Ông Netanyahu chọn làm phật lòng ông Trump
Theo CNN, trong những vấn đề khó khăn, Thủ tướng Israel Benjamin Netanyahu thường có xu hướng trì hoãn việc đưa ra lập trường rõ ràng, đồng thời để lại khoảng trống cho các phương án điều chỉnh nếu tình hình thay đổi. Tuy nhiên, lần này ông lại công khai bác bỏ một phần kế hoạch của Tổng thống Mỹ Donald Trump nhằm thúc đẩy thỏa thuận ngừng bắn tại Gaza.
"Tôi muốn nói rõ: Israel không chấp nhận văn kiện 15 điểm", ông Netanyahu tuyên bố trong bài phát biểu mở đầu cuộc họp nội các Israel hôm 9/8.
Thậm chí ông còn nhắc lại quan điểm này đến hai lần.
Tuyên bố này có thể khiến quan hệ giữa ông Netanyahu và ông Trump thêm căng thẳng. Tổng thống Mỹ đã đặt nhiều kỳ vọng vào kế hoạch Gaza và 10 ngày trước tuyên bố Hội đồng Hòa bình của ông đạt được một "thỏa thuận lịch sử" với Hamas về việc giải giáp lực lượng này.
Đặc phái viên của Hội đồng Hòa bình, Nickolay Mladenov, sau đó giải thích trên mạng xã hội X rằng quá trình giải giáp Hamas sẽ được tiến hành "song song" với việc Israel rút quân. Điều này cho thấy một kịch bản theo từng giai đoạn, trong đó Lực lượng Phòng vệ Israel (IDF) có thể từng bước rút khỏi các vị trí bên trong Gaza khi Hamas giao nộp vũ khí.
Tuy nhiên, tuyên bố mới của Netanyahu cho thấy ông chưa sẵn sàng chấp nhận cách tiếp cận này.
"IDF sẽ không rút quân cho đến khi Hamas bị giải giáp. Và khi tôi nói giải giáp Hamas, điều đó có nghĩa là vũ khí hạng nặng, vũ khí hạng nhẹ, tất cả các loại vũ khí. Chúng ta đang nói về giải giáp thực sự, chứ không phải giải giáp mang tính hình thức", ông Netanyahu nói.
Đến chiều 9/8, ông Trump chưa công khai phản hồi trực tiếp về tuyên bố của ông Netanyahu, ngoài một bài đăng trên Truth Social dẫn lại phát biểu của cựu Ngoại trưởng Mỹ Hillary Clinton, trong đó bà bày tỏ ủng hộ kế hoạch Gaza của ông.
Sức ép từ cuộc bầu cử
Phản ứng của Hamas đối với tuyên bố của ông Netanyahu tương đối thận trọng. Nhóm này khẳng định vẫn cam kết với lộ trình đã đề ra và kỳ vọng Hội đồng Hòa bình sẽ gây sức ép để Thủ tướng Israel tuân thủ kế hoạch.
Tuy nhiên, việc Hamas thực sự chấp nhận từ bỏ toàn bộ vũ khí vẫn là vấn đề gây tranh cãi. Kho vũ khí được xem là một trong những yếu tố quan trọng bảo đảm vị thế của Hamas tại Gaza và khả năng duy trì quyền lực của nhóm này.
Trong bối cảnh đó, câu hỏi đặt ra là tại sao ông Netanyahu lại lựa chọn cách công khai bác bỏ kế hoạch.
Một phần câu trả lời có thể nằm ở chính trị trong nước Israel.
Cuộc tổng tuyển cử chỉ còn chưa đầy 12 tuần. Các cuộc thăm dò cho thấy ông Netanyahu vẫn đối mặt với nhiều thách thức trong nỗ lực duy trì quyền lực. Trong hệ thống chính trị Israel, việc thành lập chính phủ thường phụ thuộc vào khả năng xây dựng liên minh giữa nhiều đảng.
Ông Netanyahu vì thế không chỉ phải tính đến quan hệ với Washington mà còn phải duy trì sự ủng hộ của các đảng cánh hữu trong liên minh cầm quyền. Những lực lượng này đã công khai phản đối một số nội dung trong lộ trình Gaza và kêu gọi đảo ngược quyết định trước đó của nội các Israel về việc phê duyệt triển khai Lực lượng Ổn định Quốc tế tại Gaza.
Đài phát thanh quân đội Israel đưa tin hôm 9/8 rằng ông Netanyahu đã âm thầm phê duyệt việc bắt đầu công tác tái thiết tại một khu vực thí điểm ở Gaza. Động thái này càng khiến ông chịu thêm sức ép từ các đồng minh cánh hữu.
Tuy nhiên, việc ông Netanyahu bác bỏ kế hoạch của ông Trump không nhất thiết chỉ nhằm đáp ứng yêu cầu của phe cực hữu.
Một bộ phận lớn cử tri Israel, dù vẫn có thiện cảm với ông Trump, được cho là không muốn chính phủ Israel chấp nhận những hạn chế mà họ cho rằng có thể ảnh hưởng đến khả năng hành động của Israel tại Gaza.
Điều này khiến ông Netanyahu đứng trước một lựa chọn khó khăn: chấp nhận một kế hoạch có nguy cơ khiến các đồng minh trong liên minh quay lưng, hoặc phản đối kế hoạch và đối mặt với khả năng làm phật lòng tổng thống Mỹ.
Trong tính toán chính trị hiện nay, lựa chọn thứ hai có thể được ông Netanyahu xem là ít bất lợi hơn.
An An (Theo CNN)
