Vịnh Nha Trang là một trong những vùng biển có mức độ đa dạng sinh học cao của Việt Nam, với nhiều hệ sinh thái đặc trưng. Điều kiện tự nhiên thuận lợi đã tạo môi trường lý tưởng cho sự phát triển phong phú của các vi sinh vật biển, trong đó có vi nấm biển – đối tượng đang được giới khoa học quan tâm khai thác để phục vụ đời sống con người.
Vi nấm biển được xem là "kho hợp chất tự nhiên" giàu tiềm năng, có thể ứng dụng trong y học, dược học và nông nghiệp. Đặc biệt, các vi nấm sống trên rong biển, như những loài thuộc hai chi Aspergillus và Penicillium, được ghi nhận có khả năng tạo ra nhiều chất sinh học có lợi, như chất kháng khuẩn, chống oxy hóa và hỗ trợ phòng chống ung thư.
Từ thực tế đó, ThS. Ngô Thị Duy Ngọc và nhóm nghiên cứu thuộc Viện Hải dương học (Viện Hàn lâm Khoa học và Công nghệ Việt Nam) đã triển khai đề tài nghiên cứu nhằm tìm kiếm các hợp chất tự nhiên có khả năng bảo vệ tế bào, đặc biệt là tế bào cơ tim, từ vi nấm biển ở vịnh Nha Trang.
Trong quá trình nghiên cứu, nhóm đã thu thập 8 mẫu rong biển và phân lập được 47 chủng vi nấm khác nhau. Kết quả bước đầu cho thấy phần lớn các chủng vi nấm này có khả năng chống oxy hóa – yếu tố quan trọng giúp bảo vệ tế bào trước các tác nhân gây hại.
Đáng chú ý, một số chủng vi nấm cho thấy khả năng bảo vệ tế bào cơ tim trước các chất gây độc trong thí nghiệm. Trong đó, chủng vi nấm Penicillium chermesinum được phân lập từ một loài rong nâu phổ biến tại vịnh Nha Trang thể hiện hiệu quả nổi bật nhất và được lựa chọn để nghiên cứu sâu hơn.
Từ chủng vi nấm này, các nhà khoa học đã tách chiết và xác định được bốn hợp chất tự nhiên. Đặc biệt, một hợp chất lần đầu tiên được ghi nhận có khả năng giúp tế bào cơ tim chống lại tổn thương do thiếu oxy – tình trạng thường gặp trong các bệnh lý tim mạch. Hợp chất này còn hỗ trợ quá trình phục hồi tế bào bằng cách thúc đẩy sự phát triển và tái tạo của tế bào cơ tim.
Theo nhóm nghiên cứu, kết quả này mở ra triển vọng ứng dụng các hợp chất chiết xuất từ vi nấm biển trong việc nghiên cứu và phát triển các sản phẩm hỗ trợ điều trị bệnh tim mạch, nhất là các trường hợp tổn thương do thiếu máu và stress oxy hóa.
Kết quả của đề tài đã được công bố trên các tạp chí khoa học trong và ngoài nước, đồng thời được giới thiệu trong một cuốn sách chuyên khảo về vi nấm biển ở khu vực Trung Bộ Việt Nam. Toàn bộ 47 chủng vi nấm thu được cũng đã được lưu trữ tại Bộ sưu tập Vi sinh vật biển của Viện Hải dương học, tạo nguồn dữ liệu quý phục vụ cho các nghiên cứu tiếp theo và góp phần vào việc bảo tồn, khai thác bền vững tài nguyên sinh học biển.
Ngọc Minh
