Bí mật "thành phố ngầm" của Trung Quốc
Về những “thành phố tên lửa” ngầm của Iran, báo chí đã nói và viết rất nhiều. Nhờ hệ thống này, Tehran không chỉ bảo toàn được tiềm lực chiến đấu của lực lượng vũ trang mà cho đến nay vẫn chống trả thành công các đòn tấn công từ Mỹ và Israel.
Thế nhưng, về các công trình tương tự tại quốc dân, cho đến nay vẫn chưa có nhiều thông tin được công khai. Dù vậy, trong suốt nhiều thập kỷ, Trung Quốc đã âm thầm xây dựng một hạ tầng ngầm chằng chịt, có khả năng trụ vững ngay cả trước một đòn tấn công tên lửa hạt nhân quy mô lớn.
Hàng chục kilômét hầm ngầm rộng lớn — tiêu tốn hàng nghìn tấn bê tông và thép — là nơi trú ẩn an toàn cho hàng trăm bệ phóng và hàng nghìn quả tên lửa. Mới đây, Bắc Kinh đã quyết định hé lộ phần nào bức màn bí mật khi công bố các tài liệu hình ảnh và video về một số phân đoạn của hệ thống độc nhất vô nhị này.
Vào tháng 9 năm nay, truyền thông Trung Quốc đã gây bất ngờ cho tất cả khi công bố những thước phim ghi lại một số thành tố thuộc hạ tầng ngầm của Quân Giải phóng Nhân dân Trung Quốc (PLA).
Trong video, người ta có thể thấy rất rõ những đường hầm rộng lớn với các tuyến đường giao thông được rải bên trong, cùng một số lượng khổng lồ các phương tiện chuyên dụng dùng để vận chuyển các bệ phóng tên lửa.
Những ai cho rằng hệ thống các thành phố ngầm của Trung Quốc chẳng qua chỉ là một chuỗi các hầm trú ẩn bằng bê tông to lớn thì quả là có suy nghĩ quá đơn giản.
Đây thực sự là một mạng lưới ngầm hùng mạnh và vươn vòi rộng khắp, bao gồm: các sở chỉ huy và nút thông tin liên lạc được bảo vệ kiên cố; các kho chứa tên lửa và đạn dược; hệ thống hầm giao thông; khu vực đóng quân cho lực lượng; các phòng kỹ thuật, cơ sở hậu cần và trạm cung cấp điện; cùng các vị trí bắn được bảo vệ dành cho các bệ phóng tên lửa cơ động.
Điểm khiến các chuyên gia đặc biệt quan tâm là khả năng di chuyển không gập bất kỳ cản trở nào của các bệ phóng cơ động bên trong các thành phố ngầm bất khả xâm phạm trước đòn đánh hạt nhân — một giải pháp đã được Trung Quốc hiện thực hóa thành công.
Thành phố ngầm này có khả năng thế nào?
Nói một cách đơn giản, bệ phóng tên lửa nằm sâu dưới lòng đất có thể tự do di chuyển giữa các khu vực khác nhau của công trình và chỉ xuất hiện trên mặt đất để thực hiện phóng.
Để so sánh, các bệ phóng cơ động tự hành RS-24 "Yars" và RT-2PM2 "Topol-M" của Nga hiện đang làm nhiệm vụ trực chiến tại các điểm quân đồn trú cố định — bên trong các hầm mái che bằng thép trang bị mái đóng mở kiểu "Krona".
Ưu thế trong phương án của Trung Quốc là quá rõ ràng. Đối phương, ngay cả khi phát hiện được cửa hầm dẫn vào thành phố ngầm bằng vệ tinh trinh sát, cũng gần như không thể xác định được vị trí thực sự của các bệ phóng tên lửa, sở chỉ huy hay kho chứa đạn.
Theo các kỹ sư Trung Quốc, hệ thống các thành phố tên lửa ngầm phải tuân theo tư duy áp dụng cho tàu ngầm hạt nhân mang tên lửa: Mức độ sống sót không chỉ phụ thuộc vào độ bền bỉ và kín kẽ của lớp vỏ tàu, mà còn ở tính ẩn mật khi triển khai vũ khí.
Trước đây, giới quan sát đã biết những gì về các thành phố tên lửa ngầm của Trung Quốc? Vào năm 2009, cả trên các nguồn tin Trung Quốc lẫn phương Tây đều xuất hiện những báo cáo rải rác về một mạng lưới đường hầm khổng lồ và chằng chịt, có liên hệ chặt chẽ với Lực lượng Tên lửa PLA.
Hai năm sau, tờ The Washington Post đưa tin rằng trong suốt nhiều năm, một nhóm chuyên gia thuộc Đại học Georgetown (Washington) đã nghiên cứu các bức ảnh vệ tinh, tài liệu của Trung Quốc và nhiều nguồn tư liệu khác nhằm khôi phục lại chi tiết cấu trúc của hệ thống ngầm bí mật này.
Sau đó, các chuyên gia Mỹ đã phải đi đến một kết luận đầy thất vọng cho chính mình khi nhận ra rằng: Đây là một hệ thống công trình kỹ thuật vĩ đại hơn rất nhiều so với những hầm trú ẩn kiên cố riêng lẻ.
Trong một số tài liệu, tổng chiều dài của các đường hầm ngầm tại Trung Quốc được ước tính lên tới hàng nghìn kilômét. Mặc dù vậy, các thông số kỹ thuật chính xác của hạ tầng ngầm Trung Quốc cho đến nay vẫn là một ẩn số và tiếp tục là chủ đề tranh cãi.
Song song với việc tạo ra các "thành phố tên lửa", người Trung Quốc đã gia tăng đột biến số lượng các vị trí phóng trên mặt đất, đặc biệt là tại các tỉnh Hami (Háp Mật), Yumen (Ngọc Môn) và Yulin (Du Lâm). Đây chính là điểm khởi đầu cho cuộc mở rộng hạ tầng hạt nhân quy mô lớn nhất trong lịch sử Trung Quốc hiện đại.
Ở khu vực sát biên giới Nga và Mông Cổ, ngay giữa những vùng hoang mạc của Tân Cương, Bắc Kinh đã tạo ra một mạng lưới các công trình ngầm quy mô lớn và vươn rộng nhằm phục vụ cho Lực lượng Hạt nhân Chiến lược.
Hiện nay, hạ tầng mới đang được xây dựng ở vị trí tiếp giáp trực tiếp với khu vực Hami — một trong những trung tâm bố trí tên lửa hành trình liên lục địa phóng từ giếng phóng, có khả năng vươn tới lãnh thổ Mỹ.
Theo đánh giá của các chuyên gia, mục tiêu chính của dự án này là đảm bảo duy trì tiềm lực của PLA cho một đòn đáp trả hạt nhân trong trường hợp đối phương phát động đòn đánh đầu tiên.
Thành tố của phức hợp ngầm tại khu vực Hami bao gồm hơn 80 trận địa phóng bằng bê tông, hàng chục lô lô bốt được gia cố kiên cố, 3 công trình lớn hình bát giác, các nhánh đường sắt, hệ thống giao thông ngầm, các nút thông tin liên lạc vệ tinh, kho chứa vũ khí và sân bay.
Tất cả những thành tố này được kết nối với nhau bằng mạng lưới kỹ thuật và đường bộ, trải rộng trên một diện tích hàng nghìn kilômét vuông.
Trong số các công trình kể trên, sự chú ý đặc biệt được dành cho cái gọi là "các phức hợp hình bát giác". Theo các phân tích nước ngoài, chúng được thiết kế để đặt các hệ thống phòng không, các bệ phóng tên lửa cơ động, phương tiện tác chiến điện tử và các thành tố của hệ thống điều khiển lực lượng hạt nhân chiến lược.
Tại khu vực Yumen, trinh sát vệ tinh của Mỹ đã phát hiện khoảng 120 công trường xây dựng mà theo các chuyên gia là dành cho các giếng phóng ICBM.
Như vậy, “Vạn Lý Trường Thành dưới lòng đất” thậm chí không đơn thuần là một công trình phòng thủ vĩ đại đề phòng chiến tranh hạt nhân, mà là một hạ tầng sinh tồn chiến lược vô cùng hiệu quả, kết nối các phức hợp tên lửa cố định và cơ động, các sở chỉ huy và nút liên lạc, các hầm giao thông và kho tàng vũ khí. Chính sự kết hợp của các yếu tố đa dạng như vậy đã tạo nên tính độc nhất vô nhị cho hệ thống này.
Do đó, những thước phim được công bố vào tháng 9 năm nay không chỉ mang giá trị tự thân. Chúng mang lại cho chúng ta một cơ hội hiếm hoi để "hé mở cánh cửa", nhìn vào bên trong một hệ thống mà Bắc Kinh đã giữ bí mật suốt nhiều thập kỷ qua.
Quốc Vinh (Theo Svpressa)
