Kỳ thi tốt nghiệp THPT 2026 đang đến gần với những thay đổi quan trọng trong cấu trúc đề thi và phương thức xét tuyển. Để đạt được kết quả như kì vọng, học sinh cần nhận diện sớm các “cạm bẫy” trong quá trình ôn tập, từ đó xây dựng chiến thuật làm bài khoa học và giữ vững tâm lí vững vàng trước giờ thi.
4 “cái bẫy” phổ biến nhất mà học sinh dễ mắc phải
Chia sẻ trên báo Tiền phong, nhà giáo Nguyễn Bội Quỳnh, Hiệu trưởng Trường THPT Việt Đức, Hà Nội cho biết, trong quá trình đồng hành cùng học sinh lớp 12 ôn tập, nhiều học sinh dù có học lực khá nhưng vẫn thường xuyên lặp lại những sai lầm cũ, dẫn đến kết quả không tương xứng với năng lực thực tế. Qua quan sát, bà Quỳnh cho biết, có 4 “cái bẫy” phổ biến nhất mà học sinh dễ mắc phải.
Thứ nhất, học lệch và tư duy “đoán tủ”. Đây là sai lầm nguy hiểm nhất. Nhiều học sinh chỉ tập trung vào những mảng kiến thức mình yêu thích hoặc tự tin, đồng thời bỏ qua những phần kiến thức khác vì cảm tính cho rằng chúng sẽ không xuất hiện trong đề thi. Cách học “đánh bạc” này tiềm ẩn rủi ro cực lớn. Khi đề thi có phần kiến thức bị bỏ qua, học sinh dễ rơi vào trạng thái mất bình tĩnh, dẫn đến đổ vỡ toàn bộ tâm lí làm bài.
Thứ hai, dồn ép kiến thức trong thời gian ngắn. Chiến thuật “nước đến chân mới nhảy”, học ngày cày đêm sát kì thi thường phản tác dụng. Khi não bộ và cơ thể rơi vào trạng thái quá tải, khả năng ghi nhớ sẽ giảm sút nghiêm trọng. Hệ quả là học sinh nhanh quên, nhầm lẫn kiến thức cơ bản và suy giảm sức khỏe ngay trước thời điểm quan trọng nhất.
Thứ ba, quá chú trọng lý thuyết, thiếu kĩ năng thực hành. Việc thuộc lòng công thức, định nghĩa mà thiếu rèn luyện kĩ năng giải đề khiến học sinh lúng túng khi gặp các dạng biến thể. Sự thiếu hụt kĩ năng phân bổ thời gian và xử lý các lỗi kĩ thuật (như tô nhầm mã đề, nhầm phương án trắc nghiệm) thường gây ra những mất điểm đáng tiếc.
Cuối cùng, sử dụng tài liệu thiếu chọn lọc. Trong kỉ nguyên số, học sinh dễ dàng tham gia quá nhiều hội nhóm học tập và tiếp cận nguồn đề trôi nổi không rõ chất lượng. Sự nhiễu loạn thông tin khiến các em hoang mang, mất phương hướng và lãng phí thời gian quý báu vào những nội dung không trọng tâm.
Kỳ thi tốt nghiệp THPT 2026 đang đến gần với những thay đổi quan trọng trong cấu trúc đề thi và phương thức xét tuyển. Ảnh minh họa
Từ thực tế này, nhà giáo Nguyễn Bội Quỳnh khuyến nghị học sinh cần quay về với giá trị cốt lõi: Nắm chắc kiến thức cơ bản trong sách giáo khoa làm nền tảng vững chắc trước khi tham vọng chinh phục các nội dung nâng cao.
Cùng quan điểm, nhà giáo Đinh Đức Hiền, Giám đốc điều hành TH, THCS&THPT FPT Bắc Giang, khuyên, học sinh không nên ôn thi một cách cảm tính mà cần có “chiến thuật rà soát”. Ông gợi ý phân loại kiến thức thành 3 nhóm: Phần chắc chắn phải giữ điểm (kiến thức nhận biết - thông hiểu); phần còn sai nhưng có thể cải thiện nhanh; phần quá khó (cân nhắc không nên sa đà nếu mục tiêu không phải là điểm tuyệt đối).
“Điểm số trong giai đoạn nước rút không tăng nhờ học nhiều nhất, mà tăng nhờ biết sửa lỗi đúng nhất. Một đề thi chỉ thật sự có giá trị khi học sinh biết mình sai ở đâu, vì sao sai, do hổng kiến thức, đọc thiếu dữ kiện hay mất bình tĩnh. Chính những câu sai mới là “mỏ điểm” để các em khai thác”, nhà giáo Đinh Đức Hiền nói.
Bên cạnh kiến thức, ông Hiền cũng cảnh báo về rủi ro từ thao tác hồ sơ. Đôi khi thất bại không đến từ việc học chưa tốt mà đến từ sự chủ quan trong việc kiểm tra dữ liệu cá nhân, học bạ, chứng chỉ hoặc các mốc thời gian xác nhận theo quy định.
Năm 2026 có mức đăng ký thi tốt nghiệp THPT cao kỷ lục
Ngày 5/5, chia sẻ trên VietNamnet, GS Huỳnh Văn Chương, Cục trưởng Cục Quản lý chất lượng (Bộ GD&ĐT) cho biết, tính đến 17h cùng ngày, tổng số thí sinh đăng ký dự thi tốt nghiệp THPT năm 2026 là 1.223.776.
Trong đó, số thí sinh đang học lớp 12 là 1.159.932 (chiếm 94,78%), có 63.844 thí sinh tự do (chiếm 5,22%).
Tổng số thí sinh được miễn thi ngoại ngữ là 7.952 (chiếm 0,65%).
Số thí sinh đăng ký trực tuyến đạt 1.204.806 (chiếm 98,45%), số thí sinh đăng ký trực tiếp là 18.970 (chiếm 1,55%).
Tính đến 17h ngày 5/5, tức hết thời hạn đăng ký, đã có hơn 1,22 triệu thí sinh đăng ký dự thi tốt nghiệp THPT năm 2026, mức kỷ lục từ trước đến nay. Ảnh minh họa
Đại diện Bộ GD&ĐT cho hay, từ nay đến ngày diễn ra kỳ thi tốt nghiệp THPT chỉ còn hơn 1 tháng. Do đó, học sinh cần giữ gìn sức khỏe, sắp xếp thời gian hợp lý để tập trung ôn tập kỹ các môn đã đăng ký thi. Thí sinh cần đặc biệt lưu ý, năm nay, dù xét tuyển theo phương thức nào, tổng điểm 3 môn trong tổ hợp xét tuyển cũng phải đạt từ 15 điểm trở lên.
Các em cũng cần bám sát kế hoạch ôn thi của nhà trường, tham gia thi thử để có thêm nhiều kinh nghiệm và đánh giá được các phần kiến thức còn hạn chế, từ đó tập trung ôn tập kỹ hơn.
“Song, các em không nên quá lo lắng, cần tự tin vào kiến thức, năng lực của mình; tránh tự gây ra những áp lực không cần thiết. Thí sinh cần đọc kỹ quy chế thi để thực hiện đúng và không để xảy ra sai sót, vi phạm không đáng có”, đại diện Bộ GD&ĐT lưu ý.
Kỳ thi tốt nghiệp THPT năm 2026 diễn ra ngày 10-12/6, trong đó ngày 11 và 12/6 thí sinh chính thức làm bài thi.
Thí sinh phải thi 2 môn bắt buộc là Toán, Ngữ văn cùng 1 bài thi gồm 2 môn được lựa chọn trong số các môn còn lại là Vật lý, Hóa học, Sinh học, Công nghệ định hướng công nghiệp, Công nghệ định hướng nông nghiệp, Tin học, Ngoại ngữ, Lịch sử, Địa lý, Giáo dục kinh tế và pháp luật. Thí sinh được chọn thi môn ngoại ngữ khác với ngoại ngữ được học tại trường phổ thông.
Nội dung đề thi nằm trong chương trình cấp THPT, chủ yếu ở lớp 12 và có một số câu hỏi thuộc kiến thức lớp 10, 11. Đề thi được xây dựng theo ma trận của Bộ GD&ĐT gồm có các cấp độ tư duy: Biết, hiểu, vận dụng.
Đề thi tốt nghiệp THPT năm 2026 tiếp tục được xây dựng theo định hướng nhằm đạt yêu cầu kiểm tra năng lực, phẩm chất người học, tỷ lệ câu hỏi mang tính phân hóa như năm 2025, trong đó có các câu vận dụng kiến thức để giải quyết vấn đề thực tế cuộc sống.
Các môn thi trắc nghiệm sẽ được ra theo các dạng như cấu trúc đề thi tham khảo đã được Bộ GD&ĐT công bố năm trước, gồm dạng nhiều phương án lựa chọn, dạng câu đúng/sai, dạng trả lời ngắn. Điểm trong bài thi trắc nghiệm không chia đều số câu hỏi trong đề thi mà có mức điểm khác nhau.
Ngữ văn là môn duy nhất thi theo hình thức tự luận và đề sẽ tiếp tục sử dụng ngữ liệu nằm ngoài sách giáo khoa.
