Trong suốt nhiều năm, tài khoản mang tên "Kang Kang và ông nội" đã trở thành một hiện tượng trên mạng xã hội với gần 6 triệu người theo dõi. Nhân vật chính của kênh là cụ ông 90 tuổi, người thường xuyên xuất hiện trong những bộ trang phục thời trang đường phố sành điệu, tỏa ra nguồn năng lượng tích cực và tươi trẻ. Người hâm mộ ưu ái đặt cho cụ biệt danh "ông nội dopamine".
Tuy nhiên, vào tháng 9 vừa qua, người cháu trai điều hành kênh là Kang Kang đã thông báo một tin buồn rằng ông nội của mình đã qua đời thanh thản trong giấc ngủ. Bài đăng cuối cùng sử dụng giọng nói của cụ ông với thông điệp nhắn nhủ rằng câu chuyện của chúng ta đã đi đến hồi kết, nhưng câu chuyện của chính các bạn phải tiếp tục.
Cộng đồng mạng tưởng chừng đó là dấu chấm hết cho kênh thời trang đình đám này, nhưng sự bất ngờ đã diễn ra vào tháng 10. Sau hơn một tháng im ắng, tài khoản này liên tục cập nhật các video mới, trong đó ông nội Kang được "hồi sinh" bằng công nghệ trí tuệ nhân tạo.
Các đoạn video được tạo ra bởi AI mang đến những nội dung rất sinh động. Một video ghi lại khoảnh khắc tương tác giữa ông nội và người cháu trong hình hài một em bé. Một video khác lại phác họa cảnh cụ ông xếp hàng mua giày thể thao hàng hiệu và vui vẻ hỏi thăm những người cao tuổi khác xem họ có hâm mộ G-Dragon hay không.
Đặc biệt, trong một đoạn video, khi Kang Kang hỏi liệu kiếp trước cụ có phải là ông nội của mình không, AI đã để cụ ông trả lời rằng kiếp trước không tồn tại, sau đó màn hình lướt qua nhiều bối cảnh lịch sử khác nhau - từ 400 năm trước, 3.000 năm trước cho đến tận 10.000 năm trước khi cụ hóa thân thành người tiền sử và 50 triệu năm trước dưới hình dạng một con cá.
Chính những hình ảnh này đã châm ngòi cho một cuộc tranh cãi gay gắt trên các nền tảng trực tuyến tại Trung Quốc về đạo đức của việc sử dụng công nghệ đối với người đã khuất.
Nhiều người dùng mạng bày tỏ sự bức xúc, cho rằng người chết không thể tự nói lên mong muốn của bản thân, và việc để một người hóa thân thành người tiền sử hay động vật hoàn toàn không phản ánh ý nguyện thực sự của họ.
Một người bình luận mỉa mai rằng nếu ông nội thấy mình biến thành người tiền sử và một con cá, ông ấy có thể sẽ cho bạn một trận đòn ra trò. Một quan điểm khác lại gay gắt hơn khi khẳng định người trong video tuyệt đối không phải là cụ ông.
Bên cạnh những ý kiến chỉ trích, vẫn có một số người lên tiếng bảo vệ Kang Kang. Họ tin rằng người cháu trai không hề bóc lột hình ảnh của người đã khuất mà chỉ đơn thuần muốn ông nội tiếp tục hiện diện trên thế giới này dưới một hình thức khác. Một số khán giả cũng nhấn mạnh rằng sự việc sẽ không có vấn đề gì miễn là chủ tài khoản không sử dụng các video này để trục lợi cá nhân.
Vào tháng 11, trước áp lực từ dư luận, Kang Kang đã phải lên tiếng giải thích. Anh chia sẻ rằng bản thân chỉ muốn lưu giữ và lan tỏa những câu chuyện hậu trường thú vị giữa hai ông cháu - những khoảnh khắc mà anh cảm thấy rất tiếc vì chưa kịp ghi hình lúc ông còn sống.
Người thanh niên này cũng khẳng định sẽ cân nhắc nghiêm túc việc ngừng sử dụng AI nếu nội dung tiếp tục gây khó chịu cho người xem. Ngay sau đó, tất cả các video do AI tạo ra đã bị gỡ bỏ khỏi tài khoản.
Đây không phải là lần đầu tiên xu hướng tái tạo người chết bằng kỹ thuật số gây xôn xao tại Trung Quốc. Trước đó vào tháng 4, một thanh niên tên Li Shaodong ở tỉnh Hồ Nam đã trở nên nổi tiếng nhờ dịch vụ "hồi sinh" người thân cho hơn 100 gia đình. Li chỉ mất từ chưa đầy một giờ đến một ngày để hoàn thiện các đoạn video ngắn dưới 20 giây.
Bằng cách tự diễn các biểu cảm chớp mắt, mỉm cười, làm ký hiệu hòa bình và trò chuyện, sau đó dùng công nghệ hoán đổi khuôn mặt của người đã qua đời, anh đã mang đến sự an ủi cho nhiều gia đình đang trong cảnh tang tóc. Li khẳng định bản thân luôn xin phép người thân ruột thịt trước khi thực hiện và luôn nhận được những phản hồi đầy lòng biết ơn.
Dưới góc độ pháp lý, Shi Jiayou - một giáo sư luật tại đại học nhân dân Trung Quốc - đã đưa ra những cảnh báo quan trọng. Vị chuyên gia này nhấn mạnh rằng quyền nhân thân của những người đã khuất luôn được pháp luật bảo vệ một cách nghiêm ngặt.
Việc tự ý tạo ra và phát tán những hình ảnh, video hồi sinh họ bằng công nghệ AI khi chưa có sự đồng thuận rõ ràng từ gia đình ruột thịt hoàn toàn có thể cấu thành hành vi vi phạm pháp luật.
Đáng chú ý, ranh giới pháp lý này vẫn bị phá vỡ ngay cả khi người thực hiện chứng minh được mục đích của mình hoàn toàn phi thương mại.
Đức Khương