Không phải một người quyết định
Mỗi lần một hãng xe cho ra mắt thiết kế mới gây tranh cãi, phản ứng đầu tiên của tôi luôn là nghĩ chắc có ai đó trong phòng thiết kế đã quyết định ẩu.
Nhưng sự thật không phải vậy.
Một chiếc Ferrari, một chiếc Mercedes-AMG, một chiếc BMW không bao giờ được duyệt thiết kế chỉ bởi một cá nhân. Đằng sau mỗi đường nét gây tranh cãi là cả một hội đồng thiết kế, nhiều lớp phê duyệt, và một ban lãnh đạo đang đặt cược cả danh tiếng hàng trăm năm của hãng vào quyết định đó. Không ai trong số họ muốn cố tình làm ra một chiếc xe xấu. Họ đang cố tìm ra thứ gì đó mới, và đôi khi cái giá của sự mới đó là bị chính khách hàng trung thành nhất quay lưng, ít nhất là trong thời gian đầu.
Lịch sử ngành xe đã chứng minh điều này lặp đi lặp lại.
Khi cả một hãng xe bị cả cộng đồng phẫn nộ
Năm 2001, BMW ra mắt thế hệ 7-Series mới, thay thế cho chiếc E38, chiếc xe được xem là một trong những sedan đẹp nhất từng có. Chris Bangle, giám đốc thiết kế lúc đó, cho ra một phần đuôi xe nâng cao khác thường. Cộng đồng đặt cho nó biệt danh chế giễu, phản ứng dữ dội đến mức Bangle được cho là từng nhận lời đe dọa tính mạng.
Không phải một vài người khó tính. Cả một cộng đồng người yêu BMW cảm thấy bị phản bội.
Nhưng theo thời gian, thứ từng bị coi là thái quá bắt đầu được nhìn nhận lại. Các hãng sedan hạng sang khác dần áp dụng phong cách táo bạo hơn, tích hợp màn hình nhiều hơn, dùng hệ thống điều khiển tương tự những gì BMW từng làm. Nhìn lại, thiết kế đó không còn là một sai lầm cô lập. Nó được xem như bước đi đã giúp đẩy cả ngành công nghiệp sang một hướng mới.
Porsche cũng từng trải qua điều tương tự, thậm chí còn nặng nề hơn.
Năm 1997, Porsche 911 chuyển từ làm mát bằng gió sang làm mát bằng nước lần đầu tiên trong lịch sử dòng xe. Cụm đèn pha hình oval mới bị giới mộ điệu đặt biệt danh chế giễu vì hình dáng của nó. Với người hâm mộ lâu năm, đây không đơn thuần là một bước tiến hoá. Nó bị xem như một sự phản bội, vì đánh mất bản sắc âm thanh và cơ khí đặc trưng đã định nghĩa dòng xe này suốt hàng chục năm.
Porsche quay lại đèn tròn truyền thống ở thế hệ tiếp theo để xoa dịu người hâm mộ. Nhưng phải mất hơn hai thập kỷ, dư luận mới thực sự đảo chiều. Giới sưu tầm ngày nay nhìn lại thế hệ đó như một chiếc xe từng bị đánh giá bất công trong nhiều năm, thậm chí đang tăng giá trị nhanh trên thị trường xe cũ.
Không ai đúng, không ai sai
Tôi nghĩ đại đa số chúng ta đang thấy Luce, AMG GT 4 Door Coupe xấu, vì chúng ta đang nhìn chúng bằng ký ức của một thế giới cũ.
Nếu tôi và bạn lớn lên trong kỷ nguyên của những tiếng động cơ gào thét, khi tiêu chuẩn của một chiếc xe thể thao là phải có khối V8, V10, V12, phải có ống xả thẳng, thì tất nhiên chúng ta sẽ khó có thiện cảm với những chiếc xe điện. Cảm giác đó không sai. Nó là ký ức, là tiêu chuẩn thẩm mỹ đã được huấn luyện trong ta suốt nhiều năm.
Nhưng với những đứa trẻ lớn lên cùng smartphone, những thiết bị thông minh với giao diện tối giản, thiết kế phẳng là điều bình thường từ nhỏ, biết đâu những chiếc xe đó lại hợp lý theo một cách hoàn toàn khác.
Vấn đề là không ai biết chắc thiết kế nào mới là đúng, là đẹp với số đông, trong khi vẫn phải đảm bảo phù hợp với kỷ nguyên điện hoá đang đến rất nhanh. Việc của các nhà thiết kế là luôn thử nghiệm với cái mới, và cố gắng hết sức với sự sáng tạo đó, dù biết trước có thể bị chính khách hàng của mình quay lưng trong giai đoạn đầu.
Xấu đẹp là chuyện của mỗi người. Chính vì vậy nên cả một công ty siêu xe có tuổi đời hàng trăm năm mới quyết định phê duyệt cho một thiết kế gây tranh cãi, không phải chỉ là ý kiến của một cá nhân nào đó trong phòng thiết kế. Họ cũng chỉ đang cố tìm ra điều gì đó mới cho tương lai, giống như Bangle từng làm với BMW, giống như Porsche từng làm với chính đứa con cưng của mình.
Biết đâu hai mươi năm nữa
Tôi tự hỏi, hai mươi năm nữa, khi một thế hệ mới lớn lên cùng những chiếc xe điện có màn hình phủ kín taplo, cùng âm thanh giả lập thay cho tiếng pô, liệu chính tôi và bạn có trở thành phiên bản của những người từng phẫn nộ với Bangle Butt hay đèn trứng chiên của Porsche không.
Có thể lúc đó, chúng ta sẽ là thế hệ đứng giữa, vừa tiếc nuối tiếng V8 gào thét, vừa không thể phủ nhận rằng thế giới đã đi tiếp mà không cần hỏi ý kiến mình.
Không có gì sai khi thấy một thiết kế xấu. Nhưng có lẽ, câu hỏi đáng để tự hỏi hơn không phải là chiếc xe đó có đẹp không.
Mà là, liệu tôi và bạn có đang nhìn nó bằng con mắt của chính thời đại này, hay bằng ký ức của một thời đại đã qua.
Bảo Lâm - Cấn Hưng
