bê bối này từng bị coi là một sự xấu hổ về mặt chính trị, kích hoạt các cuộc biểu tình của phe đối lập. Thủ tướng Narendra Modi, người lên nắm quyền bốn năm trước đó, đã phải đối mặt với áp lực dư luận và truyền thông gay gắt trong việc dẫn độ nhà kim hoàn đào tẩu.
Bê bối này cũng làm hoen ố ngành công nghiệp kim cương tại Ấn Độ, theo ông Mehta từ Sàn giao dịch Kim cương Bharat. "Về mặt tài chính, do ảnh hưởng uy tín, thị trường đã chịu một đòn đau," ông nói.
Theo: CNN
Vũ Anh
