Gan nhiễm mỡ, bệnh tim mạch và nguy cơ tử vong sớm đang trở thành “bộ ba sát thủ thầm lặng” của lối sống hiện đại, đặc biệt ở những người ít vận động và thường xuyên ngồi nhiều. Tuy nhiên, một nghiên cứu mới công bố trên tạp chí Liver International cho thấy chỉ với 150 phút vận động cường độ trung bình đến mạnh mỗi tuần, nguy cơ mắc gan nhiễm mỡ liên quan đến chuyển hóa (MASLD), biến cố tim mạch và tử vong sớm có thể giảm đáng kể, ngay cả khi người tập không duy trì lịch vận động đều đặn mỗi ngày.
Nghiên cứu do các nhà khoa học Đại học Haifa (Israel) thực hiện đã phân tích dữ liệu của 2.490 người trưởng thành tham gia Khảo sát Sức khỏe Quốc gia Mỹ. Các tình nguyện viên được đeo thiết bị theo dõi chuyển động liên tục trong 7 ngày nhằm đo lường chính xác thời gian và cường độ vận động thực tế. Dựa trên kết quả thu thập, nhóm nghiên cứu chia người tham gia thành ba nhóm: nhóm ít hoặc không vận động, nhóm tập thể dục rải đều trong tuần và nhóm được gọi là “chiến binh cuối tuần” – những người vẫn đạt đủ thời lượng vận động khuyến nghị nhưng dồn phần lớn thời gian tập vào 1–2 ngày.
Kết quả cho thấy tỷ lệ mắc gan nhiễm mỡ cao nhất ở nhóm ít vận động, lên tới 38%, trong khi nhóm tập đều có tỷ lệ 26%, còn nhóm tập trung vận động vào vài ngày chỉ 20%. Đáng chú ý hơn, ở những người đã mắc MASLD, việc duy trì trên 150 phút vận động mỗi tuần giúp giảm rõ rệt nguy cơ tử vong do mọi nguyên nhân và giảm các biến cố tim mạch nghiêm trọng, bất kể lịch tập được phân bổ đều hay dồn vào cuối tuần.
Giáo sư Shira Zelber-Sagi, trưởng nhóm nghiên cứu, nhận định phát hiện này mang ý nghĩa “cởi trói” cho những người bận rộn, vốn gặp nhiều áp lực trong việc duy trì thói quen tập luyện hằng ngày. Theo bà, yếu tố then chốt không nằm ở việc tập mỗi ngày hay không, mà là tránh lối sống tĩnh tại kéo dài. Khi cơ thể được vận động đủ về thời lượng và cường độ, lợi ích bảo vệ gan, tim mạch và khả năng sống sót vẫn được duy trì.
MASLD hiện là bệnh gan phổ biến nhất thế giới, ảnh hưởng tới khoảng 30% dân số toàn cầu, đồng thời là nguyên nhân hàng đầu dẫn đến viêm gan mạn tính, xơ gan và ung thư gan. Bệnh có mối liên hệ chặt chẽ với béo phì, chế độ ăn nhiều đường, thực phẩm siêu chế biến và thói quen ít vận động. Trong bối cảnh đó, việc duy trì vận động thể chất được xem là một trong những biện pháp đơn giản nhưng hiệu quả nhất để phòng ngừa và kiểm soát bệnh.
Do thiết bị theo dõi chủ yếu ghi nhận chuyển động tổng thể, kết quả nghiên cứu phản ánh rõ lợi ích của các hoạt động aerobic như đi bộ nhanh, chạy bộ nhẹ, đạp xe, bơi lội hay pilates. Dù vậy, các hướng dẫn y tế hiện hành vẫn khuyến nghị kết hợp thêm 1–2 buổi tập sức mạnh mỗi tuần nhằm duy trì khối lượng cơ bắp, yếu tố đặc biệt quan trọng với người mắc bệnh gan và người lớn tuổi.
Giáo sư Zelber-Sagi cũng nhấn mạnh rằng lối sống có vai trò quyết định hơn yếu tố di truyền. Ngay cả những người mang gen dễ mắc bệnh gan vẫn có thể cải thiện đáng kể sức khỏe nếu thay đổi thói quen sinh hoạt. Theo bà, bệnh tật không phải là số phận đã được định sẵn, và chỉ cần ăn uống cân bằng, chọn một hình thức vận động phù hợp để duy trì lâu dài, nguy cơ gan nhiễm mỡ, bệnh tim mạch và tử vong sớm hoàn toàn có thể được đẩy lùi.
Trang Đào (Tổng hợp)
