Ngày 1/7, Sony Interactive Entertainment thông báo trên PlayStation Blog sẽ ngừng sản xuất đĩa vật lý cho toàn bộ game PlayStation mới kể từ tháng 1/2028. Sau mốc thời gian này, game mới chỉ bán dưới dạng số qua PlayStation Store và tại các nhà bán lẻ. Những game đã phát hành hoặc dự kiến phát hành trước tháng 1/2028 dưới dạng đĩa không bị ảnh hưởng.
"Đây là hướng đi tự nhiên để Sony Interactive Entertainment thích ứng với xu hướng tiêu dùng, khi sở thích dùng nội dung số ngày càng vượt xa đĩa vật lý", Sid Shuman, Giám đốc cấp cao phụ trách Truyền thông Nội dung của Sony Interactive Entertainment, viết trong thông báo.
Quyết định này không đến bất ngờ. Theo số liệu Sony công bố, doanh số đĩa game vật lý đã giảm với tốc độ trung bình 9,26% mỗi năm trong 9 năm qua, từ 168 triệu đĩa xuất xưởng ở năm tài khóa 2017 xuống còn 70 triệu ở năm tài khóa 2025. Riêng quý IV/2025, có tới 85% game PlayStation được mua dưới dạng số. Cùng thời điểm, Sony cũng xác nhận sẽ đóng cửa PlayStation Store trên PS3 và PS Vita theo lộ trình từ tháng 8/2026 đến tháng 7/2027 tùy khu vực, khiến nhiều người lo ngại đây là bước dọn đường cho một PlayStation 6 hoàn toàn không có ổ đĩa quang.
Thông báo lập tức vấp phải làn sóng chỉ trích từ cộng đồng game thủ trên mọi nền tảng mạng xã hội của Sony, xoay quanh lo ngại về quyền sở hữu game, khả năng bán lại, cho mượn và bảo tồn dữ liệu lâu dài.
Giữa làn sóng phẫn nộ đó, nhiều thương hiệu ngoài ngành game đã nhanh chóng "ăn theo" bằng cách nhại lại chính văn phong thông báo của Sony. Nổi bật nhất là tài khoản KFC Tây Ban Nha với hơn một triệu người theo dõi. Thương hiệu này tuyên bố sẽ ngừng bán "định dạng vật lý" ngay lập tức, sản phẩm chỉ còn được "tiêu thụ qua ứng dụng dưới dạng file PNG giả", kèm hình ảnh gà rán trôi nổi trên nền ô vuông trong suốt như ảnh không có nền. KFC còn đùa sẽ ra mắt gói DLC nước sốt bán riêng, mời khách "đặt trước file PNG kẻo hết hàng", và chốt lại bằng câu nhại thông điệp chống vi phạm bản quyền quen thuộc.
Domino's Pizza Anh cũng tham gia với một "thông báo chính thức" giả, tuyên bố từ ngày 1/4/2027 sẽ ngừng sản xuất pizza vật lý, chuyển hẳn sang bán "mã pizza số" để khách hàng thưởng thức "bằng sức mạnh trí tưởng tượng". Đáng chú ý, đây không phải lần đầu Domino's chọc Sony trong năm nay, trước đó hãng từng mỉa mai việc game God of War phần mới thiếu nhân vật Kratos bằng câu so sánh với pizza thiếu topping pepperoni.
Blaze Entertainment, hãng sản xuất máy chơi game retro dùng băng cartridge Evercade, chọn cách châm biếm tinh vi hơn khi dựng lại chính video quảng cáo năm 2013 của Sony, vốn từng dùng để chế giễu chính sách kiểm soát bản quyền số gây tranh cãi của Xbox One. Video gốc cho thấy một người đơn giản đưa đĩa game cho bạn mình chơi, nay được Blaze Entertainment tái hiện để nhắm ngược vào chính Sony.
Không phải mọi phản ứng đều mang tính đùa cợt. Dịch vụ cho thuê game GameFly ra tuyên bố nghiêm túc khẳng định cam kết với sản phẩm vật lý, đồng thời tranh thủ quảng cáo gói gia hạn giá 2,5 USD, tương đương hơn 60.000 đồng, cho khách hàng cũ. Nhà bán đồ sưu tầm iam8bit và studio game độc lập Aeternum Game Studios cũng đưa ra cam kết tương tự. Về phía tổ chức bảo tồn game, Frank Cifaldi, Giám đốc Video Game History Foundation, cảnh báo việc chỉ trông chờ các bảo tàng tự tải và lưu game để nghiên cứu không phải là giải pháp bảo tồn lâu dài.
GameFly và các thương hiệu khác đăng tuyên bố cam kết ủng hộ vật lý
Một chi tiết ít được chú ý nhưng đáng nói là phản ứng của chính Bethesda. Hãng này đăng video quảng bá bản đĩa vật lý của Elder Scrolls IV: Oblivion Remastered để bày tỏ sự ủng hộ vật lý, trong khi trước đó từng phát hành Doom: The Dark Ages và Indiana Jones and the Great Circle dưới dạng đĩa chỉ chứa mã kích hoạt, không lưu dữ liệu game thật. Một số trang tin gaming đã chỉ thẳng đây là sự mỉa mai ngược, khi chính Bethesda cũng đang né tránh khái niệm vật lý đúng nghĩa mà hãng đang cổ vũ.
Theo lộ trình Sony công bố, đĩa game PlayStation vật lý sẽ chính thức biến mất khỏi các sản phẩm mới từ tháng 1/2028, trong khi PlayStation Store trên PS3 và PS Vita đóng cửa hoàn toàn trước tháng 7/2027.
Thế Duyệt
