Cá bống tượng từ lâu được xem là một trong những đặc sản quý của vùng đất Cà Mau. Loài cá này sinh sống chủ yếu ở môi trường nước ngọt, phân bố nhiều tại các vuông tôm – ruộng lúa xen kẽ kênh rạch tự nhiên. Nhờ điều kiện thổ nhưỡng đặc trưng, cá bống tượng Cà Mau có kích thước lớn, thân dày, thịt chắc và ngọt đậm hơn so với nhiều vùng khác.
Cá bống tượng sinh sống chủ yếu ở môi trường nước ngọt, phân bố nhiều tại các vuông tôm – ruộng lúa xen kẽ kênh rạch tự nhiên.
Theo tờ SaoStar, trên thị trường hiện nay, cá bống tượng loại lớn, còn sống, được bán với giá dao động từ 400.000 đến gần 500.000 đồng/kg, thậm chí cao hơn vào những thời điểm khan hàng.
Mức giá này khiến không ít người bất ngờ, song theo tiểu thương, nguồn cung cá bống tượng tự nhiên ngày càng hạn chế, trong khi nhu cầu tiêu thụ lại tăng mạnh, đặc biệt vào các dịp lễ, Tết hoặc mùa du lịch.
Cá bống tượng có ngoại hình rất dễ nhận biết nhờ thân tròn, màu sắc đặc trưng với các vằn nâu loang mờ trên nền đen bóng. Đuôi cá thường xòe dạng chữ V, còn vây thì mở rộng khi bơi, tạo dáng vẻ nổi bật hơn so với các loài bống khác. Đây cũng là loài có kích thước lớn nhất trong họ cá bống nước ngọt: phổ biến nhất từ 100 đến 200 gram mỗi con nhưng những cá thể lớn có thể đạt 0,5–1 kg, thậm chí có con lên tới 5 kg.
Dù hình dáng có phần “khác lạ” và hơi tối màu do thói quen sinh sống trong bùn, cá bống tượng lại được đánh giá rất cao về chất lượng thịt. Thịt cá màu trắng, có độ dai nhẹ tương tự thịt gà, mùi vị ngọt thanh, không tanh và không bị bã. Đây là yếu tố khiến nhiều người sau khi thử đều yêu thích, dù trước đó khá e dè vì ngoại hình của cá.
Cá bống tượng có ngoại hình rất dễ nhận biết nhờ thân tròn, màu sắc đặc trưng với các vằn nâu loang mờ trên nền đen bóng.
Thịt cá tuy không quá dày như một số loài cá quả hoặc cá trắm, nhưng vị ngọt đặc trưng và độ dai tự nhiên khiến món ăn được đánh giá cao. Các bà nội trợ thường lựa chọn cá bống tượng để kho tộ, chiên mắm hoặc làm các món hấp đơn giản. Một số người ví von cá chiên mắm từ cá bống tượng có hương vị “như gà chiên mắm” nhưng thanh và nhẹ hơn.
Trước đây, cá bống tượng chủ yếu xuất hiện tại các tỉnh miền Tây Nam Bộ và hiếm khi có mặt ở thị trường miền Bắc. Tuy nhiên, vài năm gần đây, nhờ kỹ thuật nhân giống được cải thiện, người nuôi tại miền Trung và miền Bắc – đặc biệt là vùng hồ sông Đà – đã bắt đầu phát triển loài cá này. Nguồn cung theo đó trở nên dồi dào hơn.
Theo tờ Đời sống & Gia đình, cá bống tượng sông Đà hiện chủ yếu là loại nhỏ, giá bán khoảng 140.000–160.000 đồng/kg, trung bình mỗi kg có 6–8 con. Trong khi đó, cá bống tượng nuôi hoặc các mô hình nuôi quy mô lớn có kích thước vượt trội, giá dao động 200.000–450.000 đồng/kg tùy loại. Mức giá gần 500.000 đồng/kg thường áp dụng cho cá loại lớn, hiếm và có trọng lượng đồng đều.
Dù nhu cầu lớn, cá bống tượng lại nổi tiếng “khó chiều”, khiến chi phí nuôi cao và sản lượng ổn định không dễ đạt được. Có ba nguyên nhân chính giải thích mức giá cao hiện nay.
Cá bống tượng là loài ăn mồi sống, khẩu phần chủ yếu là cá con, tôm hoặc tép tươi. Người nuôi buộc phải duy trì nguồn thức ăn tươi sống thường xuyên, dẫn đến chi phí cao và phụ thuộc vào thời điểm trong năm. Các loại thức ăn công nghiệp hầu như không phù hợp, khiến việc chủ động nguồn mồi trở thành thách thức lớn.
Trong quá khứ, cá bống tượng ít được ưa chuộng do màu sắc đen sẫm và vẻ ngoài khác biệt.
Cá bống tượng có khả năng chui sâu xuống bùn tới cả mét để trốn tránh kẻ thù hoặc khi gặp môi trường bất lợi. Ban ngày, loài cá này thường vùi mình dưới bùn, khiến việc đánh bắt tự nhiên trước đây gặp nhiều khó khăn. Đây cũng là lý do khiến cá bống tượng từng là sản vật hiếm và ít người biết đến.
Trong quá khứ, cá bống tượng ít được ưa chuộng do màu sắc đen sẫm và vẻ ngoài khác biệt. Tuy nhiên, khi chất lượng thịt được khẳng định, loài cá này dần trở thành lựa chọn của các nhà hàng và người tiêu dùng. Việc mở rộng nhân giống đã tạo điều kiện đưa cá bống tượng ra khỏi phạm vi miền Tây, trở thành mặt hàng quen thuộc tại thị trường Hà Nội và nhiều tỉnh thành khác.
