Đôi khi điều khó nhất khi học một ngôn ngữ mới không nằm ở từ vựng hay ngữ pháp, mà ở những khái niệm không thể dịch trọn nghĩa. Một tài khoản người nước ngoài trên mạng xã hội mới đây đã chia sẻ trải nghiệm khiến nhiều người Việt bật cười: “I thought ‘nhậu’ meant just drinking. I was not prepared for 5 hours”, tạm dịch: “Tôi cứ nghĩ ‘nhậu’ chỉ đơn giản là uống vài ly, tôi không ngờ lại phải uống đến 5 tiếng đồng hồ”.
Câu chuyện bắt đầu rất đơn giản khi anh được nhóm bạn Việt rủ: “Tối nay đi nhậu không?”. Với vốn tiếng Việt còn khiêm tốn, anh tra nhanh và hiểu “nhậu” nghĩa là uống rượu, uống bia. Trong đầu anh, kịch bản hiện ra rất quen thuộc khi gặp nhau ở quán nước, gọi vài ly, trò chuyện khoảng một tiếng rồi ai về nhà nấy, một hoạt động xã giao khá vui vẻ và đơn giản.
Nhưng thực tế lại hoàn toàn khác khi buổi “nhậu cho vui” bắt đầu lúc 6 giờ tối tại một quán ăn vỉa hè đông đúc. Ngay khi anh vừa ngồi xuống, bia đã được rót đầy ly. “Một, hai, ba, dô!”, cả bàn đồng thanh hô lớn trước khi cụng ly. Anh hào hứng làm theo, nghĩ rằng đây là “nghi thức” mở màn, 15 phút sau, anh nhận ra nghi thức này… không chỉ diễn ra một lần.
Cứ mỗi khi có người đến muộn, cả bàn lại cụng ly chào mừng. Mỗi khi có món mới được mang ra, lại một vòng “dô”. Khi câu chuyện chuyển sang chủ đề mới, lại “dô”. Khi ai đó kể một kỷ niệm vui, lại “dô”. Anh bắt đầu tự hỏi liệu có quy tắc ngầm nào mình chưa được phổ biến.
Khoảng hơn 1 tiếng trôi qua, anh nhìn đồng hồ. “Chắc sắp kết thúc rồi”, anh nghĩ, trong khi bụng đã no và đầu bắt đầu lâng lâng. Nhưng rồi ai đó vẫy tay gọi thêm một két bia. Người khác gọi thêm vài món “ăn cho đỡ say”. Câu chuyện từ công việc chuyển sang chuyện gia đình, rồi chuyện yêu đương rồi sang những triết lý cuộc sống.
Đến tiếng đồng hồ thứ ba, anh bắt đầu hiểu rằng “nhậu” không chỉ là uống. Đó là một hình thức giao tiếp xã hội đặc biệt. Mọi người nói nhiều hơn, cười to hơn, kể những câu chuyện bình thường nhưng bằng một cảm xúc khác hẳn. Anh kể rằng có lúc mình chỉ ngồi nghe, không hiểu hết tiếng Việt, nhưng vẫn cảm nhận rõ sự gắn kết giữa những người trong bàn.
Khi đồng hồ chỉ gần 11 giờ đêm, anh tin rằng đây chắc chắn là hồi kết. Nhưng không. Một người đề xuất “đi tăng hai”. Anh phải hỏi nhỏ với bạn mình “tăng hai” nghĩa là gì. Khi nghe giải thích là chuyển địa điểm để tiếp tục, anh chỉ biết cười.
“I was not prepared for 5 hours”, anh viết, kèm theo biểu tượng cười và một bức ảnh ly bia đã vơi quá nửa.
Bài chia sẻ nhanh chóng thu hút sự chú ý, đặc biệt từ cộng đồng người Việt. Nhiều người bình luận hài hước rằng anh còn “may mắn” vì chỉ 5 tiếng, có người từng trải qua 7-8 tiếng vẫn chưa về. Một số khác giải thích rằng “nhậu” không có bản dịch hoàn hảo trong tiếng Anh. Từ này không đơn giản là “drinking”, cũng không hẳn là “party”. Đó là sự pha trộn giữa ăn uống, trò chuyện, chia sẻ và xây dựng mối quan hệ.
Ở Việt Nam, “nhậu” đôi khi còn là không gian để đồng nghiệp xóa bỏ khoảng cách, để bạn bè giải tỏa áp lực, để những câu chuyện khó nói ban ngày được giải quyết vào buổi tối. Bia rượu chỉ là chất xúc tác, còn trung tâm vẫn là sự kết nối giữa con người.
Tuy nhiên, câu chuyện cũng gợi ra một góc nhìn thú vị khi những khái niệm văn hóa nếu chỉ dịch theo nghĩa từ điển sẽ rất dễ gây hiểu nhầm. Người học tiếng Việt có thể hiểu đúng mặt chữ, nhưng chưa chắc đã hiểu hết “tinh thần” của từ đó. “Nhậu” là một ví dụ điển hình cho khoảng cách giữa ngôn ngữ và trải nghiệm thực tế. Cuối cùng, anh kết luận bằng một câu ngắn gọn: “I survived Vietnamese nhậu” - “Tôi đã sống sót qua một buổi nhậu kiểu Việt Nam”.
Sau tất cả, dẫu biết “nhậu” là chất xúc tác tuyệt vời cho những mối quan hệ, nhưng 5 tiếng hay 8 tiếng có lẽ cũng nên có điểm dừng để giữ sức cho ngày mai. Và quan trọng nhất, dù là “anh Tây” hay “anh ta”, một khi đã “dô” hết mình thì tuyệt đối đừng tự cầm lái, bởi an toàn mới là điều kiện tiên quyết để còn có những cuộc “tăng hai”, “tăng ba” vui vẻ lần sau. Nhớ nha!
Nhật Linh
