"Kho báu" dưới nước mang dấu ấn Việt Nam trên đất Cuba

Dấu ấn Việt Nam tại "thủ phủ" rô phi của Cuba

Với thế mạnh phát triển vào tạo dựng vị thế trên thị trường quốc tế đối với mặt hàng cá rô phi, Việt Nam đã chia sẻ kinh nghiệm nuôi trồng với Cuba.

Theo Cổng Thông tin điện tử Bộ Nông nghiệp và Môi trường, vào tháng 9/2025, Thứ trưởng Bộ Nông nghiệp và Môi trường Phùng Đức Tiến đã có chuyến công tác tại Cuba, đánh giá lại các chương trình hợp tác nông nghiệp giữa hai nước, trong đó có mô hình nuôi cá rô phi bằng công nghệ do các chuyên gia Việt Nam chuyển giao.

Những lồng cá nhấp nhô trên hồ chứa La Juventud (huyện Palacios, tỉnh Pinar del Río) trở thành "tượng đài" của tình hữu nghị Việt Nam – Cuba. 

Theo phóng viên TTXVN tại La Habana, công nghệ nuôi cá rô phi của Việt Nam đã giúp vùng đất này vươn lên thành "thủ phủ" thủy sản, góp phần giải bài toán an ninh lương thực cho quốc đảo Caribe.

Khẩu hiệu của Pescario – công ty thủy sản hàng đầu Cuba – "Không chỉ ở biển mới có kho báu" (No solo en el mar se encuentran tesoros) càng thêm ý nghĩa khi những lồng cá rô phi trên hồ nước ngọt thực sự trở thành nguồn lợi kinh tế và dinh dưỡng cho người dân địa phương.

Năm 2011 đánh dấu bước ngoặt khi các chuyên gia Việt Nam lần đầu giới thiệu kỹ thuật đảo ngược giới tính cá tại Trại cá La Juventud. Dù dự án từng gián đoạn bởi đại dịch COVID-19 năm 2020, đến năm 2023, hai lồng nuôi thử nghiệm với 16.000 cá giống (25–50 g/con) đã mang lại kết quả ấn tượng: sau 3–4 tháng, cá đạt trọng lượng trung bình 860 g/con, nhiều cá thể vượt mốc 1 kg.

Những con số biết nói cho thấy hiệu quả rõ rệt: sản lượng tăng từ 4 tấn/ha (2011) lên 13,3 tấn/ha (2023); thu nhập công nhân tăng từ 13 USD/tháng (2015) lên 58 USD/tháng (2023). Mục tiêu năm 2025 là đạt 70–80 tấn cá thương phẩm, đưa tổng sản lượng toàn dự án vượt 100 tấn.

Đến năm 2026, khi dự án khép lại, phía Cuba dự kiến có thể chủ động hoàn toàn về công nghệ sản xuất giống và nuôi thương phẩm cá rô phi đơn tính – loài cá thích nghi tốt với môi trường nước cạn, oxy hạn chế, cho chất thịt chắc, thơm, đáp ứng tiêu chuẩn chế biến và xuất khẩu.

Lợi ích kinh tế và tầm nhìn dài hạn

Những con cá rô phi từ La Juventud không chỉ hiện diện trong bữa ăn hằng ngày của người dân Pinar del Río, mà còn hướng tới các khách sạn 5 sao và thị trường quốc tế. Dự án "Hỗ trợ Cuba nuôi trồng thủy sản giai đoạn 3: Gia tăng sản lượng nuôi trồng thủy sản tại Cuba" đặt mục tiêu tăng sản lượng theo kế hoạch, phục vụ chế biến, xuất khẩu và đáp ứng nhu cầu nội địa.

Theo Bộ trưởng Công nghiệp Thực phẩm Cuba Alberto López Díaz, mỗi kg cá sản xuất trong nước giúp Cuba tiết kiệm 2 USD chi phí nhập khẩu. Quan trọng hơn, Việt Nam đang hỗ trợ đào tạo đội ngũ kỹ thuật viên thủy sản trình độ cao, tạo nền tảng cho sự phát triển bền vững của ngành.

Từ những lồng cá trên hồ La Juventud đến các thị trường xuất khẩu lớn, cá rô phi đang khẳng định vị thế như một "kho báu" thực sự – không chỉ mang lại giá trị kinh tế cho Việt Nam, mà còn lan tỏa tri thức, công nghệ và tinh thần hợp tác bền chặt với bạn bè quốc tế.