Theo BSCKI. Nguyễn Trần Như Thủy, Bệnh viện Đại học Y Dược TP HCM (cơ sở 3), ngải cứu là vị thuốc quen thuộc trong Đông y. Lá ngải cứu phơi khô được gọi là ngải diệp, khi tán thành bột mịn gọi là ngải nhung. Đây là loại cây dễ trồng, có thể thu hoạch quanh năm, vừa được dùng làm thực phẩm, nước uống vừa làm thuốc.
Theo Đông y, ngải cứu có vị cay đắng, tính ấm và mùi thơm đặc trưng. Dược liệu này có tác dụng tán hàn thấp, làm ấm kinh lạc, điều hòa khí huyết và cầm máu. Ngải cứu thường được dùng trong các trường hợp đau bụng do lạnh, chảy máu cam, động thai, kinh nguyệt không đều và đau nhức xương khớp do phong hàn.
Mặc dù là cây thuốc tương đối lành tính, khi sử dụng tại nhà người dân vẫn cần lưu ý dùng đúng cách để tránh tác dụng không mong muốn, bác sĩ Như Thủy lưu ý.
Một trong những cách đơn giản để tận dụng tác dụng giảm đau của ngải cứu chính là làm túi chườm nóng. Người dùng chuẩn bị khoảng 400g ngải cứu tươi và hai nắm muối hột. Ngải cứu rửa sạch, để ráo, cắt khúc rồi rang nóng cùng muối hột. Sau đó cho hỗn hợp vào khăn mềm, bọc kín và chườm lên vùng khớp đau cho đến khi nguội.
Bác sĩ Như Thủy cho hay, phương pháp này có thể thực hiện 2–3 lần mỗi ngày. Khi túi chườm nguội, có thể rang lại hoặc quay lò vi sóng để tái sử dụng. Để tăng hiệu quả làm ấm, có thể bổ sung thêm khoảng 400g gừng già rửa sạch, xắt sợi và rang chung với ngải cứu và muối.
Tuy nhiên, người dùng cần chú ý không để túi chườm quá nóng để tránh bỏng da. Nên lót thêm một lớp vải mỏng khi chườm và không áp dụng nếu vùng khớp đang sưng nóng, viêm hoặc có vết thương hở.
Nước ngâm hoặc tắm từ ngải cứu
Một trong những tác dụng khác của ngải cứu là dùng để nấu nước ngâm khớp hoặc ngâm chân. Nguyên liệu gồm 400g ngải cứu tươi, 300g gừng già đập dập, 4 cây sả và khoảng 1,5–2 lít nước.
Các nguyên liệu được đun sôi trong khoảng 10 phút, sau đó tắt bếp và hãm thêm khoảng 20 phút rồi lọc bỏ bã. Nước này có thể dùng để ngâm khớp đau, ngâm chân hoặc pha thêm nước để tắm.
Theo bác sĩ Như Thủy, nước ngải cứu kết hợp gừng và sả có tác dụng hành khí, tán phong hàn, giúp giảm đau, thư giãn cơ thể và hỗ trợ giấc ngủ.
Ngoài ra, nước ngải cứu còn có thể dùng để xông giúp giảm đau đầu. Khi xông, tăng gấp đôi lượng nguyên liệu và thêm một nắm lá bạc hà, đun sôi khoảng 15 phút rồi xông trong khoảng 20 phút.
Tuy nhiên, người dùng chỉ nên ngâm tối đa hai lần mỗi ngày, xông một lần mỗi ngày và tránh tắm quá muộn trong ngày, tốt nhất trước 19h. Cũng cần lưu ý nhiệt độ nước để tránh gây bỏng, bác sĩ Như Thủy cho biết.
Bên cạnh việc chườm và ngâm, ngải cứu còn có thể chế biến thành các món ăn giúp hỗ trợ người bị đau xương khớp mạn tính, đặc biệt là những trường hợp đau tăng khi thời tiết thay đổi.
Một số món ăn phổ biến như trứng gà chiên ngải cứu, cháo hạt sen ngải cứu, canh ngải cứu thịt bằm hay gà hầm ngải cứu. Những món ăn này giúp làm ấm cơ thể, bổ sung dinh dưỡng và hỗ trợ giảm đau.
Tuy nhiên, người có mỡ máu cao không nên ăn trứng gà chiên ngải cứu quá hai lần mỗi tuần, bác sĩ Như Thủy lưu ý.
Ngọc Minh
