Theo Thông tư mới của Bộ GD&ĐT, các Sở GD&ĐT sẽ chủ trì xây dựng, thẩm định và cung cấp đề kiểm tra chung vào cuối học kỳ cho học sinh các khối lớp cuối cấp gồm lớp 5, lớp 9 và lớp 12.
Chủ trương này nhận được sự đồng thuận lớn từ các nhà quản lý và đội ngũ giáo viên, với kỳ vọng sẽ tạo mặt bằng đánh giá công bằng, hạn chế tiêu cực trong dạy thêm học thêm và chấm dứt tình trạng làm đẹp học bạ.
Tạo ra sự công bằng trong công tác đánh giá học sinh trên địa bàn
Theo quy định tại Thông tư mới của Bộ GD&ĐT, Sở GD&ĐT sẽ chủ trì việc xây dựng, thẩm định và cung cấp đề kiểm tra chung vào thời điểm cuối học kỳ I và cuối năm học đối với một số môn học đánh giá bằng điểm số ở khối lớp 5.
Quy định này đồng thời được thực hiện đối với một số môn học ở khối lớp 9 và lớp 12 vào cuối học kỳ I và học kỳ II, trong đó danh sách các môn kiểm tra sẽ do Sở lựa chọn và thông báo trước cho các nhà trường.
Đánh giá về quy định mới, VTC News dẫn lời thầy Đỗ Đình Đảo, Hiệu trưởng Trường THPT Nguyễn Hữu Thọ (phường Xóm Chiếu, TP.HCM), nhận định đây là một chủ trương tích cực, mang ý nghĩa quan trọng trong việc nâng cao chất lượng quản lý và đổi mới công tác kiểm tra, đánh giá trong giáo dục.
Theo thầy Đảo, khi mỗi trường tự xây dựng đề kiểm tra riêng, dù cùng căn cứ vào Chương trình giáo dục phổ thông nhưng thực tế vẫn có thể xuất hiện sự khác biệt về mức độ khó, cách thức đặt câu hỏi cũng như yêu cầu vận dụng kiến thức.
Việc áp dụng đề kiểm tra chung sẽ thiết lập một mặt bằng đánh giá thống nhất hơn, giúp các nhà trường có thêm cơ sở thực tiễn để nhìn nhận lại chất lượng dạy và học tại đơn vị mình.
Tuy nhiên, thầy Đảo lưu ý không nên xem kết quả kiểm tra chung là căn cứ duy nhất để xếp hạng hoặc đánh giá chất lượng các trường, mà mục tiêu quan trọng hơn cả là sử dụng nguồn dữ liệu đó để nhận diện những hạn chế trong công tác dạy học và tìm ra giải pháp cải thiện phù hợp.
Cùng quan điểm đồng tình, thầy Đinh Phú Cường, Hiệu trưởng Trường THCS Phú Định (phường Bình Phú, TP.HCM), cho rằng việc Sở ra đề kiểm tra chung đối với các khối lớp cuối cấp sẽ tạo ra sự công bằng trong công tác đánh giá học sinh trên địa bàn toàn thành phố.
Khi bài kiểm tra chung được xây dựng theo một chuẩn thống nhất, các trường sẽ chủ động tiếp cận và điều chỉnh phương pháp giảng dạy phù hợp để hướng tới sự đồng đều về chất lượng giáo dục giữa các đơn vị.
Tương tự, thầy Võ Nu, Phó hiệu trưởng Trường THPT Nguyễn Hữu Cầu (TP.HCM), cũng nhận định đề thi chung giúp đặt học sinh vào cùng một thang đo, tạo sự công bằng và khắc phục hiệu quả tình trạng chênh lệch về độ khó giữa các trường học.
Theo Thông tư mới của Bộ GD&ĐT, các Sở GD&ĐT sẽ chủ trì xây dựng, thẩm định và cung cấp đề kiểm tra chung vào cuối học kỳ cho học sinh các khối lớp cuối cấp gồm lớp 5, lớp 9 và lớp 12. Ảnh minh họa: Hà Nội mới
Ở góc độ giáo viên trực tiếp giảng dạy, VnExpress dẫn lời thầy Võ Kim Bảo, giáo viên môn Ngữ văn tại Trường THCS Nguyễn Du (phường Bến Thành, TP.HCM), bày tỏ sự tán thành hoàn toàn trước quyết định này.
Thầy Bảo phân tích, ở bộ môn Ngữ văn hiện nay vẫn còn một số giáo viên giữ tư duy dạy học theo văn mẫu, giới hạn trước nội dung hoặc ngữ liệu để học sinh ôn tập. Việc áp dụng đề kiểm tra chung sẽ tạo động lực mạnh mẽ để giáo viên dạy đúng bản chất và định hướng của Chương trình giáo dục phổ thông 2018 thay vì lối dạy rập khuôn, đồng thời góp phần giải quyết những bất cập trong công tác ra đề cũng như hoạt động dạy thêm, học thêm.
Khi không còn tự ra đề, giáo viên không thể có những hành vi ép học sinh đi học thêm để biết trước đề hay nội dung thi, qua đó đưa việc học thêm trở về đúng bản chất là rèn luyện kỹ năng, mở rộng kiến thức một cách thực chất trên tinh thần tự nguyện.
Hạn chế tình trạng lạm phát điểm số, hướng tới mục tiêu học thật và thi thật
Từ góc nhìn quản lý tại cơ sở, cô Nguyễn Thị Vân Hồng, Hiệu trưởng Trường Tiểu học và THCS Chương Dương (Hà Nội), kỳ vọng sự thay đổi này sẽ giúp hạn chế tình trạng lạm phát điểm số. Khi những điểm 9, điểm 10 xuất hiện quá nhiều nhưng lại không tương xứng với năng lực thực tế của học sinh, điểm số sẽ dần đánh mất giá trị phân loại và định hướng học tập.
Đồng tình với nhận định này, thầy Lê Quang Vui, Hiệu trưởng Trường Tiểu học - THCS Ngô Chí Quốc (TP.HCM), cho biết kết quả kiểm tra chung còn đóng vai trò là thước đo khách quan để rà soát chất lượng dạy học, bởi nếu điểm số trên lớp của học sinh cao nhưng kết quả bài kiểm tra chung lại thấp, nhà trường sẽ có cơ sở để xem xét lại phương pháp giảng dạy và cách thức đánh giá của giáo viên.
Chủ trương tổ chức cho học sinh cuối cấp kiểm tra chung đề được đưa ra trong bối cảnh Bộ GD&ĐT đang quyết liệt yêu cầu các trường học thực hiện nghiêm túc phương châm dạy thật, học thật, thi thật và kết quả thật. Trước đó vào cuối tháng 7, Bộ trưởng Hoàng Minh Sơn cũng đã nhấn mạnh yêu cầu phải chấm dứt triệt để tình trạng nâng điểm, làm đẹp học bạ, chạy theo thành tích và kết quả thi đua trong ngành giáo dục.
Thực tế tại một số địa phương đã triển khai mô hình này cho thấy những kết quả rất khả quan.
Tại TP.Huế, học sinh khối 12 đã thực hiện bài kiểm tra định kỳ và cuối kỳ bằng đề chung của Sở trong nhiều năm qua. Giám đốc Sở GD&ĐT Nguyễn Tân cho biết phương thức này giúp Sở giám sát hiệu quả công tác chuyên môn mà không cần phải trực tiếp xuống kiểm tra tại từng trường. Quan trọng hơn, việc kiểm tra chung đề và chung đợt giúp điểm số trong học bạ trở nên khách quan hơn, để khi hội tụ đủ điều kiện thì hoàn toàn có thể sử dụng kết quả này phục vụ công tác xét tuyển, giúp giảm bớt sự tốn kém của các kỳ thi.
Tương tự tại tỉnh Sơn La, đại diện Sở GD&ĐT địa phương cho biết đã áp dụng cách làm này trong nhiều năm. Riêng trong năm học trước, Sở còn tổ chức khảo sát chất lượng đầu năm theo đề chung với hình thức làm bài trên máy tính đối với môn Toán và Tiếng Anh, trong khi môn Ngữ văn (và môn Tiếng Việt đối với cấp tiểu học) vẫn giữ hình thức thi tự luận.
Sau nhiều năm thực hiện, việc thi chung đã mang lại hiệu quả rõ rệt khi kết quả bài thi không còn chênh lệch nhiều so với điểm số trong học bạ, đồng thời giúp ngành giáo dục tỉnh, các nhà trường và đội ngũ giáo viên kịp thời điều chỉnh kế hoạch, phương pháp giảng dạy nhằm nâng cao chất lượng chung.
Thầy cô kỳ vọng sự thay đổi này sẽ giúp hạn chế tình trạng lạm phát điểm số. Ảnh: Công lý
Thận trọng trong khâu ra đề để tránh tạo áp lực
Dù mang lại nhiều lợi ích tích cực, một số hiệu trưởng và nhà quản lý giáo dục lưu ý cần phải phân biệt rõ ràng giữa bài kiểm tra định kỳ với các kỳ thi mang tính chất tuyển sinh.
Cô Nguyễn Thị Vân Hồng cho rằng việc ra đề chung không phải là giải pháp duy nhất để chống lạm phát điểm số, càng không phải có mục tiêu là kéo điểm số của học sinh thấp xuống. Vấn đề cốt lõi cần khắc phục là thu hẹp khoảng cách giữa điểm số và năng lực thực chất của người học, đồng thời bài kiểm tra chung không thể thay thế cho toàn bộ quá trình đánh giá thường xuyên của người thầy. Nếu quá đề cao vai trò của một bài kiểm tra chung, vị thế của giáo viên sẽ vô tình bị giảm sút, thậm chí dẫn tới hệ lụy dạy học chạy theo đề kiểm tra và tạo thêm áp lực nặng nề cho học sinh.
Quá trình tổ chức kiểm tra chung trên diện rộng cũng đặt ra không ít thách thức về mặt kỹ thuật và chuyên môn. Theo thầy Lê Quang Vui, đề kiểm tra của Sở không đồng nghĩa với việc sẽ khó hơn đề của trường, mà đòi hỏi phải có sự phù hợp với mặt bằng học sinh ở nhiều khu vực khác nhau, từ vùng nội thành đến ngoại thành hay vùng sâu, vùng xa, nhưng vẫn phải bảo đảm đúng yêu cầu cần đạt của chương trình.
Đối với cấp THCS, cô Vân Hồng đề xuất nên ưu tiên thí điểm trước với ba môn Toán, Ngữ văn và Tiếng Anh để đánh giá hiệu quả thực tế trước khi mở rộng sang các môn khác. Riêng với bậc tiểu học, việc triển khai cần hết sức thận trọng bởi mục tiêu đánh giá ở cấp học này không chỉ dừng lại ở việc xác định mức độ đạt được mà còn nhằm khuyến khích sự tiến bộ, nuôi dưỡng hứng thú học tập và phát triển năng lực tự nhiên của trẻ.
Để chủ trương phát huy tối đa hiệu quả, cấu trúc đề thi và hệ thống ngân hàng câu hỏi cần phải bám sát chương trình giáo dục, được tổ chức phản biện, thử nghiệm, chuẩn hóa và cập nhật thường xuyên. Sau mỗi đợt kiểm tra, Sở nên trả kết quả kèm theo dữ liệu phân tích chi tiết cho từng trường để chỉ rõ học sinh còn yếu ở nhóm kiến thức, kỹ năng nào và mức độ chênh lệch cụ thể ra sao, đồng thời cơ quan quản lý tuyệt đối không nên công khai bảng xếp hạng theo điểm trung bình nhằm tránh tạo ra áp lực thành tích.
Về quy trình tổ chức, thầy Võ Nu kiến nghị nên áp dụng cách thức tương tự như kỳ thi tốt nghiệp THPT với hệ thống đề chính thức và đề dự phòng được chuyển đến các trường qua kênh bảo mật an toàn, và về lâu dài các địa phương nên tiến tới hình thức kiểm tra trên máy tính. Với những giải pháp đồng bộ này, các nhà giáo dục bày tỏ hy vọng điểm số sẽ ngày càng trở nên đáng tin cậy, giáo viên dạy học thực chất hơn và mỗi học sinh đều nhận được sự hỗ trợ sát nhất với năng lực thực tế của mình.
