Vừa qua, Cơ quan Phối hợp Hoạt động Chính phủ tại các Vùng lãnh thổ (COGAT) của Israel đã công bố một phát hiện khảo cổ gây chấn động tại khu di tích Hyrcania, nằm ở sa mạc Judean, cách Jerusalem khoảng 16 km về phía đông, thuộc khu vực Bờ Tây.
Kho báu bao gồm hai đồng vàng và một chiếc nhẫn vàng tinh xảo. Dù khu vực này từng là mục tiêu của nạn cướp bóc cổ vật, nhưng những hiện vật này đã may mắn tồn tại gần 1.400 năm, mở ra một chương lịch sử quý giá về Kitô giáo trong thời kỳ Byzantine.
Trước đây, Hyrcania là một pháo đài được thành lập từ thời kỳ Hellenistic cuối cùng khoảng giữa thế kỷ thứ 2 và thứ 1 trước Công nguyên. Tuy nhiên, trong giai đoạn Byzantine, khu vực này chuyển thành một tu viện Kitô giáo, được cho là có sự liên quan đến Thánh Sabbas - một trong những người sáng lập dòng tu hoang mạc trong Kitô giáo.
Đây là một minh chứng cho sự phát triển mạnh mẽ của đời sống tôn giáo tại vùng sa mạc Judean vào thời kỳ Byzantine, khi các tu viện Kitô giáo bắt đầu hình thành và hoạt động lâu dài trong khu vực này.
Các đồng vàng phát hiện tại Hyrcania là đồng solidus, có khắc hình ảnh của hoàng đế Heraclius, người cai trị Đế quốc Byzantine từ năm 610 đến 641 sau Công Nguyên. Đây là một chứng cứ rõ ràng cho thấy mối quan hệ chặt chẽ giữa các hoạt động chính trị và tôn giáo trong khu vực vào thời kỳ đó.
Ông Binyamin Har-Even, một nhà khảo cổ học tham gia vào cuộc khai quật cho biết: "Những hiện vật này phản ánh một chương quan trọng trong lịch sử Byzantine và truyền thống Kitô giáo sơ kỳ tại khu vực này." Việc phát hiện kho báu không chỉ có giá trị khảo cổ học mà còn giúp củng cố hiểu biết về sự tồn tại và phát triển của các tu viện trong sa mạc Judean.
Mặc dù khu vực Hyrcania trước đây là mục tiêu của các vụ cướp bóc cổ vật, những món đồ này đã được bảo tồn và phát hiện trong tình trạng tốt, nhờ vào công tác bảo vệ di sản và khảo sát liên tục của các cơ quan chức năng.Ngoài ra, việc bảo vệ và nghiên cứu các địa điểm khảo cổ như Hyrcania là rất quan trọng vì chúng giúp làm sáng tỏ nhiều khía cạnh lịch sử, tôn giáo và văn hóa của các cộng đồng đã sinh sống tại đây qua các thời kỳ.
Kể từ khi bắt đầu khai quật vào năm 2007, khu di tích Hyrcania đã mang lại nhiều phát hiện quan trọng về đời sống Kitô giáo cổ, đặc biệt là trong thời kỳ Byzantine. Các nhà khảo cổ học Israel hy vọng rằng những khám phá tiếp theo sẽ tiếp tục làm sáng tỏ những bí ẩn còn lại của tu viện này và góp phần làm phong phú thêm kiến thức về lịch sử khu vực.
Đây không phải là lần đầu tiên khu vực sa mạc Judean gây chấn động giới khảo cổ học. Vào đầu năm 2025, các nhà khảo cổ học Israel cũng đã phát hiện một "công trình hình kim tự tháp bí ẩn" trong sa mạc này, có niên đại 2.200 năm. Cấu trúc này được xây dựng từ những viên đá lớn, mỗi viên nặng hàng trăm kilogram, gây sự tò mò lớn đối với giới nghiên cứu.
Phát hiện này một lần nữa khẳng định vai trò quan trọng của sa mạc Judean trong lịch sử và văn hóa của khu vực Trung Đông, đồng thời mở ra cơ hội để nghiên cứu sâu hơn về các nền văn minh cổ đại và sự giao thoa giữa các nền văn hóa trong suốt các thời kỳ.
Nguồn: New York Post
Lại Hạnh
